Sabti, Luulyo 25, 2026
Muqdisho (AX) — Ururka Daneeyayaasha Aan Dowliga Ahayn ee Soomaaliya (SONSA) ayaa soo bandhigay hannaan doorasho ku-meel-gaar ah oo looga gol leeyahay in lagu jebiyo ismari-waaga siyaasadeed ee ku xeeran doorashooyinka Soomaaliya.
Shabakadda bulshada rayidka ayaa sheegtay in ururrada ka jira guud ahaan Soomaaliya ay raadinayeen meel ay ku mideysan yihiin dowladda federaalka iyo kooxaha mucaaradka, xilli uu sii socdo khilaafka ku saabsan geeddi-socodka doorashada.
Iyada oo qayb ka ah hindisahan, kooxaha bulshada rayidka ayaa daraaseeyay hannaanada doorasho ee ay soo bandhigeen daneeyayaasha siyaasadeed ee mucaaradka, kuwaas oo ay ka mid yihiin Golaha Mustaqbalka Soomaaliyeed, Nabad iyo Nolol iyo Golaha Midnimada Qaranka.
Kaddib markii ay la tashatay hoggaamiyeyaasha bulshada, SONSA waxay ku talisay hannaan ay ugu magac dartay Hannaanka Doorashooyinka Xisbiyada Badan ee Ku-meel-gaarka ah ee Ku Saleysan Deegaannada Doorashada.
Qorshuhu wuxuu muwaadiniinta u oggolaanayaa inay si toos ah u doortaan xubnaha Golaha Shacabka ee deegaannada doorashada lagu heshiiyay.
Inkasta oo musharraxiintu ku tartami lahaayeen xisbiyo siyaasadeed oo diiwaangashan, haddana codbixiyeyaashu waxay si toos ah u dooran lahaayeen musharraxiinta baarlamaanka, halkii ay keliya ka dooran lahaayeen liisaska xiran ee ay diyaariyaan ururrada siyaasadeed.
SONSA waxay sheegtay in muddada kala-guurka loo baahan doono dammaanado ku-meel-gaar ah si loo sugo matalaad loo dhan yahay, loona xaqiijiyo inaan bulsho ama kooxna dareemin in laga reebay geeddi-socodka siyaasadeed.
Shabakadda ayaa sheegtay in dowlad-goboleedyada xubnaha ka ah federaalka ay tahay inay door muuqda ku yeeshaan qabashada doorashada, oo ay ku jirto isku-dubbaridka qorshayaasha amniga doorashada.
Waxay sidoo kale ku baaqday in la sameeyo hannaan madax-bannaan oo lagu kalsoonaan karo, kaas oo qaabilsan cabashooyinka doorashada iyo xallinta khilaafaadka.
Sida ay sheegtay SONSA, diiwaangelinta codbixiyeyaasha, codbixinta, tirinta codadka iyo ku dhawaaqista natiijooyinka waa inay raacaan habraacyo hufan oo ay dhinacyada oo dhan ku heshiiyeen.
Ururku wuxuu sidoo kale dalbaday dammaanad-qaadyo lagu ilaalinayo xuquuqda siyaasadeed iyo matalaad ballaaran, gaar ahaan haweenka iyo bulshooyinka taariikh ahaan la kulmay ka-reebitaan siyaasadeed.
Tallaabooyinkaas, ayuu ururku sheegay, waa inay ku jiraan ilaalin la xiriirta nidaamka awood-qaybsiga 4.5, iyo qodobbo cad oo la dhaqan-gelin karo si loo horumariyo matalaadda siyaasadeed ee dadka naafada ah.
SONSA waxay sidoo kale ku baaqday kormeerayaal doorasho oo gudaha iyo caalami ah, oo ay ku jiraan kormeerayaal ka socda ururrada bulshada rayidka.
Shabakadda ayaa ka digtay in hannaan doorasho uusan yeelan karin kalsooni ama sharciyad haddii uusan jirin is-afgarad siyaasadeed oo ku filan iyo kalsoonida dadweynaha.
Waxay sheegtay in awoodda iyo sharciyadda doorashadu aysan ku tiirsanayn oo keliya nidaamka farsamo ee la doortay, balse ay sidoo kale ku xiran yihiin baaxadda heshiiska siyaasadeed iyo kalsoonida shacabka Soomaaliyeed ay ku qabaan geeddi-socodka.
SONSA waxay carrabka ku adkaysay in hannaan kasta oo doorasho uu ka dhasho heshiis siyaasadeed oo taageero ballaaran haysta, kana qayb yihiin dowladda federaalka, dowlad-goboleedyada xubnaha ka ah federaalka iyo daneeyayaasha siyaasadeed ee mucaaradka.
Waxay intaas ku dartay in bulshada rayidka Soomaaliyeed ay sii waddo joogitaan muuqda, iyadoo kormeeraysa geeddi-socodka, taageeraysa wadahadalka, lana socota hirgelinta heshiis kasta oo ugu dambayn la gaaro.
Kooxdu waxay ugu baaqday daneeyayaasha siyaasadeed inay ka gudbaan qorshayaasha doorasho ee iska soo horjeeda oo ay qaataan tanaasul mas’uuliyadi ku dheehan tahay, iyadoo ku doodday in hannaan kala-guur ah oo lagu heshiiyo uu ilaaliyo matalaad loo dhan yahay, isla markaana xaqiijiyo is-afgarad federaal ah.
Soo jeedintan ayaa timid iyadoo wareeggii labaad ee wadaxaajoodyada doorashooyinka Soomaaliya uu Isniintii dib uga billowday Muqdisho, iyadoo dowladda federaalka iyo kooxaha mucaaradku isku dayayaan inay heshiis ka gaaraan doorashooyinka iyo wax-ka-beddellada dastuurka ee lagu muransan yahay.
Turkiga ayaa abaabulay wadahadallada, kuwaas oo ay isugu yimaadeen wakiillo ka kala socday dowladda federaalka, Madasha Samatabixinta Soomaaliyeed iyo Nabad iyo Nolol, iyo sidoo kale ergooyin ka socday Turkiga, Mareykanka, Boqortooyada Ingiriiska, Midowga Yurub iyo Qaramada Midoobay.
Ilo xog-ogaal ah ayaa sheegay in dhexdhexaadiyeyaashu dhinacyada si gooni-gooni ah ula kulmeen, iyagoo kulammo gaar ah la yeeshay koox kasta oo mucaarad ah iyo wakiillada dowladda federaalka.
Wareeggii koowaad, dhinac kasta wuxuu gudbiyay hannaanka doorasho ee uu doorbidayo. Wareegga labaad wuxuu diiradda saarayaa dib-u-eegista iyo isbarbardhigga soo jeedimaha tartamaya.
Afar hannaan doorasho ayaa loo gudbiyay dhexdhexaadiyeyaasha, sida ay sheegeen ilo xog-ogaal u ah wadaxaajoodyada.
Dhinacyadu weli heshiis ma gaarin, taasoo doorashada hannaanka doorashada ka dhigaysa mid ka mid ah arrimaha ugu waaweyn ee kala qaybinaya.
