Arbaco Luulyo 29, 2026
Muqdisho (AX) — Soomaaliya ayaa dardargelinaysa dadaallada lagu helayo maalgelinta caalamiga ah ee cimilada, iyadoo Sanduuqa Qaranka ee Cimilada (NCF) ee Wasaaradda Maaliyadda iyo Ururka Bangiyada Soomaaliyeed (SBA) ay soo gabagabeeyeen aqoon-is-weydaarsi saddex maalmood socday oo loogu talagalay in lagu xoojiyo khibradda maalgelinta cimilada ee guud ahaan waaxda bangiyada dalka.
Aqoon-is-weydaarsigu wuxuu ahaa wejigii labaad ee barnaamij tababar oo billowday Diseembar 2025. Ujeeddadiisu waxay ahayd in hay’adaha maaliyadeed ee Soomaaliyeed laga caawiyo inay mabaadi’da maalgelinta cimilada u beddelaan istaraatiijiyado maalgashi oo hirgeli kara, isla markaana loo diyaariyo inay si qoto dheer uga qaybqaataan hababka caalamiga ah ee maalgelinta cimilada.
Tababarka waxaa ka qaybgalay saraakiil sare oo ka socday bangiyada ganacsiga iyo shirkadaha caymiska ee Soomaaliya, oo ay ku jireen khubaro ku takhasusay horumarinta ganacsiga, amaahda iyo maaraynta khatarta, waaritaanka, iyo maalgelinta mashaariicda.
Barnaamijku wuxuu bixiyay tababar farsamo oo ku saabsan nidaamka caalamiga ah ee maalgelinta cimilada, wareegga mashaariicda Sanduuqa Cimilada Cagaaran (GCF), iyo diyaarinta mashaariic cimilo oo bangiyadu maalgelin karaan. Waxa kale oo lagu lafa-guray sida hay’adaha maaliyadeed ee Soomaaliyeed ay u raadsan karaan aqoonsiga Hay’adaha Qaran ee Fulinta (NIEs), taas oo u saamaxaysa inay si toos ah u helaan maalgelinta caalamiga ah ee cimilada.
Maadaama maaliyadda Islaamigu ku badan tahay Soomaaliya, aqoon-is-weydaarsigu wuxuu kulammo u qoondeeyay agabka maalgelinta cimilada ee waafaqsan Shareecada, oo ay ka mid yihiin Muraabaxo, Ijaaro, Sukuk, Mushaarako, deeqo, maalgelin shuruudo fudud leh, dammaanado iyo maalgelin isku-dhafan. Ka qaybgalayaashu waxay sidoo kale ka doodeen siyaabaha loo abuuri karo badeecooyin maaliyadeed oo cagaaran oo ku habboon xaaladaha dhaqaale ee Soomaaliya.
Munaasabaddii xiritaanka, Madaxa Fulinta ee Ururka Bangiyada Soomaaliyeed, Dr. Ahmed Khadar Abdi Jama, ayaa sheegay in bangiyada Soomaaliya ay diyaar u yihiin inay door weyn ka qaataan maalgelinta adkaysiga cimilada.
“Bangiyada Soomaaliya waxay diyaar u yihiin inay kordhiyaan maalgashigooda dhammaan qaybaha xoojinaya adkaysiga Soomaaliya ee isbeddelka cimilada. Tababarkani wuxuu ahaa fursad muhiim ah oo si wanaagsan loogu fahmi karo maalgelinta caalamiga ah ee cimilada, laguna aqoonsan karo fursadaha iskaashi ee u dhexeeya bangiyada xubnaha naga ah, hay’adaha maaliyadeed ee caalamiga ah iyo sanduuqyada cimilada,” ayuu yiri.
Liban Obsiye, Agaasimaha Fulinta ee Sanduuqa Qaranka ee Cimilada (NCF), ayaa sheegay in hay’ado maaliyadeed oo gudaha ah oo xooggan ay lama huraan u yihiin soo jiidashada maalgashi cimilo oo dheeraad ah iyo horumarinta mudnaanta fog ee horumarineed ee Soomaaliya.
“Annaga oo sii wadayna iskaashiga aan la leenahay Ururka Bangiyada Soomaaliyeed, NCF waxaa weli ka go’an dhisidda waax maaliyadeed oo xooggan, diyaarna u ah caqabadaha cimilada, awoodna u leh inay taageerto u-gudbidda Soomaaliya ee dhaqaale adkaysi leh oo waara,” ayuu yiri Obsiye.
Tababarku wuxuu qayb ka yahay dadaalka ballaaran ee Sanduuqa Qaranka ee Cimilada ee lagu xoojinayo nidaamka maaliyadeed ee Soomaaliya laguna kordhinayo ka qaybgalka ganacsiga gaarka loo leeyahay ee maalgelinta la-qabsiga cimilada, adkaysiga iyo koboca dhaqaale ee waara.
Soomaaliya waxay ka mid tahay dalalka sida weyn ugu nugul isbeddelka cimilada, iyadoo ay ku soo noqnoqdaan abaaro, daadad iyo masiibooyin kale oo la xiriira cimilada, kuwaas oo sii kordhiyay baahida loo qabo maalgashiga adkaysiga iyo horumar waara.
