Axad, Agoosto 2, 2026
Muqdisho (AX) — Iyadoo Galmudug ay soo gabagabaynayso doorashooyinkeedii ugu horreeyay ee qof iyo cod ah tan iyo markii la dhisay, Wasaaradda Qoyska iyo Horumarinta Xuquuqda Aadanaha ee Soomaaliya ayaa ku cadaadinaysa xisbiyada siyaasadda, hay’adaha doorashooyinka iyo masuuliyiinta maamulka inay dhaqan geliyaan shuruudda dastuuriga ah ee dhigaysa in haweenku qabtaan ugu yaraan 30% jagooyinka siyaasadeed.
War-saxaafadeed ay wasaaraddu soo saartay Sabtidii ayay ka qaybgalka haweenka ee siyaasadda ku tilmaantay xaq dastuuri ah iyo masuuliyad qaran labadaba. Waxay ugu baaqday dhammaan daneeyayaasha geeddi-socodka doorashada inay si buuxda u ilaaliyaan qoondada.
“Qoondada 30% ee haweenku waa ballanqaad qaran oo soo jireen ah iyo tiir lagama maarmaan u ah dhismaha nidaam dowladeed oo loo dhan yahay iyo horumarinta sinnaanta siyaasadeed,” ayay wasaaraddu tiri.
Wasaaraddu waxay si gaar ah ugu baaqday ururrada siyaasadda, Guddiga Madaxa-bannaan ee Doorashooyinka iyo Soohdimaha Qaranka (NIEBC), maamulka Galmudug iyo dhinacyada kale inay xaqiijiyaan in haweenku matalaad ku habboon ku yeeshaan musharraxiinta iyo qaab-dhismeedka ugu dambeeya ee hay’adaha la soo doorto.
Waxay sheegtay in qoondada aan loo arkin tanaasul loo sameeyay haweenka, balse ay tahay dammaanad dastuuri ah oo loogu talagalay horumarinta ka qaybgal siyaasadeed oo loo siman yahay, caddaaladda iyo dowlad loo dhan yahay.
“Qoondada 30% ma aha mudnaan haweenka la siiyay. Waa xaq dastuuri ah oo xaqiijinaya ka qaybgal loo siman yahay oo ku aaddan go’aan-qaadashada, isla markaana xoojinaya dowladnimada dimuqraadiga ah,” ayaa lagu yiri war-saxaafadeedka.
Wasaaraddu waxay sidoo kale ka codsatay dhammaan dhinacyada ku lugta leh doorashooyinka Galmudug inay ilaaliyaan hufnaanta, nabadda iyo ka-qaybgalka loo dhan yahay ee geeddi-socodka. Waxay haweenka Soomaaliyeed ku dhiirrigelisay inay door xooggan ka qaataan nabad-dhiska, horumarinta iyo dadaallada dowlad-dhiska.
Baaqan ayaa yimid kaddib codeyntii toddobaadkii hore, markaas oo in ka badan 200,000 oo codbixiye oo diiwaangashan ay codkooda ka dhiibteen 11 degmo oo ku yaalla gobollada Galguduud iyo Mudug, si ay u doortaan wakiillada goleyaasha deegaanka iyo xubnaha baarlamaanka dowlad-goboleedka.
Doorashooyinkani waxay noqonayaan kuwii labaad ee toos ah ee laga qabto dowlad-goboleed xubin ka ah federaalka Soomaaliya, kaddib Dowlad-goboleedka Koonfur Galbeed, iyo doorashadii saddexaad ee uu qabanqaabiyo Guddiga Madaxa-bannaan ee Doorashooyinka iyo Soohdimaha Qaranka, kaddib doorashooyinkii deegaanka ee gobolka Banaadir.
Dowladda federaalka ayaa ballaarinta doorashooyinka qof iyo cod ku tilmaantay tallaabo muhiim ah oo Soomaaliya u qaaday geeddi-socodka kala-guurka dimuqraadiyadeed. Hase yeeshee, geeddi-socodku wuxuu weli qaybo ka mid ah dalka kala kulmayaa diidmo siyaasadeed iyo caqabado dhanka saadka ah.
