Itoobiya ayaa sheegtay in Eritrea ay qaadday ‘duullaan baaxad leh’ xilli ay sii kordhayso xiisadda xuduudka.
ADDIS ABABA – Itoobiya ayaa sheegtay inay qaadayso tallaabo is-difaacid ah ka dib markii ay Eritrea ku eedaysay inay ku soo qaadday ‘duullaan baaxad leh’ oo lagu soo qaaday dhulkeeda waqooyi, iyadoo la soo sheegayo qaraxyo ka dhacay meel u dhow xuduudka labada dal.
- Advertisement -
Warqad loo diray Qaramada Midoobay oo ay wakaaladda wararka ee Reuters aragtay maalintii Jimcaha, Wasiirka Arrimaha Dibadda ee Itoobiya Gedion Timothewos ayaa sheegay in ciidamada Eritrea ay gudaha u galeen ilaa 60 kiiloomitir (37 mayl) gudaha Itoobiya.
“Duullaanka baaxadda leh ee Eritrea ay ku soo qaadday qaybo ka mid ah waqooyiga Itoobiya waa mid ay dadweynuhu ka warqabaan,” ayaa lagu yiri warqadda. “Waa fal gardarro cad ah oo Itoobiya siinaya xuquuqdeeda dabiiciga ah ee is-difaacidda.”
Warqaddan oo taariikhdeedu ahayd Khamiistii, kuna socotay Wasiirka Arrimaha Dibadda ee Faransiiska Jean-Noel Barrot, ayaa sidoo kale loo qaybiyay xubnaha kale ee Golaha Ammaanka ee Qaramada Midoobay, sida uu u sheegay Reuters sarkaal sare oo ka tirsan dowladda Itoobiya.
Eritrea ayaa iska fogeysay eedeymahaas. Wasiirka Warfaafinta Yemane Gebremeskel ayaa sheegay in Asmara ay muujisay samir inkastoo uu ku tilmaamay olole gardarro ah oo Itoobiya ay waday in ka badan saddex sano.
Isagoo ka hadlayay hadallada saraakiisha Itoobiya, Yemane wuxuu Addis Ababa ku eedeeyay inay isku dayayso inay qabsato dekedda Assab ee Eritrea si ay u soo ceshato marin ay u hesho Badda Cas. Ra’iisul Wasaare Abiy Ahmed ayaa dhowr jeer ku celceliyay in marin-badeedku uu yahay danta qaran ee ugu muhiimsan, isagoo ku adkaysanaya in arrintaas lagu xalliyo si nabad ah.
Eedeymahan ayaa yimid ka dib markii la soo sheegay in ciidamada Eritrea ay soo galeen waqooyiga Itoobiya toddobaadkan, wax yar ka dib markii dalalka dariska ah ay jareen xiriirkii diblomaasiyadeed. Eritrea ayaa beenisay inay taageerayso isbahaysi fallaago ah oo la dagaalamaya ciidamada federaalka Itoobiya.
Hay’adda la socota colaadaha ee ACLED ayaa sheegtay in duqeymo diyaaradaha aan duuliyaha lahayn (drone) ah, oo u muuqda kuwo ay fuliyeen ciidamada Itoobiya, ay ku dhaceen ciidamada Eritrea maalintii Arbacada iyo Khamiista xilli ay dib uga guranayeen goobo u dhow Adigrat. Magaaladan ayaa ku taal gobolka waqooyi ee Tigray, qiyaastii 30 kiiloomitir u jirta xuduudka Eritrea.
Qof degan Adigrat ayaa u sheegay Reuters maalintii Jimcaha in qaraxyo si isdaba joog ah loo maqlayay habeenkii oo dhan ilaa subaxnimadii meelo dhowr kiiloomitir ka baxsan magaalada.
Ciidamada dowladda Itoobiya ayaa sii waday inay horumar ka sameeyaan Tigray maalmihii u dambeeyay. Shirkadda diyaaradaha ee Ethiopian Airlines ayaa sheegtay inay dib u bilaabi doonto duullimaadyada ay ku tagayso Mekelle, oo ah caasimadda gobolka, 11-ka Oktoobar.
Eritrea ayaa sidoo kale beenisay sheegashada ah inay taageerayso isbahaysiga fallaagada, kaas oo la dagaalamayay ciidamada federaalka tan iyo 23-kii Sebtembar guud ahaan gobollada waqooyi ee Tigray, Amxaarada iyo Canfarta.
Itoobiya ayaa noqotay dal aan bad lahayn ka dib markii Eritrea ay xornimadeeda qaadatay 1993-kii. Abiy ayaa sheegay in helitaanka badda ay muhiim u tahay Itoobiya, iyadoo dowladdiisu ay ku adkaysanayso inay yoolkaas ku raadin doonto wadahadal ee aysan ahayn tallaabo militari.
Labada dal ayaa saxiixay heshiis nabadeed sanadkii 2018 ka dib sanado colaad ah, taas oo ahayd horumar uu Abiy ku mutaystay abaalmarinta Nobel Peace Prize sanadkaas. Ciidamada Eritrea ayaa markii dambe la dagaalamay ciidamada federaalka Itoobiya intii lagu jiray dagaalkii Tigray ee 2020-2022, inkastoo xiriirku uu mar kale xumaaday dhamaadkii colaadda.
Iska horimaadyadii ugu dambeeyay ayaa kiciyay walaac ah in dagaalku uu ku fidi karo Geeska Afrika, halkaas oo ay ka sii xoogeysanayeen khilaafaadka ku saabsan amniga iyo helitaanka Badda Cas. Qiyaasaha ayaa muujinaya in dagaalkii Tigray uu dilay boqollaal kun oo qof, malaayiin kalena uu barakiciyay.
AXADLETM
