By: Yusuf Said HersiThursday July 16, 2026
Khilaafka ka dhashay khidmadaha cusub ee Dekedda Boosaaso ayaa taabanaya su’aal ka weyn lacagta la bixinayo: bulshada ma diiddan tahay khidmadaha laftooda, mise waxay ka biyo diiddan tahay jidka loo marayo horumarka? Bulsho kasta oo meel gaartay waxay ogtahay in horumar aan lagu gaari karin rabitaan keliya; wuxuu u baahan yahay dhaqaale, iskaashi iyo masuuliyad ay wada qaadaan muwaadiniinta iyo dowladdu.
Saraakiisha Puntland State waxay sheegeen in khidmadaha cusub ee dekedda loo qoondeeyay horumarinta Dekedda Boosaaso iyo mashaariicda adeegyada bulshada ee Puntland State. Haddii dakhligaasi dib ugu noqonayo shacabka, markaa waxaa mudan in si qoto dheer loo fahmo sababta ay u dhalisay diidmo.
Waxaase isbarbardhig mudan in ganacsato badan ay waqtiyadii hore bixin jireen lacago kooxaha argagixisada, oo ay ku jiraan Daacish iyo Al-SHabaab, ku qaadi jireen xoog iyo cabsi. Lacagahaas laguma dhisin deked, waddo, iskuul ama isbitaal. Haddaba, marka khidmad loo jeediyo horumarinta dekedda iyo adeegyada guud, diidmada iyo caradu waxay u baahan yihiin jawaab cad.
Labada xaaladood farqi weyn ayaa u dhexeeya. Lacagihii hore waxay quudin jireen burbur iyo amni-darro, halka khidmadaha hadda la sheegayo in loogu talagalay kobcinta adeegyada iyo kaabayaasha. Marka taas la diido, su’aasha dabiiciga ahi waxay noqoneysaa: maxaa si dhab ah looga soo horjeedaa?
Wararka la isla dhexmarayo ayaa sidoo kale tilmaamaya in Dekedda Boosaaso ay weli ka mid tahay dekedaha ugu khidmadaha hooseeya Soomaaliya marka la barbar dhigo dekedaha kale. Haddii xogtaasi sax tahay, doodda muhiimka ahi waa sida loo xaqiijin karo in dakhliga si hufan, caddaalad ah oo daahfuran loo maareeyo, halkii gebi ahaanba la diidi lahaa bixinta khidmadaha.
Boosaaso waxay laf-dhabar u tahay ganacsiga Puntland State. Deked horumarsan faa’iidadeedu kuma eka dowladda; waxay gaartaa ganacsatada, shaqaalaha dekedda, gaadiidleyda, kalluumaysatada, dhalinyarada iyo qoys kasta oo dhaqaalaha magaalada ku tiirsan. Marka dekeddu xoogaysato, dhaqaalaha deegaankuna wuu kobcaa.
Dhawaan magaalada waxaa laga hirgeliyey garoon kubadeed oo casri ah, kaas oo martigeliyey tartamo ay kumannaan qof ka qaybgaleen. Waa tusaale muujinaya in maalgelinta adeegyada guud ay wax u tarto bulshada oo dhan. Horumar kastaa wuxuu u baahan yahay dhaqaale lagu hirgeliyo.
Boosaaso maanta waxay u baahan tahay waddooyin casri ah oo isku xira magaalada iyo buuraha Calmiskaad, si loo sahlo isu socodka dadka iyo badeecadaha, loona xoojiyo amniga iyo dhaqaalaha. Waxaa sidoo kale lama huraan ah ballaarinta dekedda, adeegyo casri ah iyo kaabayaal dhaqaale oo dheeraad ah. Haddii ilaha dakhliga la diido, xaggee ayay ka imanayaan lacagaha mashaariicdan?
Shacabka, dabcan, waxay xaq buuxa u leeyihiin inay dowladda weydiiyaan halka ay ku baxdo lacag kasta oo la qaado. Dowladduna waxaa saaran waajib ah inay canshuuraha iyo khidmadaha ku maamusho caddaalad, isla xisaabtan iyo daahfurnaan. Hase yeeshee, isla xisaabtanku waa inuusan isu beddelin sabab lagu baajiyo waajibaadka wadajirka ah ee horumarinta bulshada.
Reer Boosaaso waxay caan ku yihiin ganacsi, hal-abuur iyo hawlkarnimo. Magaalada taariikh ahaan waxaa loo aqoonsan yahay albaabka dhaqaalaha Puntland State. Sidaas awgeed, shacabka iyo ganacsatada waxaa laga filayaa inay hormuud ka noqdaan taageerada mashaariicda horumarineed, iyagoo isla waqtigaas dowladda ku adkaynaya inay bixiso hufnaan iyo isla xisaabtan.
Horumar ma yimaado marka qof walba sugayo cid kale. Wuxuu bilaabmaa marka bulshadu aqbasho waajibaadkeeda, dowladduna si masuuliyad leh u fuliso wixii saaran.
Haddii la doonayo deked casri ah, waddooyin tayo leh, adeegyo wanaagsan iyo dhaqaale kobcaya, hal xaqiiqo ayaa taagan: deked xiran horumar ma dhaliso, khidmad laga cararana mustaqbal ma dhisto.
Yusuf Said Hersi[email protected]
