Madaxweynaha Maraykanka Donald Trump ayaa safarka Agaasimaha CIA John Ratcliffe ee Moscow ku tilmaamay “badh-caadi ah,” isaga oo isla markaana muujiyay in wada-hadallada madaxda sirdoonka ay laga yaabo inay diiradda saareen dadaallada lagu soo afjarayo dagaalka Ruushka ee Ukraine.
“Wuu joogaa halkaas, si uun hawl badh-caadi ah ah. Waan ka xumahay inaan dadka niyad jebiyo. Waxaan jeclaan lahayn inaan aragno dagaalka Ukraine oo dhammaada,” ayuu Mr Trump ku yiri wareysi uu siiyay martigeliyaha idaacadda muxaafidka ah Glenn Beck.
- Advertisement -
Mr Ratcliffe wuxuu ka mid yahay saraakiisha ugu sarreeya ee Maraykanka ee u safra Ruushka tan iyo markii Moscow ay bilowday duullaankeeda buuxa ee Ukraine sannadkii 2022.
Booqashadiisu waxay dhacday xilli Ruushku xoojiyay gulufkiisa xagaaga, taas oo kordhisay dhimashada rayidka ee Ukraine isla markaana muujisay horumar la’aanta wadaxaajoodyada nabadeed ee Maraykanku dhexdhexaadinayo.
Afhayeenka Kremlin-ka Dmitry Peskov ayaa sheegay in Mr Putin loo gudbiyay warbixin ku saabsan wada-hadallada, balse wuu ka gaabsaday inuu xaqiijiyo in dagaalka Ukraine laga hadlay iyo in kale.
“Xiriirrada loo marayo hay’adaha sirdoonka waa horumar wanaagsan laftooda. Weli waa xilli hore in la yiraahdo sida arrintani u saamayn doonto geeddi-socodka xallinta qalalaasaha ka jira xiriirradeenna,” ayuu Mr Peskov yiri.
Agaasimihii CIA ee ugu dambeeyay ee booqda Moscow wuxuu ahaa William Burns, kaas oo halkaas tegay bishii Nofeembar 2021 kuna digay Ruushka inuu ciidamo u dirin Ukraine. Toddobaadyo gudahood, Kremlin-ku wuxuu bilaabay hawlgalkii milatari ee isu beddelay colaaddii ugu dhimashada badnayd Yurub tan iyo Dagaalkii Labaad ee Adduunka.
CIA ayaa sidoo kale door ku lahayd is-weydaarsiyada maxaabiista ee la xiriira Ruushka, oo ay ku jirto is-weydaarsi weyn oo la fuliyay bartamihii 2024.
Boqolaal kun oo qof ayaa lagu dilay dagaalka, halka Kremlin-ku uu sii watay dalabaadkiisa ah inuu qabsado inta ka hartay bariga Ukraine isla markaana uu haysto gacanta Crimea.
Mr Trump ayaa diiday soo jeedimaha ah in wada-hadallada Mr Ratcliffe ay dabooli kareen arrimo kale, oo ay ku jiraan dadaallada Ruushka ee tijaabinta adkaysiga NATO ama ololaha Maraykanka ee lagu xoojinayo cadaadiska dhaqaale ee Iran.
“Kuma jiro halkaas mid ka mid ah waxyaabaha aad sheegtay, inkastoo wax kale laga yaabo inay ka soo baxaan, waad ogtahay, arrintaas,” ayuu Mr Trump u sheegay Glenn Beck.
“Waxaan si aad u adag uga shaqaynaynaa in dagaalkaas la soo afjaro, run ahaantiina, labadooduba waxay rabaan in la arko isagoo dhammaada marxaladdan,” ayuu madaxweynaha Maraykanku yiri.
Ukraine waxay Elon Musk siisay maamuus qaran
Madaxweyne Volodymyr Zelensky ayaa Elon Musk, milkiilaha SpaceX, guddoonsiiyay mid ka mid ah billadaha ugu sarreeya ee qaranka Ukraine, xilli Kyiv ay ka shaqaynayso ballaarinta adeegsiga qalabka Starlink ee shirkadda ee isgaarsiinta goobaha dagaalka.
Sida ku cad wareegto madaxweyne oo maanta lagu daabacay bogga internetka ee madaxtooyada, Mr Musk waxaa la siiyay Order of Freedom.
Wareegtadu waxay xustay “ka-qaybqaadashadiisa shaqsiyadeed ee heerka sare ah ee ilaalinta nolosha aadanaha iyo xorriyadda, iyo horumarinta xiriirka u dhexeeya shacabka Ukraine iyo Maraykanka”.
Ukraine waxay doonaysaa inay ballaariso adeegsiga qalabka Starlink ee Elon Musk
Mr Musk wuxuu ka hirgeliyay adeegga internet-ka dayax-gacmeedka ee Starlink hawada Ukraine wax yar kadib duullaankii buuxa ee Ruushka ee 2022. Tan iyo markaas, nidaamkan wuxuu lama huraan u noqday isgaarsiinta militariga Ukraine, wuxuuna ka caawiyay taageeridda hawlgallada diyaaradaha aan duuliyaha lahayn.
Horaantii sanadkan, Mr Musk wuxuu oggolaaday in la naafo-gareeyo kumannaan qalab oo Starlink ah oo Ruushku ku adeegsanayay “suuqa cawlan” gudaha Ukraine. Tallaabadan, oo uu codsaday wasiirkii hore ee gaashaandhigga Mykhailo Fedorov ka hor xilka qaadistiisii bishii Luulyo, waxay carqaladaysay ciidamada Ruushka.
Ukraine ayaa tan iyo markaas codsatay in Starlink laga isticmaalo dhulka Ruushka iyadoo dooneysa inay beegsato bartilmaameedyo ay ka mid yihiin gantaal tuurayaasha loo adeegsado ridista gantaallada ballistic-ga ee lagu garaaco magaalooyinka Ukraine.
Mr Zelensky wuxuu sheegay in markii hore loo sheegay in Mr Musk uu soo jeedintan u arkayay “koror weyn” oo dagaalka ah, balse wuxuu intaas ku daray in Ukraine ay “bilowday inay hesho jawaab celin ka duwan, oo dhiirrigelin badan leh.”
Helitaanka Starlink ee ka shaqeeya dhulka Ruushka wuxuu wiiqi karaa awoodaha Moscow ay u adeegsanayso sii dheereynta colaadda, ayuu Mr Zelensky yiri.
Sawirro dayax-gacmeed oo muujinaya waxyeellada dekedda Novorossiysk kadib weerarradii 12-kii Agoosto
Dayactirka xarunta badarka ee Ruushka wuxuu qaadan karaa afar bilood
Dayactirka NKHP, oo ka mid ah saddex xarumood oo badar ah oo ku yaalla dekedda dhoofinta ugu weyn ee Ruushka ee Badda Madow, Novorossiysk, wuxuu qaadan karaa ilaa afar bilood kadib weerar ay Ukraine fulisay, sida shirkaddu maanta sheegtay.
Weerarro isdaba joog ah oo bilihii dhowaa dhacay ayaa hakad geliyay ku dhowaad dhammaan rarista badarka ee mara dekedaha Badda Madow iyo Badda Azov. Goobahaas ayaa hore u maamuli jiray 70% dhoofinta badarka Ruushka.
Ukraine ayaa 12-kii Agoosto qaaday weerar ballaaran oo diyaarado aan duuliye lahayn ku beegsanaya Novorossiysk, taas oo curyaamisay dhammaan saddexda xarumood ee badarka ee dekedda.
Xarunta dhoofinta ee ay leedahay Demetra waxay gaartay waxyeello ka yar tan NKHP, halka xarunta saddexaad ee ay maamusho Delo Group ay ka badbaadday waxyeello balse ay hakisay howlaheeda.
United Grain Company, oo ah shirkadda dawladda Ruushka leedahay ee iska leh NKHP, ayaa xaqiijisay weerarka kadib in xaruntu waxyeello soo gaartay.
Ilaha Reuters ayaa sheegay in marinka rarista uu ka mid ahaa dhismayaasha la beegsaday. Warbixin maaliyadeed oo maanta la daabacay ayaa sheegtay in jadwalka kama dambaysta ah ee dayactirka aan weli la dejin.
NKHP waxay maamuli kartaa 7.1 milyan oo tan sanadkii waana mid ka mid ah saddexda xarumood ee ugu waaweyn Novorossiysk. Isku darka goobahan ayaa leh awood sanadle ah oo ka badan 18 milyan oo tan, halka dhoofinta badarka Ruushka ee badda lagu qaado ay gaartay 47.8 milyan oo tan xilli ciyaareedkii hore.
Iyada oo weerarrada diyaaradaha aan duuliyaha lahayn ay carqaladeynayaan rarista Badda Madow, dawladda Ruushka ayaa ka fiirsanaysa baabi’inta canshuurta dhoofinta badarka waxayna baaraysaa siyaabo xamuulka loogu leexin karo dekedo kale, oo ay ku jiraan marinnada Baltic, Caspian iyo Bariga Fog.