Mudaaharaadyada ardayda Faransiiska ayaa dib uga bilowday kadib laba toddobaad oo hakad ah, balse si weyn ayay u yaraadeen, iyadoo kooxo arday ah ay isku dayeen inay xannibaan tiro yar oo dugsiyada sare ah oo ku yaalla Paris, Marseille iyo Rennes.
Wasaaradda Waxbarashada ayaa sheegtay in xannibaaduhu saameeyeen 1% oo keliya 3,700-ka dugsi sare ee Faransiiska, kuwaas oo loo yaqaan lycees, islamarkaana ay dhigtaan ardayda da’doodu u dhaxayso 15 iyo 18 jir.
- Advertisement -
Toddobaadyadii ka horreeyay fasaxa, boqollaal ka mid ah in ka badan 3,000 oo dugsi sare oo dalka ah ayaa la xannibay.
Dhaqdhaqaaqan ayaa bishii Sebtembar ka bilowday xaafadaha ku hareeraysan Paris, ka hor inta uusan ku fidsan dalka oo dhan. Ujeeddadiisu waxay sidoo kale ka ballaaratay waxbarashada, iyadoo lagu daray qiimaha maciishadda oo sare u kacaya, taasoo soo jiidatay xubno ka tirsan ururrada shaqaalaha iyo dhaqdhaqaaqyada bulshada, mararka qaarna horseeday rabshado.
Magaalada Marseille, dibadbaxayaashu waxay dhowr haamood oo qashin ah dhigeen albaabka laga galo mid ka mid ah dugsiyada.
“Waxaan dib u bilownay dhaqdhaqaaqa sababtoo ah waxaa naloo sheegay in jawaabo la bixiyay, balse… waxaa si cad u muuqata inaysan ku filnayn,” ayay tiri Meriem, oo ah ardayad 16 jir ah.
Rabshadahan waxay qayb ka yihiin mowjad ballaaran oo mudaaharaadyo loogu yeero “Jiilka Z” oo ka socda Yurub, oo ay ku jiraan Jarmalka, Talyaaniga, Belgium iyo Albania. Dibadbaxayaashu waxay cabashooyinkooda ku saleeyeen qiimaha maciishadda, xaaladda sii xumaanaysa ee dugsiyada iyo eedeymo musuqmaasuq.
Ciidamada booliiska oo sugaya albaabka laga galo dugsiga sare ee Emmanuel Mounier ee Grenoble
Mudaaharaadyada Faransiiska ayaa bishii hore isu beddelay isku dhacyo rabshado wata oo dhex maray booliiska iyo dibadbaxayaasha, iyo rabshado baaxad leh oo ka dhacay dhowr magaalo, oo ay ku jireen dhac loo geystay dukaamo. Rabshadahan ayaa caqabad weyn ku noqday dowladda laga tirada badan yahay ee Madaxweyne Emmanuel Macron.
Ardaydu waxay sii wadeen tallaabadooda kadib markii boqollaal kun oo qof, oo ay ku jiraan arday, ay Sabtidii ka qaybgaleen mudaaharaadyo ka dhacay guud ahaan Faransiiska, kuwaas oo ahaa markii saddexaad oo xiriir ah ee toddobaad-dhammaad ah.
“Marka laga hadlayo xannibaadaha — ama si ka sii sax ah, isku-dayada xannibaadaha — arrintani aad ayay u yar tahay. Waxaan ka hadlaynaa tiro kooban oo goobo ah, iyo dhowr dugsi oo gaar-gaar ah,” ayuu wasiirka Waxbarashada Edouard Geffray u sheegay idaacadda France Inter.
Wuxuu ku boorriyay ardayda inay ku laabtaan fasallada, isagoo ka digay in maqnaanshaha daba dheeraada uu halis gelin karo imtixaannadooda.
“Waxaan hayaa arday sannadka dhammaadkiisa galaya imtixaanka baccalaureate-ka, boqollaal kun oo ka mid ahna ma aysan xaadirin fasallada muddo afar ama shan toddobaad ah,” ayuu yiri.
Akhri wax dheeraad ah: Faransiiska oo bilaabay baaritaan ku saabsan ‘isku-day dil’ kadib weerarro loo adeegsaday bambooyin shidaal
Mr Geffray wuxuu sheegay in ardaydu xaq u leeyihiin inay mudaaharaadaan, balse xannibaadda gelitaanka dugsiyadu ay tahay sharci-darro.
Muuqaallo telefishin ayaa muujiyay booliis la dhigay dugsiyada, inkastoo saraakiishu aysan xiran qalabka buuxa ee xakamaynta rabshadaha.
Toddobaadkii hore, Mr Geffray wuxuu soo jeediyay in tirada ardayda fasal kasta lagu koobo 28, in €4 bilyan loo qoondeeyo dayactirka dugsiyada, in la abuuro 15,000 oo boos oo dheeraad ah oo waxbarashada sare ah, iyo in la hirgeliyo nidaam cusub oo lagu qaabilo ardayda marka la gaaro 2028.
Wakiillada ardayda dugsiyada sare ayaa tallaabooyinkaas ku gacan seyray iyagoo ku tilmaamay kuwo aan ku filnayn, waxayna sheegeen in mudaaharaadyadu sii socon doonaan.
Madaxweyne Emmanuel Macron ayaa ku baaqay in casharradu si nabad ah dib ugu bilowdaan, isagoo sheegay in “dhallinyarada la maqlay”.
Iyadoo dhaqaalaha Midowga Yurub ee labaad ee ugu weyn uu qarka u saaran yahay hoos-u-dhac dhaqaale, isla markaana uu wajahayo cadaadis sii kordhaya oo ah in la yareeyo deyntiisa, dowladdu ma haysato fursad badan oo ay ku qanciso dibadbaxayaasha ardayda iyadoo kharash dheeraad ah bixinaysa.
