Hawlgal gurmad oo degdeg ah ayaa ka socday koonfurta Japan kadib markii dhulgariir cabbirkiisu ahaa 7.1 uu ku dhuftay meel u dhow Kumamoto, halkaas oo ay ku dhinteen ugu yaraan 13 qof, lagana cabsi qabo in dad kale ay ku hoos xayiran yihiin dhismayaal burburay, sida ay sheegtay Ra’iisul Wasaare Sanae Takaichi.
“Xitaa hadda, waxaa jira dad sugaya in la badbaadiyo, waana tartan lagula jiro waqtiga. Waxaan isu geyn doonnaa dhammaan kheyraadka goobta laga heli karo si aan u badbaadinno una samatabbixinno dadka ugu badan ee suurtagalka ah,” ayay Ms Takaichi wariyeyaasha ugu sheegtay xafiiskeeda Tokyo maalin kadib markii dhulgariirku dhacay, xilli masuuliyiintu ay tirada dhimashada ka kordhiyeen saddexdii qof ee markii hore la sheegay.
Gariirka xooggan ayaa korontada ka jaray kumannaan qoys, wuxuuna kala jeexay waddooyinka gobolka, taasoo adkaysay shaqada kooxaha gurmadka degdegga ah.
Xarun ganacsi oo qayb ahaan ku burburtay meel u dhow Kumamoto, samatabbixiyeyaashu waxay burburka ka soo saareen siddeed qof kadib markii qarax loo malaynayo uu dhismaha gilgilay qiyaastii saacad kadib dhulgariirka. Laba ka mid ah dadka la soo saaray waxay ahaayeen haween da’doodu ku jirtay 20-meeyada oo geeriyooday.
Xarunta ganacsiga Aeon ee Kumamoto waxaa gilgilay qarax kadib dhulgariirka
Cutubyada dab-damiska iyo samatabbixinta, saraakiisha booliska iyo ciidamada militariga ayaa baaritaankooda ku ururiyey qaybaha dhismaha ee laga soo sheegay qaylo iyo codsiyo gargaar.
Baaxadda khasaaraha ayaa weli soo ifbaxaysay.
Warbaahinta dadweynaha ee NHK ayaa sheegtay in shalay aan weli la ogeyn halka ay ku dambeeyeen qiyaastii 20 ilaa 30 shaqaale ah.
Toddoba qof ayaa sidoo kale la la’aa kadib markii qiiq-saar ku dumay warshad ay leedahay Nippon Paper Industries, halka afar qof oo kalena ay soo gaareen dhaawacyo halis ah, sida uu sheegay masuul ka tirsan dowladda hoose.
Isbitaallada gobolka oo dhan ayaa la sheegay inay daweynayaan tobannaan bukaan oo dhaawacmay.
Masuuliyiintu waxay sheegeen in qiyaastii 260,000 qof oo ku nool guud ahaan ismaamulka, oo 10 sano ka hor ay sidoo kale ku dhufatay dhulgariir dhimasho sababay, lagu amray inay u guuraan xarumaha hoyga.
Xuddunta dhulgariirka waxay ku taallay qiyaastii 20km koonfur ka xigta Magaalada Kumamoto, oo ah magaalada ugu weyn bartamaha Kyushu, ayna ku nool yihiin ku dhowaad 700,000 qof.
Masuuliyiintu waxay dadka ku nool goobaha uu sida daran u saameeyey ku booriyeen inay toddobaadka soo socda ka feejignaadaan gariirro kale oo xooggan, waxayna ka digeen in buuraha jilcay ay sababi karaan dhul-go’.
Dad ayaa isugu soo baxay beer lagu nasto kadib markii ay ka baxeen dhismayaasha בעקבות dhulgariirka ka dhacay Magaalada Kumamoto
Iyadoo in ka badan 36,000 guri ay weli koronto la’aan yihiin, masuuliyiintu waxay sidoo kale isu diyaarinayeen khatarta kulayl-ku-dhaca, maadaama heerkulku kor ugu kacay qiyaastii 34 darajo Celsius.
Isbitaallada oo la daalaa dhacaya culayska
Isbitaal ku yaalla Magaalada Uki, oo u dhow xuddunta dhulgariirka, ayaa sheegay in koronto-go’ la xiriira dhulgariirka uu ka dhigay mid aan si habboon u shaqayn karin.
“Waxay noqotay sida isbitaal goob dagaal ku yaalla,” ayuu madaxa waaxda maamulka u sheegay NHK.
Isbitaal kale oo magaalada ku yaalla ayaa sheegay inuu joojiyey qaabilaadda bukaan cusub kadib markii la keenay 86 qof oo ku dhaawacmay dhulgariirka, oo ay ku jiraan saddex si halis ah u dhaawacmay, isla markaana uusan awoodin inuu qaabilo xaalado degdeg ah oo dheeraad ah.
Hawl-wadeennadu waxay sheegeen in dhowr rakaab ah oo ku safrayey tareennada xawaaraha sare markii dhulgariirku dhacay ay iyaguna dhaawacmeen.
Muuqaallo laga duubay xarunta ganacsiga Aeon, oo ay ku yaallaan qiyaastii 200 dukaan, ayaa muujiyey hal dhinac oo dhismaha ka mid ah oo qaraxu kala jeexay, iyadoo birihii dhismaha ay bannaanka u soo baxeen, burburkuna ku firdhay goob baabuurta la dhigto.
Gaari waxyeelloobay ayaa lagu sawiray meel u dhow Aeon Mall Kumamoto
Saamiyada Aeon ayaa 1.9% hoos u dhacay bilowgii ganacsiga Tokyo, halka tusmada halbeegga ahi ay korodhay 0.8%.
Dhowr shirkadood oo waaweyn oo xarumo ku leh gobolka, kuwaas oo ay ka mid yihiin shirkadda samaysa qalabka semikondhaktar-ka ee Tokyo Electron iyo Honda, ayaa sheegay inay maanta joojin doonaan hawlgallada warshadahooda.
TSMC, oo ah shirkadda qandaraas-ku-samaysa jibisyada ugu weyn dunida, ayaa shaqaalaha ka daadgureysay warshaddeeda deegaanka si taxaddar ah kadib dhulgariirka, balse waxay sheegtay inay dib u billowday hawlgallada dabayaaqadii Talaadadii.
Japan waxay ku taallaa “Giraanta Dabka”, oo ah silsilad foolkaanooyin iyo godad-badeed ah oo qayb ahaan ku wareegsan Badweynta Baasifigga, waxaana dalka ka dhaca qiyaastii 20% dhulgariirrada dunida ee cabbirkoodu yahay 6.0 ama ka sarreeya.
Dhulgariir weyn oo Kumamoto ku dhuftay 10 sano ka hor ayaa dilay 275 qof, wuxuuna dhaawacay 2,739 kale, sida lagu sheegay tirakoob rasmi ah. Waxa kale oo uu waxyeelleeyey kumannaan dhisme, oo ay ku jiraan darbiyada Qasriga Kumamoto, oo ka mid ah goobaha dalxiis ee ugu caansan magaalada.
