Irland ayaa isku diyaarinaysa inay Sabtida soo bandhigto qabyo-qoraalka miisaaniyadda toddobada sano ee Midowga Yurub, taas oo gogol u dhigaysa isku dhac culus oo dhex mara hoggaamiyeyaasha Yurub shir-madaxeedka toddobaadka dambe ka dhacaya Brussels, sida ay fahantay RTÉ News.
Wasiiru-dowlaha Arrimaha Yurub Thomas Byrne ayaa la filayaa inuu soo bandhigo hindisahan si dhow loo sugayay shir jaraa’id oo ka dhici doona Brussels.
- Advertisement -
Miisaaniyaddu waxay ka dhigan tahay caqabadda ugu weyn ee lagu qeexi doono madaxtinnimada Irland ee Midowga Yurub, iyadoo dalalka wax ku darsada saafiga ah ay riixayaan qorshe kharash oo ka yar, isla markaana si weyn diiradda u saaraya tartanka iyo difaaca, halka dalalka kale ee xubnaha ahi ay u halgamayaan ilaalinta maalgelinta beeraha iyo isku-xidhnaanta.
Dukumentigan oo loo yaqaan Sanduuqa Wada-xaajoodka, wuxuu qeexi doonaa baaxadda guud ee miisaaniyadda, iyo qoondaymaha kharashaadka iyo xadka faahfaahsan ee dalalka xubnaha ahi ay ku murmi doonaan bilaha soo socda. Waxa uu daba socdaa toddobaadyo wada-tashi ah oo ay sameeyeen saraakiisha Irland, wasiirrada iyo Taoiseach Micheál Martin, kuwaas oo la yeeshay caasimadaha dalalka si loo ogaado xuduudahooda aan laga tanaasuli karin ee wada-xaajoodka.
Si kastaba ha ahaatee, inkastoo dadaalka diblomaasiyadeed ee xooggan, kala qaybsanaanta labada dhinac ayaa sii qotontay maalmihii u dambeeyay.
Hindisihii asalka ahaa ee Guddiga Yurub, oo la daabacay July 2025, wuxuu saadaaliyay miisaaniyad toddobo sano ah oo dhan €1.9 trillion.
Taoiseach Micheál Martin ayaa ansixin doona qabyo-qoraalka ka hor inta aan Sabtida la soo bandhigin
Hase yeeshee, dalalka loo yaqaan kuwa kharashka yareeya — Germany, Netherlands, Denmark, Austria, Finland iyo Sweden — ayaa 29-kii September warqad u qoray Dowladda Irland, iyagoo dalbanaya in “dhowr boqol oo bilyan” laga jaro lacagtaas ka hor inta aanu Sanduuqa Wada-xaajoodku gaarin hoggaamiyeyaasha Midowga Yurub.
Lixda dal, oo saxiixayaashooda ay ku jireen Ra’iisul Wasaaraha Germany Friedrich Merz, ayaa sheegay inay bixiyaan ku dhowaad 40% wax-ku-darsiga dalalka xubnaha ahi ku leeyihiin miisaaniyadda, taas oo dabooli doonta muddada 2028 ilaa 2034.
“Inkastoo dalalka wax ku darsada saafiga ah guud ahaan ay yihiin tiro yar, haddana waxay qaadaan qiyaastii saddex meelood meel afar meelood culayska maalgelinta oo dhan,” ayay yiraahdeen.
Warqaddu waxay sheegtay in khilaafku “ku saabsan yahay mudnaanta siyaasadeed iyo in aan gaari karno iyo in kale yoolka aan wadajir isu dejinnay: Yurub xooggan oo madax-bannaan oo ku sugan dunida aan la hubin.”
“Si taas loo gaaro, MFF waa in si aasaasi ah dib loogu habeeyaa. Waa in aan doorashooyin samaynaa.”
Faragelin gaar ah, hoggaamiyeyaasha 17 dal oo ka tirsan kooxda loo yaqaan Saaxiibbada Isku-xidhnaanta ayaa Jimcihii warqad u qoray Taoiseach, iyagoo ku boorriyay inuu aqoonsado muhiimadda sii socota ee maalgelinta beeraha iyo isku-xidhnaanta.
Warqadda, oo ay aragtay RTÉ News, ayaa sheegtay in “Siyaasadda Isku-xidhnaanta iyo Siyaasadda Beeraha ee Wadajirka ahi ay yihiin siyaasado soo jireen ah, balse ujeeddooyinkoodu ay maanta sida horeba khuseeyaan.”
“Waxay dhiirrigeliyaan isu-soo-dhawaanshaha dalalka xubnaha ah iyo gobollada, waxay xoojiyaan Suuqa Keliya, waxayna taageeraan miyiga iyo deegaannada horumarkoodu yar yahay.
“Waxay sidoo kale gacan ka geystaan tartanka Yurub iyo sugnaanta cunnada, iyagoo taageero muuqata siinaya malaayiin muwaadiniin Yurub ah, isla markaana muujinaya qiimaha dheeraadka ah ee kharashaadka wadajirka ah ee Yurub.”
Madaxweyne Martin, oo ansixin doona qabyo-qoraalka ka hor inta aan Sabtida la soo bandhigin, ayaa qiray in isku soo dhawaynta farqiga u dhexeeya labada kooxood ay aad u adkaan doonto.
Baarlamaanka Yurub waa inuu sidoo kale sanadka dambe isku raacaa ku dhowaad 21 xeer
Dowladdu waxay doonaysaa heshiis guud oo ay caasimadaha dalalku gaaraan ka hor inta aysan madaxtinnimada Irland dhammaan bisha December.
Helitaanka heshiis ka hor doorashooyin guud oo taxane ah sanadka dambe ayaa loo arkaa mid siyaasad ahaan muhiim ah, marka la eego suurtagalnimada in xisbiyada midigta adag iyo kuwa shakiga ka qaba Midowga Yurub ay guulo gaaraan ama dib ugu soo laabtaan xukunka.
Baarlamaanka Yurub waa inuu sidoo kale ansixiyaa ku dhowaad 21 xeer sanadka dambe si loo hubiyo in maalgelinta Midowga Yurub ay gaari karto ka-faa’iideystayaasha, oo ay ku jiraan beeralaydu, laga bilaabo 1 January 2028.
Qaab-dhismeedka miisaaniyadda ayaa sidoo kale dib loo habeeyay, iyadoo Siyaasadda Beeraha ee Wadajirka ah lagu daray waxa loo yaqaan Qorshayaasha Iskaashiga Qaranka iyo Gobollada, ama NRPPs.
Qorshayaashu waxay dabooli doonaan lacag-bixinnada tooska ah iyo maalgelinta horumarinta miyiga, iyagoo siinaya dowladaha qaranka dabacsanaan dheeraad ah oo ku saabsan qaybsiga lacagta, halka qayb ka yar oo miisaaniyadda CAP ah loo qoondeynayo si gaar ah.
Lacag-bixinnada CAP waxay sidoo kale ku xirnaan doonaan u hoggaansanaanta shuruudo kala duwan oo khuseeya NRPP guud ahaan.
Warqadda ay qoreen 17-ka ra’iisul wasaare ee Saaxiibbada Isku-xidhnaanta ayaa sheegtay in maalgelinta guud ee isku-xidhnaanta iyo CAP “ay tahay in lagu ilaaliyo [miisaaniyadda toddobada sano ee xigta].”
Waxay ka digtay in “siyaasadahani ay horeba ula kulmayaan hoos u dhac marka la eego qiimaha dhabta ah sida ku cad hindisaha Guddiga [Yurub], inkastoo kororka guud ee baaxadda [miisaaniyadda].
“In sii dheeraad ah loo dhimo ma casriyeynayso miisaaniyadda Midowga Yurub; waxay keliya daciifinaysaa waxayna halis gelinaysaa taageerada dadweynaha ee mashruuca Yurub.”
Qabyo-qoraalka Sanduuqa Wada-xaajoodka ee Irland wuxuu sidoo kale tilmaami doonaa ilaha cusub ee dakhliga ee heli kara taageerada siyaasadeed ee aqlabiyadda dalalka xubnaha ah.
Waxa loo yaqaan Ilaha Cusub ee Iskaa Loo Leeyahay waa tallaabooyin suuragal ah oo lagu kordhinayo awoodda miisaaniyadda, iyadoo sidoo kale laga caawinayo dib u bixinta deynta la xiriirta sanduuqa soo kabashada Midowga Yurub ee kadib Covid.
Hindisayaasha waxaa ka mid ah canshuur lagu soo rogo shirkadaha waaweyn, canshuuro laga qaado khamaarka iyo tubaakada, khidmad lagu soo rogo lacagaha loo yaqaan cryptocurrency, iyo lacago laga soo celin karo Nidaamka Ganacsiga Qiiqa ee Midowga Yurub, ama ETS.
Germany iyo dhowr dal oo kale ayaa diiday amaah wadajir ah oo Midowga Yurub qaato si loogu daboolo kharashka miisaaniyad ka weyn.
