Kiiskii ugu horreeyay ee dibadda laga soo waariday ee cudurka fayraska Ebola ee Bundibugyo ayaa laga xaqiijiyay Kenya kaddib markii bukaan uu ku geeriyooday Nairobi, taas oo ku kalliftay mas’uuliyiinta inay xoojiyaan kormeerka iyadoo cudur-faafis uu ka socdo waqooyi-bari ee Jamhuuriyadda Dimuqraadiga ah ee Congo (DRC).
Kiiska waxaa Talaadadii xaqiijiyay mas’uuliyiinta caafimaadka Kenya. Sida ay sheegtay Hay’adda Caafimaadka Adduunka (WHO), bukaanka oo ahaa muwaadin Kenyan ah kana noolaa DRC muddo toddoba sano ah, ayaa dhintay habeenkii Isniinta.
- Advertisement -
Kalkaaliso ayaa ag marta boorar digniin Ebola ah oo yaalla Isbitaalka Nairobi ee Nairobi, Kenya, Okt. 7, 2026. Kenya ayaa Talaadadii xaqiijisay kiiskii ugu horreeyay ee dibadda laga soo waariday ee cudurka fayraska Ebola ee Bundibugyo, hal maalin kaddib markii nin uu ku geeriyooday isbitaal ku yaalla Nairobi, sida ay sheegeen mas’uuliyiinta caafimaadka dalka. (Xinhua/Yang Guang)
Xoghayaha Golaha Wasiirrada ee Caafimaadka, Aden Duale, ayaa sheegay in ninku uu xanuunsaday qiyaastii bil ka hor isla markaana uu daaweyn ka raadsaday dhowr isbitaal oo ku yaalla DRC.
“Bukaanku wuxuu xanuunsaday qiyaastii bil ka hor, wuxuuna daaweyn ka helay dhowr isbitaal oo ku yaalla DRC. Wuxuu dhulka ugu safray Kampala (Uganda), ka hor inta uusan raacin duulimaad ku wajahan Nairobi, halkaas oo uu gaaray Okt. 3,” ayuu Duale ka sheegay shir jaraa’id oo ka dhacay Nairobi, caasimadda Kenya.
Kaddib markii uu yimid Kenya, bukaanka waxaa ku dhacay qandho, qarqaryo, daal, murqo-xanuun, liqid xanuun leh, dhuun-xanuun iyo dhiig-bax maqaarka hoostiisa ah. Waxaa la dhigay isbitaal ku yaalla Nairobi, halkaas oo lagu karantiilay laguna qiimeeyay xaaladdiisa.
Baaritaanno ay sameeyeen Shaybaarka Tixraaca Qaranka ee Fayrasyada Kenya iyo Machadka Cilmi-baarista Caafimaadka Kenya (KEMRI) ayaa xaqiijiyay cudurka fayraska Ebola ee Bundibugyo.
Mas’uuliyiintu waxay Talaadadii aaska bukaanka u fuliyeen si waafaqsan habraaca Kenya ee aas ammaan ah oo sharaf leh oo loogu talagalay Ebola, sida ay WHO sheegtay.
Wasaaradda Caafimaadka ayaa aqoonsatay 28 qof oo xiriir la lahaa bukaanka, oo ay ku jiraan ehel iyo shaqaale caafimaad oo daweeyay bukaanka. Saraakiishu sidoo kale waxay baadi-goobayaan 23 rakaab ah iyo afar xubnood oo shaqaalaha diyaaradda ah oo saarnaa isla duulimaadkaas.
Duale ayaa sheegay in Kenya ay dejisay nidaamyo awood u leh inay xakameeyaan fayraska.
Wuxuu dadweynaha ugu baaqay inay isdejiyaan, raacaan wararka ay soo saarto Wasaaradda Caafimaadka, isla markaana ay si degdeg ah u raadsadaan daryeel caafimaad haddii calaamado soo baxaan.
Kenya waxay sii waday kormeerka Ebola ee heerka sare ah tan iyo markii cudur-faafiska DRC uu billowday bishii Maay, ayuu yiri mas’uulka caafimaadka.
Ilaa Okt. 6, mas’uuliyiintu waxay baaritaan ku sameeyeen 652,584 safarre oo soo galayay dalka, waxayna tijaabiyeen 267 muunadood oo laga baaray shan shaybaar oo tixraac ah. Bukaanka Nairobi ayaa weli ah kiiska keliya ee laga xaqiijiyay Kenya.
Duale wuxuu sidoo kale sheegay in 4,971 shaqaale caafimaad ah oo ka kala socda heerarka qaranka iyo ismaamullada ay heleen tababar gaar ah oo ku saabsan ka hortagga Ebola, xakameynta caabuqa iyo maareynta kiisaska.
Patrick Amoth, Agaasimaha Guud ee Caafimaadka ee Wasaaradda Caafimaadka Kenya, ayaa sheegay in muddada uu Ebola ku soo baxo ay u dhexeyso laba ilaa 21 maalmood.
Sababtaas awgeed, dadka ku jira karantiilka ama lala socdo xiriirkooda waxaa la go’doomiyaa ilaa 21 maalmood si loo yareeyo khatarta gudbinta cudurka.
“Haddii qof uu yeesho calaamado muddadan gudaheeda, qofka waxaa laga qaadi doonaa goobta karantiilka waxaana loo gudbin doonaa waaxda daaweynta Ebola si loo daryeelo,” ayuu yiri isaga oo faahfaahinaya heerka diyaargarowga Kenya.
Ahmed Idris, Xoghayaha Guud ee Ururka Laanqeyrta Cas ee Kenya, ayaa sheegay in hay’addu ay hawlgelisay kooxo gaar ah oo Aas Ammaan ah oo Sharaf leh (SDB), unugyo la shaqeeya bulshada iyo mutadawiciin kormeer ku sameeya bulshada si ay u taageeraan jawaabta qaran.
Jambojet, shirkadda diyaaradaha gobolka ee maamushay duulimaadka ka yimid Entebbe, garoonka diyaaradaha ee u adeega Kampala oo ah caasimadda Uganda, kuna socday Nairobi, ayaa sheegtay inay kala shaqeynayso Wasaaradda Caafimaadka, adeegyada caafimaadka dekedaha laga soo galo iyo mas’uuliyiinta duulista raadraaca dadka lala xiriiray iyo tallaabooyinka kale ee jawaabta.
Korir Sing’Oei, xoghayaha joogtada ah ee Kenya ee Wasaaradda Arrimaha Dibadda iyo Arrimaha Qurbajoogta, ayaa ku tilmaamay kiiska la xaqiijiyay mid laga xumaado. Wuxuu sheegay in uu sidoo kale muujiyay muhiimadda iyo waxtarka awoodaha xakameynta ee ay dowladdu horumarisay si wax looga qabto xaaladaha degdegga ah ee caafimaadka dadweynaha.
Wasaaradda Caafimaadka Kenya ayaa sheegtay inay si rasmi ah u wargelisay WHO, iyadoo raacaysa Xeerarka Caafimaadka Caalamiga ah (IHR).
Bishii Maay, WHO waxay cudur-faafisyada Ebola ee ka socda DRC iyo Uganda ku dhawaaqday Xaalad Degdeg ah oo Caafimaadka Dadweynaha oo Walaac Caalami ah Leh (PHEIC), iyadoo ku baaqday isku-dubarid caalami ah iyo abaabulka kheyraadka.
Hay’adda caafimaadka ayaa sheegtay in cudur-faafisku ka socdo jawi adag oo dhinacyada cudur-faafista iyo amniga ah, kaas oo ay qaabeeyeen dhaqdhaqaaqa dadka, ganacsiga xuduudaha ka gudba iyo tiro badan oo dad barakacay ah.
Ilaa Okt. 2, Wasaaradda Caafimaadka DRC waxay diiwaangelisay in ka badan 8,000 kiis oo la xaqiijiyay iyo ugu yaraan 4,000 dhimasho oo lala xiriiriyay nooca Bundibugyo. Gudbinta cudurka waxay inta badan ku ururtay DRC iyo waddooyinka ganacsi ee gobollada deriska ah.
