Baydhabo (AX) — Ciidamo taabacsan madaxweynihii hore ee Koonfur Galbeed, Abdiaziz Hassan Mohamed Laftagareen, ayaa toddobaadyadii u dambeeyay helayay gurmad iyo ciidamo dheeraad ah, xilli ay dowladda federaalka Soomaaliya iyaduna ballaarinayso joogitaankeeda ciidan ee magaalooyinka Baydhabo iyo Baraawe.
Garabka Laftagareen ayaa xaqiijiyay in boqollaal askari ay ku soo biireen safafkooda bilihii Oktoobar iyo Nofeembar, kuwaas oo qaarkood ay horay uga tirsanaayeen Somali National Army kana howlgali jireen gobollo kale oo dalka ah.
Sabtidii, saraakiil taabacsan madaxweynihii hore ayaa soo dhoweeyay cutubyo cusub oo ciidan ah, kuwaas oo la sheegay inay ka soo kicitimeen gobollada Hiiraan, Galgaduud iyo Shabeellaha Dhexe.
Hassan Abdulkadir oo ka tirsan saraakiisha amniga ee garabka Laftagareen ayaa sheegay in ciidamadani ay asal ahaan ka soo jeedaan Koonfur Galbeed, ayna ajiibeen baaq uu madaxweynihii hore u diray askarta kaga jirta ciidanka qaranka si ay ugu soo noqdaan deegaankooda.
“Ciidamadan waxay ka jawaabeen baaqii Madaxweyne Laftagareen ee ahaa in askarta u dhalatay Koonfur Galbeed ee ka tirsan Ciidamada Qalabka Sida ay dib ugu soo laabtaan deegaankooda asalka ah,” ayuu yiri Abdulkadir.
Ilaa hadda ma jirto cid madaxbannaan oo xaqiijisay tirada rasmiga ah ee ciidankan soo gaaray gobolka Sabtidii. Sidoo kale, lama oga in askartu ay si rasmi ah uga tageen howlahoodii Somali National Army iyo in kale.
Ciidamadan ugu dambeeyay ee soo gaaray gobolka ayaa qayb ka ah abaabul ballaaran oo toddobaadyadii u dambeeyay ay wadeen taageerayaasha Laftagareen, kaas oo lagu doonayo in lagu adkeeyo awooddooda milateri ee gobolka Baay.
8-dii bishii Nofeembar, Ugaas Hassan oo horay u ahaa wasiirkii warfaafinta Koonfur Galbeed, haddana ah afhayeenka kooxda Laftagareen, ayaa soo dhoweeyay dufcad kale oo askar ah kuwaas oo go’aansaday inay ku biiraan ciidamada madaxweynihii hore.
Abaabulkan xooggan ayaa daba socda kaddib markii xoogagga taabacsan Laftagareen ay bishii Oktoobar la wareegeen gacan ku haynta magaalooyin istiraatiiji ah oo ka tirsan gobolka Baay, sida Buurhakaba, Qansaxdheere, Berdaale, Diinsoor iyo Awdiinle.
Buurhakaba oo ku taal waddada weyn ee xiriirisa Muqdisho iyo Baydhabo ayaa 15-kii Oktoobar gacanta u gashay xoogagga Laftagareen, kaddib dagaal culus oo dhex maray ciidamada dowladda federaalka iyo kuwa maamulka hadda jira ee Koonfur Galbeed.
Guulahaas dhanka dhulka ah ayaa culeys xooggan saaray maamulka uu garabka siiyo federaalku ee uu hoggaamiyo Sheikh Adan Mohamed Nur Madobe, kaas oo gacanta ku haya magaalada Baydhabo iyo deegaanno kale oo ay dowladdu xukunto.
Dhanka kale, dowladda federaalka ayaa ciidamo iyo qalab milateri oo dheeraad ah geysay magaalooyinka Baydhabo iyo Baraawe, iyadoo ujeeddadu tahay xoojinta amniga iyo difaacashada fariisimaha muhiimka ah.
Sabtidii, Madobe ayaa booqday cutubyo ka tirsan Somali National Army oo qaabilsan amniga degmada Baraawe oo ah caasimadda rasmiga ah ee Koonfur Galbeed, waxaana uu kula dardaarmay askarta inay ilaaliyaan anshaxa ayna badbaadiyaan shacabka.
Intii uu kormeerka ku jiray, Madobe wuxuu xoogga saaray muhiimadda ay leedahay ilaalinta hantida dadweynaha iyo tan gaarka ah, isagoo ku baaqay in la xurmeeyo dadka deegaanka lana adkeeyo iskaashiga u dhexeeya ciidamada iyo bulshada.
Waxa uu carrabka ku adkeeyay in wada-shaqeynta dadka deegaanka iyo ciidanku ay laf-dhabar u tahay nabadgelyada iyo xasiloonida waarta ee Baraawe iyo nawaaxigeeda.
Ciidamada federaalka ayaa toddobaadyadii la soo dhaafay si gaar ah u kordhiyay joogitaankooda Baraawe, sababo la xiriira loolanka siyaasadeed ee Koonfur Galbeed iyo dhimista ciidamada Midowga Afrika ee ku sugan Soomaaliya.
Dhaqdhaqaaqyadan ciidan ee isa soo taraya ayaa salka ku haya loolanka adag ee awoodeed ee u dhexeeya Laftagareen iyo maamulka ay taageerayso dowladda uu hoggaamiyo Madaxweyne Hassan Sheikh Mohamud.
Laftagareen ayaa xilka laga tuuray bishii Maarso kaddib khilaaf xooggan oo kala dhex galay dowladda federaalka, kaas oo ka dhashay wax-ka-beddelka dastuurka iyo hannaanka doorashada maamulka. Tan iyo xilligaas, waxa uu wadey dadaallo uu dib ugu doonayo maamulka Koonfur Galbeed, iyadoo ciidamadiisu ay dhowr jeer dagaallo kula galeen ciidanka federaalka iyo kuwa deegaanka duleedka Baydhabo.
Bishii Oktoobar, Laftagareen ayaa ku baaqay in ciidamada dowladda federaalka laga saaro gobollada Baay, Bakool iyo Shabeellaha Hoose, isagoo dowladda Muqdisho ku eedeeyay inay awood ciidan u adeegsanayso sidii ay hoggaan ay rabto ugu qasbi lahayd maamulka.
Mas’uuliyiinta dowladda federaalka ayaa difaacay howlgalladooda amni, waxayna ku eedeeyeen garabka Laftagareen inay carqaladeynayaan xasilloonida iyo nabadgelyada gobolka.
In kasta oo ay jiraan dadaallo ay odayaasha dhaqanka iyo bulshada rayidka ahi ku doonayaan inay xal ugu helaan xiisaddan, haddana colaadda ayaa weli ka taagan qeybo ka mid ah deegaannadaas.
Dhaqdhaqaaqyadan ciidan ee ugu dambeeyay ayaa sii kordhiyay walaaca laga qabo dagaallo hor leh, xilli labada dhinacba ay sii xoojinayaan awooddooda gudaha iyo daafaha magaalooyinka istiraatiijiga ah.
