Somalia and Turkey maintain strong ties despite rising criticism

By Ambassador Fathudin Ali OspiteWednesday April 8, 2026

Xiriirka Soomaaliya iyo Turkiga waxa uu ku taagan yahay wax ka badan hadal iyo heshiisyo lagu dhawaaqo; waxa uu ku dhisan yahay natiijo la arki karo. Waa iskaashi muddo lagu soo tijaabiyey, ku saleysan kalsooni, isla markaana si dhab ah u saameeyey nolosha dadka.

Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya iyo Jamhuuriyadda Turkiga waxay leeyihiin mid ka mid ah iskaashiyada laba geesoodka ah ee ugu adag uguna saamaynta badan ee maanta ka muuqda masraxa caalamiga ah.

Xilli xog-qaldan iyo warar la buunbuuniyey ay mararka qaar ka horreeyaan xaqiiqda, xiriirkan ayaa ka dhex ifaya waxa lagu garto waxqabad, is-ixtiraam iyo natiijooyin la qiyaasi karo.

In kasta oo uu marar badan soo jiitay indhaha bulshada, isla markaana uu dhaliyey dhaleeceyn, haddana waxa uu ku adkaystay awooddiisa ah inuu ka sarre maro buuqaas, isagoo ku tiirsan joogteyn, hufnaan iyo himilo wadaag ah.

Waxaan xusuustaa sheeko yar oo si fiican u soo koobaysa qoto-dheeraanta xiriirkaas dhexmaray Wasiirka Deegaanka iyo Isbeddelka Cimilada ee Soomaaliya, Mudane Bashir Maxamed Jaamac, iyo dhiggiisa Turkiga, Mudane Murat Kurum. Markii la weydiiyay tirada dadka Soomaaliya, Wasiir Bashiir wuxuu si kaftan ah ugu jawaabay: “105 milyan, marka la isku daro 85 milyan oo Turki ah iyo 20 milyan oo Soomaali ah.”

Kaftankaas waxaa ku duugan macne ballaaran: xiriirka labada dal ma aha oo keliya mid ku dhisan nidaam rasmi ah iyo siyaasad diblomaasiyadeed, balse sidoo kale wuxuu ka tarjumayaa qiyam wadaag ah iyo dareen is-aqoonsi ah, halkaas oo Soomaalida iyo Turkidu ay midba midka kale u arkaan wax ka badan xulafo — ay u arkaan qoys ballaaran.

Anigoo ku dhowaanaya dhammaadka sannadkeygii labaad ee aan ka shaqeynayo safaaradda Soomaaliya ee Ankara, waxaan dib u eegayaa in ka badan labaatan iyo laba bilood oo ah wada-tashi, wada-shaqeyn iyo isbarasho. Khibraddan waxay sii adkaysay aaminsanaantayda ah in iskaashiga Soomaaliya iyo Turkigu uusan ahayn oo keliya mid muhiim ah, balse uu yahay mid beddelaya jihada.

Xilli go’aan qaadasho

Asalka xiriirkan waxa uu dib ugu laabanayaa waqti xasaasi ah oo ku jiray taariikhda dhow ee Soomaaliya, markii Turkigu doortay inuu si muuqata u garab istaago xilli ay beesha caalamku badankeedu ka leexatay. Tallaabadaas bilowga ahayd ee taageerada ahayd waxay markii dambe isu beddeshay iskaashi dhammaystiran oo dhinacyo badan leh, kana kooban meelaha ugu muhiimsan ee Soomaaliya uga baahan tahay soo kabasho iyo horumar mustaqbal ah, iyadoo lagu hago ballanqaad ku saabsan horumar waara.

Maanta, iskaashigan waxa uu ku fidsan yahay caafimaadka, difaaca iyo amniga, kaabayaasha dhaqaalaha, tamarta, waxbarashada iyo dhismaha awoodda hay’adaha. Kuwani ma aha oo keliya mashaariic kala go’an; waa tiirarka xasilloonida iyo kobaca Soomaaliya.

Tusaale ahaan, xarunta tababarka militariga ee Turkiga ee Muqdisho waxay ka turjumaysaa wax ka badan taageero amni. Waa maalgashi muddo dheer ah oo lagu dhisayo awoodda Soomaaliya ay ku adkeyn karto kuna ilaalin karto hay’adaha qaran. Sidoo kale, wada-shaqeynta ku saabsan badda iyo dhaqaalaha buluugga ah waxay muujinaysaa faham wadajir ah oo ku saabsan muhiimadda juqraafiyeed ee Soomaaliya iyo fursadaha dhaqaale ee ku xeeran.

Iskaashigan waxa uu ku koray shaqo joogto ah iyo ixtiraam la siiyo madax-bannaanida labada dhinac. Taas waxa lagu arki karaa hawsha maalinlaha ah ee xirfadlayaasha Soomaaliyeed iyo Turkiga ee ka hawlgala qaybo kala duwan. Laga bilaabo dhismaha kaabayaasha ilaa adeegyada caafimaadka iyo is-weydaarsiga deeqaha waxbarashada, xiriirku waxa uu sii wadaa in uu soo saaro natiijooyin muuqda oo waxtar leh.

Si kastaba ha ahaatee, guulahaas waxaa barbar socda warar ku-tiri-ku-teen ah oo isku dayaya in xiriirkan loo sawiro mid abuura xiisad siyaasadeed ama faragelin dibadeed. Sheegashooyinkaas ma aha oo keliya kuwo aan sal lahayn; waxay sidoo kale qarinayaan mabda’a saldhigga u ah iskaashigan.

Turkigu mar walba waxa uu Soomaaliya ula shaqeeyaa hay’adaha rasmiga ah ee dalka, isagoo ilaalinaya madax-bannaanideeda kana fogaada faragelin ku saabsan siyaasadda gudaha. Halkii uu keenilahaa kala-qaybsanaan, iskaashigan waxa uu gacan ka geystaa xoojinta hay’adaha iyo horumarka qaranka.

Ixtiraamka madax-bannaanida

Soomaaliya, sida dal kasta oo ku jira marxalad kala-guur siyaasadeed, waxay la kulantaa caqabado gudaha ah oo u baahan xal gudaha ka yimaadda. Kala duwanaanshaha siyaasadeed waa qayb dabiici ah oo ka mid ah koritaanka dimuqraadiyadeed. Laakiin in caqabadahaas lagu eedeeyo dhinacyo dibadeed waxay halis u tahay in si qaldan loo fahmo xaaladda, isla markaana ay dhaawacdo xiriirro muhiim u ah horumarka qaran.

Dadaallada lagu siyaasadeynayo ama lagu yaraynayo iskaashigan waxay iska indha tirayaan ballaadhkiisa, kalsoonida saldhigga u ah, iyo faa’iidada ay labada dhinacba ka helaan.

Iyadoo dunidu isbeddeleysay, iskaashiga Soomaaliya iyo Turkigu waxa uu isu muujiyey tusaale joogto ah oo mabda’ leh oo ku saabsan xiriir laba geesood ah. Toban sano iyo bar ee la soo dhaafay, Turkigu waxa uu isku daray gargaar bani’aadamnimo, maalgashi waqti dheer ah iyo dhisidda awoodda, taas oo ka tarjumaysa ballanqaad dhab ah oo ku wajahan xasilloonida, horumarka iyo dowlad-dhiska Soomaaliya.

Astaanta ugu muhiimsan ee xiriirkan waa in uu xoogga saaro lahaanshaha Soomaaliyeed. Iskaashigu waxa uu la jaanqaadaa mudnaanta qaran, waxa uu xoojiyaa hay’adaha, waxa uuna taageeraa maamul wanaagga halkii uu abuuri lahaa ku-tiirsanaan. Habkani waxa uu dhiirrigeliyaa awood wadaag, kana dhigayaa horumarka mid waara oo ka soo bilaabma gudaha.

Saamayntu hadda si cad ayay u muuqataa. Maalgashiyada lagu sameeyey kaabayaasha dhaqaalaha, caafimaadka iyo waxbarashada ayaa hagaajiyey adeegyada dadweynaha, ballaariyey fursadaha dhaqaale, isla markaana keenay faa’iidooyin si toos ah u taabtay muwaadiniinta Soomaaliyeed. Tani waxay caddeyn u tahay sida iskaashi caalami ah oo si wanaagsan loo qaabeeyey loogu rogi karo horumar dhab ah oo dadka gaara.

Gabagabadii, xoogga xiriirka Soomaaliya iyo Turkiga kuma xirna hadallo qurux badan, balse waxa uu ku saleysan yahay natiijooyin la qiyaasi karo. Waa xiriir ku dhisan kalsooni, lagu tijaabiyey waqtiga, laguna xaqiijiyey saameyn muuqata. In kasta oo hadallo badan laga yiraahdo, haddana waxa uu sii ahaanayaa mid adag, kuna haggan qiyam wadaag ah, ixtiraam is-dhaafsi ah, iyo aragti mideysan oo ku wajahan mustaqbal xasilloon oo barwaaqo leh.

Waxaa qoray: Danjire Fatxudiin Cali Ospite, Safiirka Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya u fadhiya Jamhuuriyadda Turkiga.