CADEN, Yemen — Koror xooggan oo cusub oo dagaallada ka socda Yemen ayaa laba toddobaad gudahood ku barakiciyay in ka badan 104,000 qof, oo ay ku jiraan in ka badan 57,000 carruur ah, iyadoo rabshadaha dib u soo cusboonaaday ay qoysaska ka jareen waxbarashada, daryeelka caafimaadka iyo taageerooyinka kale ee muhiimka ah, ayay UNICEF sheegtay.
Xiisadda ugu dambeysay ayaa ku fiday galbeedka Taciis, koonfurta Xudayda, Ma’rib iyo deegaanno kale, taas oo qoysas ka qixisay guryahooda isla markaana culays saartay bulshooyinka martigelinaya ee horeba ula daalaa dhacayay mid ka mid ah xaaladaha bani’aadamnimo ee dunida ugu muddada dheer.
- Advertisement -
Tan iyo 3-da Sebtembar, ugu yaraan sagaal carruur ah ayaa la sheegay in la dilay, halka 12 kalena ay dhaawacmeen, ayay UNICEF sheegtay. Saddex carruur ah oo kale ayaa la sheegay inay maqan yihiin kaddib weerar lagu qaaday waddo isku xirta xeebta galbeed ee Yemen iyo Caden.
Adeegyada lagama maarmaanka ah ayaa si weyn u waxyeelloobay. Sida ay UNICEF sheegtay, hawlgallada 26 xarumood oo caafimaad oo ay taageerto ayaa hakad galay, 243 dugsi ayaana xirmay ama joojiyay casharradii, taas oo saameysay in ka badan 137,000 arday.
Hay’adda Qaramada Midoobay u qaabilsan carruurta ayaa sheegtay inay kordhinayso hawlgallada gurmadka si loo taageero illaa 231,000 qof oo ay saameysay mowjadda rabshadaha ee ugu dambeysay.
Taciis, UNICEF waxay taageertay xarumaha caafimaadka waxayna gaarsiisay agabka nadaafadda iyo haamaha biyaha, halka taageero dheeraad ah oo dhinaca biyaha iyo fayadhowrka ah loo diray Ma’rib. Sagaal kooxood oo guurguura oo caafimaad iyo nafaqo ah ayaa loo weeciyay goobaha barakaca iyo bulshooyinka ay dhibaatadu saameysay ee Caden, Ma’rib iyo Taciis.
Hawlgallada degdegga ah ee biyaha, fayadhowrka iyo nadaafadda ayaa lagu wadaa inay in ka badan 200,000 qof siiyaan biyo cabitaan oo ammaan ah, agabka nadaafadda iyo dayactir degdeg ah oo lagu sameeyo kaabayaasha burburay.
UNICEF waxay sheegtay in kooxaha ilaalinta carruurta ay bixinayaan taageero nafsi-bulsho iyo maareynta kiisaska, iyagoo mudnaanta siinaya carruurta aan cidina la socon iyo kuwa ka kala go’ay qoysaskooda. Kooxuhu sidoo kale waxay bulshooyinka kala shaqeynayaan khatarta haraadiga walxaha qarxa ee dagaalka.
“Carruurta Yemen waxay horeba ugu noolaayeen mid ka mid ah xaaladaha bani’aadamnimo ee dunida ugu daran,” ayuu yiri Edouard Beigbeder, Agaasimaha Gobolka UNICEF ee Bariga Dhexe iyo Waqooyiga Afrika. Qoysas badan, ayuu sheegay, ayaa qaxay iyagoo wata ku dhowaad waxba, halka dagaallada dib u soo cusboonaaday ay wiiqayaan xasilloonida nugul ee ay heli karaan carruurta sannado badan soo maray colaado, gaajo iyo waxbarasho hakad gashay.
Saameyntu kuma koobna Yemen. UNICEF waxay sheegtay in in ka badan 2,000 qof, oo ay ku jiraan carruur, ay gaareen Jabuuti kaddib markii ay ka gudbeen Marinka Bab al-Mandab, oo ah safar khatar ah oo ay weheliyaan kulayl daran, fuuqbax iyo walaacyo la xiriira ilaalinta.
UNICEF waxay la shaqeyneysaa mas’uuliyiinta Jabuuti si qoysaska cusub ee yimid loo gaarsiiyo biyo nadiif ah, fayadhowr iyo taageero nadaafadeed, iyo sidoo kale adeegyada ilaalinta carruurta iyo gudbin loo sameeyo carruurta loo aqoonsaday inay si gaar ah u nugul yihiin.
Xitaa ka hor xiisaddii dhowaan dhacday, baahiyaha bani’aadamnimo ee Yemen aad ayay u darnaayeen. UNICEF waxay qiyaaseysaa in 12.2 milyan oo carruur ah ay u baahan yihiin gargaar bani’aadamnimo, halka in ka badan 2.2 milyan oo carruur ah oo ka yar shan sano ay la ildaran yihiin nafaqo-darro ba’an. In ka badan 515,000 oo ka mid ah ayaa la ildaran nafaqo-darro ba’an oo daran.
Hay’addu waxay sidoo kale qiyaaseysaa in 3.2 milyan oo carruur da’da dugsiga ah ay ka maqan yihiin waxbarashada, halka qiyaastii 17.8 milyan oo qof aysan si ku filan u helin daryeel caafimaad, biyo iyo adeegyada fayadhowrka. Keliya qiyaastii 60 boqolkiiba xarumaha caafimaadka ayaa si buuxda u shaqeynaya.
