Magaalada Muqdisho, Soomaaliya (Axadle) — Roob iyo dabayl xooggan ayaa Jimcihii ku dhuftay Elasha Biyaha iyo Alamada oo ka tirsan gobolka Shabeellaha Hoose ee Soomaaliya, waxaana ku dhintay afar qof, oo ay ku jiraan hooyo iyo laba ka mid ah carruurteeda, halka uu sidoo kale burburiyay hoyo jilicsan oo ay isticmaali jireen qoysaska barakacayaasha ah, sida uu tebinayo Telefishinka FIVE ee Soomaaliya.
Duufaantu waxay socotay ku dhawaad afar saacadood, iyadoo kala jeexjeexday guryo ku-meelgaar ah oo laga dhisay go’yaal bir jiingad ah. Dad kale oo dhowr ah ayaa ku dhaawacmay.
Fadumo Mphamed, oo ah qof deegaanka ah kana qayb qaadatay hawlgalka samatabbixinta, ayaa sheegtay inay goobta u carartay kaddib markii hoyga qoys uu dumay. Dadkii baadi-goobka waday waxay heleen meydadka hooyo iyo ilmaheeda nuujinaysay. Wiilkeeda oo 12 jir ahaa ayaa isagoo nool laga soo saaray burburka, balse markii dambe dhaawacyadii soo gaaray ayuu ugu geeriyooday isbitaal ku yaalla deegaanka.
Wiil yar oo ka tirsanaa qoys deris la ahaa ayaa sidoo kale ku dhintay duufaanta.
Inta badan qoysaskii ay musiibadu saameysay waxay ahaayeen dad gudaha ku barakacay oo ka soo cararay abaar iyo colaado ka jiray qaybo kale oo Soomaaliya ah. Iyagoo mar hore guryahooda iyo nolol-maalmeedkooda waayay, waxay hadda wajahayaan dhibaato cusub kaddib markii cimiladu burburisay hoygii ku-meelgaarka ahaa ee ay ku tiirsanaayeen.
Mas’uuliyiin ka tirsan maamulka gobolka Shabeellaha Hoose iyo guddoomiyaha Guddiga Qaran ee Qaxootiga iyo Barakacayaasha Soomaaliyeed ayaa kormeeray goobihii waxyeelladu gaartay kaddib duufaanta.
Guddoomiyaha guddiga oo la hadlay wariyeyaasha ayaa sheegay in mas’uuliyiintu ay hore uga digeen bulshada khatarta ka dhalan karta roobabka culus iyo dabaylaha xooggan ee la xiriira El Niño.
“Roobkii yaraa ee da’ay wuxuu la xiriiray El Niño, haddana wuxuu sababay burburkan. Xaalado ka sii daran ayaa la filayaa, waxaana suuragal ah in barakacayaasha ku nool dalka oo dhan ay noqdaan kuwa ugu daran ee ay waxyeelladu soo gaarto,” ayuu yiri.
Wuxuu ugu baaqay qoysaska barakacayaasha ah inay ka fogaadaan meelaha fatahaaduhu ka dhici karaan iyo goobaha kale ee u nugul khataraha la xiriira cimilada.
Dhimashadu waxay muujisay nuglaanta ba’an ee haysata Soomaali badan oo barakacayaal ah oo ku nool degsiimooyin ku-meelgaar ah. Dhismayaasha laga sameeyay go’aha birta ah iyo agab kale oo aan rasmi ahayn waxay bixiyaan difaac aad u yar marka ay da’aan roobab culus oo ay dhacaan dabaylo xooggan.
Qoysaska ay horay u saameeyeen abaarta, gaajada iyo colaadaha, duufaantu waxay u horseedday dharbaaxo kale oo xanuun badan.
Iyadoo mas’uuliyiintu ka digayaan in cimilo ka sii daran ay weli dhici karto, musiibadani waxay muujinaysaa baahida degdegga ah ee loo qabo guryo ammaan ah, taageero degdeg ah iyo nidaamyo digniin hore oo xooggan si loo ilaaliyo bulshooyinka barakacayaasha ah
