Itoobiya oo Eritrea ku Eedeysay inay Ciidamo ka Daabushay Tigray, kuna Baaqday inay Isla markiiba Baxaan
ADDIS ABABA — Itoobiya ayaa dalbatay in ciidamada Eritrea, oo ay sheegtay inay ka hawlgalaan gudaha dhulkeeda, gaar ahaan gobolka waqooyi ee Tigray, ay si degdeg ah uga baxaan, xilli iska horimaadyo dib u soo cusboonaaday ay hurinayaan cabsi laga qabo colaad ka ballaaran Geeska Afrika.
- Advertisement -
Enatalem Melese, wasiirka adeegga isgaarsiinta dowladda Itoobiya, ayaa sheegtay in dhammaan ciidamada shisheeye ee ku sugan dhulka Itoobiya ay tahay inay baxaan, iyadoo si gaar ah u tilmaantay joogitaanka ciidamada Eritrea ee lagu eedeeyay inay ku sugan yihiin Tigray.
“Dhammaan ciidamada shisheeye ee ka hawlgala gudaha dhulkeenna madaxbannaan waa inay isla markiiba baxaan,” Melese ayaa u sheegtay Bloomberg.
Eedeyntan ayaa ka dambeysay dagaallo cusub oo ka dhacay waqooyiga Itoobiya, halkaas oo ciidamada federaalka iyo dagaalyahannada Tigray ay mar kale isku dhaceen, taas oo muujinaysa jawiga amni ee nugul ee gobolka.
Itoobiya ayaa hore Eritrea ugu eedeysay inay taageerto kooxaha mucaaradka iyo Jabhadda Xoreynta Shacabka Tigray (TPLF), oo ah dhaqdhaqaaq siyaasadeed iyo militari oo maamuli jiray gobolka ka hor intii uusan dagaalku qarxin 2020kii. Eritrea ayaa diidday sheegashooyinkaas.
Xiriirka labada dal ee deriska ah ayaa sii xumaaday bilihii u dambeeyay, iyadoo mudnaantooda amni ay kala duwanaadeen, khilaafaadka ku saabsan waqooyiga Itoobiyana ay sii xoogaysteen.
Burburka diblomaasiyadeed ayaa dardar galay kadib markii Itoobiya ay xirtay safaaraddeedii Asmara. Eritrea ayaa markaas jartay xiriirkii diblomaasiyadeed ee ay la lahayd Itoobiya, taas oo sii kordhisay xiisadda u dhexeysa labada dal.
Eedeymaha ugu dambeeyay ayaa halis gelinaya inay sii xasillooni-darro geliyaan qayb horeba u kacsanayd oo ka tirsan Geeska Afrika, halkaas oo colaadaha gudaha ay isku dhex galaan murannada xuduudaha ka gudba iyo danaha gobolka ee isdiiddan.
Itoobiya iyo Eritrea waxay galeen dagaal xuduudeed oo ba’an intii u dhexeysay 1998kii ilaa 2000kii, kaas oo dilay tobannaan kun oo qof. Xiriirkooda ayaa hagaagay kadib heshiis nabadeed oo taariikhi ah sanadkii 2018kii, balse isu-soo-dhawaanshahaas ayaa tan iyo markaas wajahaya cadaadis cusub.
Eritrea waxay sidoo kale door weyn ku lahayd dagaalkii Tigray ee socday laba sano, kaas oo billowday bishii Nofeembar 2020, markaas oo ciidamada federaalka Itoobiya iyo xulafadoodu ay la dagaallameen dowlad-goboleedka uu hoggaaminayay TPLF.
Khilaafka ayaa si rasmi ah ku dhammaaday heshiiskii nabadda Pretoria bishii Nofeembar 2022. Hase yeeshee, murannada siyaasadeed ee aan la xallin iyo walaacyada amni ee sii socda ayaa xiisadda sare ku hayay, isla markaana halis geliyay xasilloonida gobolka.
Dagaallada dib uga qarxay Tigray ayaa sare u qaaday walaaca ah in xiisadaha gudaha Itoobiya ay ka gudbi karaan xuduudaheeda, gaar ahaan haddii eedeymaha ku saabsan ku lug lahaanshaha militariga Eritrea ay kiciyaan iska horimaad kale oo dhex mara labada dal ee deriska ah.
Colaad toos ah oo dhex marta Itoobiya iyo Eritrea waxay cawaaqib culus ku yeelan kartaa guud ahaan Geeska Afrika, oo ah dhul istiraatiiji ah kuna teedsan Badda Cas, kana dhex jiraan loollanno siyaasadeed iyo amni oo is dul saaran.
Arrimahan ayaa soo beegmaya xilli dowladaha gobolka ay wajahayaan cadaadis sii kordhaya oo lagu doonayo inay xakameeyaan colaadaha dib u soo cusboonaaday kana hortagaan in dagaal ballaaran uu sii xasillooni-darro geliyo gobol horeba u nugul.
AXADLETM
