Madaxweynaha Maraykanka Donald Trump ayaa sheegay inuu “dhowaan” ku dhawaaqi doono in Marinka Hormuz uu yahay dhul Maraykan ah, isaga oo sheegay in Iran ay wajahaysay guuldarro culus.
“Ka dib marka aan dhammayno jabinta Iran, oo si aad u xun loo jabinayo – waqti aan sidaas uga fogayn waxaan ku dhawaaqi doonaa in Marinka Hormuz uu yahay dhul ay leedahay Maraykanka,” ayuu u sheegay taageerayaal ka qaybgalayay isu soo bax siyaasadeed oo lagu qabtay akadeemiyad boolis oo ku taalla gobolka New York.
- Advertisement -
Wasiir-ku-xigeenka Arrimaha Dibadda ee Iran Kazem Gharibabadi ayaa ku jawaabay in Tehran aan lagu cabsi gelin doonin hanjabaadaha Maraykanka ama muujinta awood ciidan.
Isaga oo wax ku qoraya X, Mudane Gharibabadi wuxuu sheegay in marin-biyoodkan istaraatiijiga ah la furi doono ama la xidhi doono oo keliya marka Iran ay sidaas farayso.
Iran, dhankeeda, waxay u dhaqaaqday inay si dhab ah gacanta ugu dhigto qaybo waaweyn oo ka mid ah Marinka Hormuz, oo ah marin aad muhiim ugu ah sahayda tamarta caalamka iyo badeecooyin kale.
Maraykanka iyo Iran waxay weli isku hor fadhiyaan muran ku saabsan marinkan, iyadoo Tehran ay xannibayso inta badan maraakiibta rayidka halka Ciidanka Badda Maraykanku ay sii hayaan go’doomin ka dhan ah dekedaha Iran.
“Annaga ayaa hayna go’doominta. Wax maraakiib ah ma gudbaan ilaa aan annagu rabno mooyee,” ayuu Mudane Trump u sheegay dadweyne aad u xamaasadeysan.
Iska hor imaadkan ayaa imanaya xilli isu socodka marinkan biyood uu u muuqday inuu gaabis ku dhow joogsad gaadhay ka dib weerarro lagu qaaday laba markab oo dheeraad ah.
Ilo sare oo Iran ah ayaa sheegay in wadahadalladii lagu doonayay in lagu xoojiyo heshiis bishii Juun la gaaray oo lagu soo afjarayay dagaalka aysan wax horumar ah samayn.
Ka dib markii xabbad-joojin dib loo cusboonaysiiyay ay mar dambe burburtay, Iran waxay dib u billowday weerarrada ka dhanka ah maraakiibta ay ku eedaysay inay isku dayayeen inay maraan marinka iyaga oo aan haysan oggolaansho.
Madaxweynaha Maraykanka Donald Trump ayaa sheegashadan ka jeediyay isu soo bax siyaasadeed oo ka dhacay akadeemiyad boolis oo ku taalla gobolka New York
Laba markab oo ay maamusho Shirkadda Qaranka Shidaalka ee Abu Dhabi ayaa la weeraray iyaga oo shalay fiidkii maraya marinka, sida ay sheegtay wakaaladda wararka ee dawladda Isutagga Imaaraadka Carabta ee WAM.
Dowladda Imaaraadka Carabta ayaa eedda dusha ka saartay Iran, taas oo aan si degdeg ah jawaab uga bixin.
Shirkadda raadraaca maraakiibta ee Kpler ayaa sheegtay in sagaal markab ay shalay ka gudbeen marin-biyoodkan cidhiidhiga ah ee afka Gacanka. Tiradaasi waxay ka korodhay shantii Arbacadii, balse wali way ka hooseysaa celceliska Agoosto oo ahaa 12.
Xogta raadraaca ayaa muujisay in saaka aroortii aan la arag wax gudub ah oo maraakiib sameeyeen.
Maraakiib qaarkood ayaa laga yaabaa inay gudbeen iyaga oo damiyay qalabkooda gudbiya calaamadaha, balse isu socodka la diiwaangeliyay wali aad buu uga hooseeyaa in ka badan 130 markab oo maalin kasta ka gudbi jiray Marinka Hormuz ka hor intii uusan dagaalku bilaaban.
“Iyadoo ay barbar socoto halista ka imanaysa kaabayaasha tamarta ee gobolka, awoodda Iran ay ku xaddidi karto maraakiibta marinkaasi waa isha ugu weyn ee ay ku leedahay awoodda gorgortanka wadaxaajoodyada,” ayuu yiri Torbjorn Solvedt, oo ah falanqeeyaha ugu weyn ee Bariga Dhexe ee shirkadda sirdoonka khatarta ee Verisk Maplecroft.
Xoghayaha Difaaca Maraykanka Pete Hegseth ayaa taageeray hadallada Mudane Trump, isaga oo wariyeyaasha u sheegay in ciidamada Maraykanku ay sii wadi karaan joogitaanka ciidan badeed ee gobolka si ay u dhaqan geliyaan go’doomintooda aargoosiga ah ee Iran, taas oo sababtay dhaawac dhaqaale oo ba’an.
“Si aan xad lahayn Ciidanka Badda Maraykanku way sii wadi karaan go’doomin sidan oo kale ah sababtoo ah maraakiibta waan isku wareejinaynaa gelin iyo bixidba, sidii aan sameynay, waana sii wadi doonnaa,” ayuu Mudane Hegseth yiri intii uu booqasho ku joogay Panama.
Xoghayaha Maaliyadda Maraykanka Scott Bessent ayaa sheegay in Washington ay damacsan tahay inay Iran ku kordhiso xanuun dhaqaale oo dheeraad ah.
“La socda meeshan si aad u aragtaan ku dhawaaqisyo kale oo iman doona toddobaadka dambe sababtoo ah waxaan qaadi doonnaa tallaabooyin aan taariikhda go’doominta dhaqaale ee dal lagu sameeyo weligood lagu arag,” ayuu ku yiri wareysi uu siiyay barnaamijka Newsmax ee ‘Rob Schmitt Tonight’.
Mudane Trump wuxuu wajahaya cadaadis gudaha ah oo isa soo taraya oo ku aaddan inuu soo afjaro dagaalkan aan dadku jeclayn. Kor u kaca qiimaha shidaalka ayaa daciifiyay heerka oggolaanshihiisa, wuxuuna halis gelin karaa gacan ku haynta xisbigiisa ee Kongareeska doorashooyinka dhexe ee bisha Noofambar.
Qandaraasyada mustaqbalka ee Brent iyo kuwa saliidda ceyriinka ee US West Texas Intermediate ayaa midkiiba wax yar sare u kacay, iyaga oo kala marayay qiyaastii $87 (€75) iyo $81 (€70) halkii foosto.
Sahayda shidaalka caalamka ayaa hoos u dhacaysa sababo la xiriira colaaddan
Iibsiga Hindiya ee saliidda ceyriinka ee Ruushka ayaa bishii Luulyo gaadhay heer rikoodh ah, halka warshadaha sifaynta ee Aasiya, oo si weyn ugu tiirsan shidaalka Gacanka, ay toddobaadkan iibsadeen saliid cayriin oo Maraykan ah si ay u ilaashadaan sahayda bilaha soo socda.
Iran ayaa horay u sheegtay inay marin-biyoodkan xidhan ku hayn doonto ilaa laga fuliyo dalabaadkeeda.
Dalabaadkaas waxaa ka mid ah in la qaado cunaqabataynta dhaqaale iyo in la sii daayo hantida Iran ee la qaboojiyay.
Guddi baarlamaan oo Iran ah ayaa shalay ansixiyay qorshaha Tehran ee marinka.
Sida qorshaha ku cad, gudbinta hanti iyo qalab ay leeyihiin Maraykanka, Israa’iil iyo dalal kale oo “cadowtinimo leh” waa la mamnuuci doonaa, sida ay sheegtay wakaaladda wararka ee nus-rasmiga ah ee Tasnim.
Maraykanku wuxuu bartamihii Juun muddo bil ah hakiyay go’doomintiisii ka dhanka ahayd maraakiibta iyo dekedaha Iran, balse mar dambe ayuu dib u soo celiyay tallaabooyinkaas. Tallaabadan ayaa jartay ilihii ugu waaweynaa ee lacagta adag ee Iran soo geli jirtay waxayna sii qotomisay khasaaraha ka dhashay duqeymaha xilligii dagaalka ee kaabayaasha tamarteeda.
Washington ayaa hore u sheegtay inay soo afjari doonto go’doominta marka Iran iyo Cumaan, oo ah labada dal ee xuduudda la leh marinka, ay gaaraan heshiis lagu soo celinayo maraakiibta ganacsiga.
Mudane Trump ayaa marar badan ku hanjabay inuu xoojin doono weerarrada militari isla markaana “si adag u garaaci doono Iran”, inkastoo uu ilaa hadda ka gaabsaday inuu diro ciidamo lugta ah, qabsado jasiirado istaraatiiji ah ama uu duqeeyo xarumaha biyaha lagu macaaneeyo.
Horaantii toddobaadkan, Mudane Trump wuxuu muujiyay inuu culays badan saari doono cadaadiska dhaqaale halkii uu ka saari lahaa tallaabo militari.
Maraykanku wuxuu ballaariyay cunaqabataynta ka dhanka ah Iran iyo shaqsiyaad iyo hay’ado uu ku eedeeyay inay dalka ka caawinayeen helitaanka hub, balse ololahan ayaa ku guuldarreystay inuu Tehran dib ugu soo celiyo miiska wadaxaajoodka.
Wararka sheegaya in Xuutiyiinta Yemen ee Iran taageerto ay shalay diyaarado aan duuliye lahayn ku weerareen warshad sifayn oo ay leedahay Saudi Aramco ayaa dib u soo nooleeyay cabsi ah in colaaddan ay ku faafto guud ahaan gobolka.
Dhaqaaleyahannada caalamka ayaa saadaaliyay gaabis weyn oo ku yimaada koboca, iyadoo meelo qaar ay suuragal tahay inay u dhacaan hoos-u-dhac dhaqaale, waxayna ka digeen in cawaaqibku sii xoogeysan doono haddii dagaalku sii socdo.
Wararkii ugu dambeeyay ee Bariga Dhexe