Iiraan iyo Cumaan ayaa gaaray heshiisyo khuseeya saamiyada ay kala leeyihiin Marinka Hormuz iyo dakhliga ka dhasha marin-biyoodkan istaraatiijiga ah, sida uu sheegay afhayeen u hadlay Ilaalada Kacaanka Iiraan, sida ay qortay wakaaladda wararka Tasnim oo nus-rasmi ah.
Afhayeenka ayaa sidoo kale ku eedeeyay Maraykanka inuu carqaladeynayo wadaxaajoodyada u dhexeeya Tehran iyo Muscat, isaga oo sheegay in taasi sababtay dib u dhac ku yimaadda wadahadallada.
- Advertisement -
Hadalladan ayaa yimid kaddib hadal uu jeediyay Madaxweynaha Iiraan Masoud Pezeshkian, kaas oo sheegay in wareeg cusub oo cunaqabateyn dhaqaale ah oo Maraykanku soo rogo uusan gaari doonin saameyntii laga damacsanaa, sida ay baahiyeen warbaahinta maxalliga ah.
“Tallaabooyinka ay waaxyaha dhaqaalaha ee dowladda sii odoroseen awgeed, Ameerika waxba kuma gaari doonto cadaadiska dhaqaale marxaladdan, sida aysan waxba uga gaari karin dagaalka,” ayuu yiri Mr Pezeshkian, sida ay sheegtay wakaaladda wararka ee ISNA.
Hoggaamiyeyaasha Iiraan ayaa yaraystay saameynta tallaabooyinkii ugu dambeeyay, iyaga oo tilmaamaya waayo-aragnimada dalka ee tobannaan sano oo cunaqabateyn adag ah oo la saaray wax yar kaddib kacaankii 1979-kii.
“Mabda’eenna waa isfaham iyo xallinta arrimaha iyada oo loo marayo isdhexgal iyo wadaxaajood, balse isla markaasna si adag ayaan uga hortagi doonnaa cadaadisyada dhaqaale, sida aan illaa hadda yeelnay oo aan sii wadi doonno,” ayuu raaciyay Mr Pezeshkian.
Wadahadalladii u dhexeeyay Iiraan iyo Maraykanka ayaa hakad galay iyadoo labada dhinac ee xifaaltamaya ay isku hayaan gacan-ku-haynta Marinka Hormuz oo istaraatiiji ahaan aad muhiim u ah.
Maraakiibta isaga goosha marin-biyoodkan muhiimka ah — oo caadiyan qaada qiyaastii shan-meelood-meel ka mid ah dhoofinta saliidda iyo gaaska dabiiciga ah ee dareeraha ah ee caalamka — ayaa weli si weyn u curyaansan, taas oo jahawareer ku ridday suuqyada tamarta caalamiga ah.
Iiraan ayaa maamuleysay gelitaanka Hormuz tan iyo markii dagaalku billowday 28-kii Febraayo, waxayna isku dayday inay canshuuro ka qaaddo maraakiibta maraya marinka.
Socodka maraakiibta ee Marinka Hormuz ayaa xaddidnaa tan iyo markii dagaalku billowday 28-kii Febraayo
Washington waxay dalbanaysaa in dib loogu noqdo nidaamkii ka hor dagaalka ee marin xor ah oo aan xannibaad lahayn. Madaxweynaha Maraykanka Donald Trump ayaa meanwhile ku andacooday in Maraykanku “si buuxda u maamulo” marin-biyoodkan.
Iiraan iyo Cumaan ayaa dhowr toddobaad si goos-goos ah uga wada hadlayay sida loo maareynayo isu socodka marinka, kaas oo ka hor colaadda qaadi jiray shan-meelood-meel ka mid ah shixnadaha saliidda iyo gaaska dabiiciga ah ee dareeraha ah ee dunida.
Inta badan maraakiibta ganacsiga ayaa la hakiyay tan iyo markii dagaalku billowday 28-kii Febraayo, markaas oo Maraykanka iyo Israa’iil ay weerarro ku qaadeen Iiraan.
Tehran iyo Muscat ayaa sheegay inay ka wada hadleen “waddo-wadaag kumeelgaar ah oo hagid-badeed” isla markaana ay ku heshiiyeen in miinooyinka laga saaro marinka.
Inkasta oo dagaalka tooska ah ee u dhexeeya Maraykanka iyo Iiraan uu intiisa badan yaraaday, dadaallada diblomaasiyadeed ee lagu doonayo in lagu xaqiijiyo heshiis nabadeed ayaa istaagay, taas oo ka dhigtay isu socodka marin-biyoodka mid halis ah.
Shidaal-side ayaa shalay waxaa ku dhacay walax qaraxda oo aan la aqoonsan, wuxuuna gabay qiyaastii 9 mayl-badeed (17 km) waqooyi-bari kaga beegan Ash Shishah ee Cumaan, meel u dhow afka marinka, sida ay sheegtay hay’adda United Kingdom Maritime Trade Operations.
Iyadoo dooneysa inay sii kordhiso cadaadiska lagu saarayo dhaqaalaha Iiraan, Maraykanka ayaa toddobaadkan hore ku hanjabay inuu ciqaabi doono dalalka sii wada ganacsiga ay la leeyihiin Tehran, inkasta oo uu sheegay inaan tallaabooyinkaas si degdeg ah loo hirgelin doonin.
Qiimaha saliidda ayaa hoos u dhacay maalintii labaad oo xiriir ah iyadoo ganacsatadu yareeyeen saameynta degdegga ah ee cunaqabateynta Maraykanka. Iiraan ayaa cambaareysay isku dayga Washington ee go’doominta dhaqaalaheeda, kuna tilmaantay fal “sharci-darro aad u weyn”, waxayna sheegtay inay filayso in dalal badan ay diidi doonaan ololaha cadaadiska.
Taageerada dadweynaha ee dagaalka gudaha Maraykanka ayaa hoos ugu dhacday heerkii ugu hooseeyay tan iyo maalmihii ugu horreeyay ee colaadda, halka heerka oggolaanshaha Mr Trump uu gaaray hoos-u-dhac rikoor ah ka hor doorashooyinka Kongareeska ee bisha Nofeembar, sida lagu sheegay codbixin ay sameeyeen Reuters/Ipsos.
Kumannaan qof ayaa lagu dilay colaadda, iyadoo inta badan dhimashada laga soo sheegay Iiraan iyo Lubnaan. Maraykanka iyo Israa’iil ayaa sidoo kale wiiqay inta badan awooddii milatari ee caadiga ahayd ee Iiraan.
