Goob bannaan oo ku taalla Magaalada Gaza, oo ay hareereeyeen dhismayaal duqeymo cirka ah lagu burburiyey, ayaa calamada Falastiin si safaf nidaamsan loogu dul fidiyey hadhaaga tobannaan qof oo sugayey in la aaso.
Boqollaal qof ayaa isugu yimid aaska, iyadoo muusig laga baahinayey cod-baahiyeyaasha goobta ay duqeymaha Israa’iil dabayaaqadii 2023 ku dileen 112-ka qof ee hadhaagooda ugu dambeyn la helay, sida ay sheegtay hay’adda difaaca madaniga ah ee Gaza.
Ahmed Abu Sharia, oo ka tirsan qoyska ballaaran, ayaa sheegay in xafladdu ay ehelada siin doonto xoogaa nafis ah oo ay muddo dheer sugayeen.
“Waxaan u nimid inaan u barooranno shahiidadeenna, carruurta, haweenka iyo waayeelka,” ayuu yiri.
Kooxda hubeysan ee Falastiiniyiinta ee Xamaas ayaa 7-dii Oktoobar 2023 weerartay Israa’iil, iyadoo dishay 1,221 qof, sida lagu sheegay tirakoob ay AFP ku saleysay xogta rasmiga ah ee Israa’iil.
Maleeshiyaadku waxay sidoo kale qafaasheen 251 la-haystayaal ah, waxayna geeyeen Gaza.
Ololaha milatari ee aargoosiga ah ee Israa’iil ka waddo Gaza ayaa dilay in ka badan 73,000 oo qof, sida ay sheegtay wasaaradda caafimaadka ee dhulkaas, oo hoos tagta maamulka Xamaas. Qaramada Midoobay waxay tirooyinka wasaaradda u aragtaa kuwo lagu kalsoonaan karo.
Xabbad-joojin ayaa dhaqan gashay bishii Oktoobar, balse dadaallada lagu doonayo in si joogto ah loo soo afjaro dagaalka ayaa hakad galay. Ciidamada Israa’iil waxay hadda gacanta ku hayaan ku dhowaad 70% Gaza.
Gacmo maran wax ku qodaya
Afhayeenka difaaca madaniga ah Mahmoud Bassal ayaa sheegay in 44 ka mid ah meydadkii la helay muddo laba toddobaad ah bishii Luulyo ay carruur ahaayeen. Dhammaantood waxay ka tirsanaayeen hal qoys oo ballaaran.
“Shaqaalaheenna waxay si joogto ah u shaqeynayeen 17 maalmood, iyagoo ku dadaalayey inay burburka hoostiisa ka soo saaraan 112-kan meyd iyo hadhaagooda,” ayuu yiri Mohammad Al-Mughayyir, agaasimaha hawlgallada difaaca madaniga ah.
Wuxuu sheegay in samatabbixiyeyaashu marar badan ku khasbanaadeen inay “gacmahooda oo maran ku qodaan shubka iyo biraha qalloocan”.
“Xaaladaha qaarkood, qalfoofyo dhammaystiran ayaa weli isku xirnaa, iyadoo dharka oo keliya uu isku hayey.”
Mr Bassal ayaa sheegay in in ka badan 8,000 oo meyd ay weli ku aasan yihiin burburka Gaza hoostiisa.
Rag ayaa si aamusnaan ah safaf ugu galay ciidda dusheeda si ay ugu tukadaan aaska wadareedka
Laba cagaf-qode
Hay’adda difaaca madaniga ah ee Gaza, oo ah ciidan samatabbixin oo hoos taga maamulka Xamaas, ayaa sheegtay in qayb weyn oo ka mid ah dadaalka soo saarista meydadka ay suurtageliyeen laba cagaf-qode oo lagu kireystay Guddiga Caalamiga ah ee Laanqeyrta Cas (ICRC).
Pat Griffiths, oo ah afhayeenka ICRC ee Qudus, ayaa AFP u xaqiijiyey in ururku uu shirkado gaar loo leeyahay oo ka hawlgala dhulkaas ka kireystay “laba ka mid ah cagaf-qodayaasha keliya ee Gaza looga heli karo shaqadan”.
Hay’adda difaaca madaniga ah ee Gaza iyo ururro ay ka mid tahay ICRC ayaa marar badan ka cawday in Israa’iil, oo maamusha dhammaan meelaha laga galo dhulka Falastiiniyiinta, aysan oggolaan qalab dhisme iyo mashiinno ku filan oo lagu soo saaro meydadka.
Duqeymaha cirka iyo madaafiicda Israa’iil ayaa sidoo kale weli ku dhacaya Gaza ku dhowaad maalin kasta, inkastoo xabbad-joojintu jirto.
Ugu yaraan 1,252 Falastiiniyiin ah ayaa la dilay tan iyo markii xabbad-joojintu bilaabatay, sida ay sheegtay wasaaradda caafimaadka ee dhulkaas.
Aaska wadareedka, oo lagu tilmaamay mid ka mid ah kuwii ugu waaweynaa ee abid lagu qabto Gaza, raggu waxay garab ilaa garab u istaageen ciidda dusheeda si ay u tukadaan.
Hadhaaga meydadka waxaa la saaray sariiraha lagu qaado bukaanka, waxaana lagu daboolay calamo, halka sawirro loo soo bandhigay dadkii la aqoonsan karayey.
Burburka ku dhex milmay
Xubin ka tirsan qoyska Al-Husayneh, oo qaraabo la ah dadka la aasayo, ayaa sheegay inuusan mar dambe filayn in meydadka haray la soo saaro.
“Meydadka dhibbanayaasha kale way uumi baxeen, lafahoodii iyo hilibkoodiina waxay ku dhex milmeen burburka shubka,” ayuu yiri ninka, oo diiday inuu magaciisa sheego sababo amni awgood.
“Maxay Israa’iil u dishay carruur intaas le’eg? Ma jirin wax iyaga ku saabsanaa oo qiil u noqon karay in la bartilmaameedsado.”
Qiimeynta Degdegga ah ee Burburka iyo Baahiyaha Gaza, oo ay Bangiga Adduunka, Midowga Yurub iyo Qaramada Midoobay daabaceen bishii Abriil, ayaa qiyaastay in 68 milyan oo tan oo burbur ah oo ka dhashay dhismayaal la dumiyey ama la waxyeelleeyey uu daboolay Gaza.
Warbixintu waxay sidoo kale sheegtay in in ka badan 60% 2.1-ka milyan ee qof ee deggan Gaza ay guryahooda waayeen muddadii ku dhow saddexda sano ee ka soo wareegtay markii dagaalku billowday.
Xannibaadaha Israa’iil ay ku soo rogtay warbaahinta iyo helitaanka xaddidan ee Gaza ayaa AFP ka hor istaagaya inay si madax-bannaan u xaqiijiso tirooyinka khasaaraha ama si xor ah uga soo warranto rabshadaha halkaas ka socda.
