Madaxweynaha Brazil Luiz Inacio Lula da Silva ayaa sheegay inuu “xaalad aad u wanaagsan” ku jiro, isaga oo si rasmi ah u bilaabay ololihiisa doorashada Oktoobar, taas oo gogol-xaaraysa olole ku dhacaya cadaadis sii kordhaya oo kaga imanaya maamulka Madaxweynaha Mareykanka Donald Trump.
Isaga oo 80 jir ah, Mr Lula — oo ka mid ah shakhsiyaadka ugu waaweyn ee qeexay garabka bidix ee Latin America — wuxuu u tartamayaa muddo-xileed afraad oo kama dambays ah. Ololihiisu wuxuu u soo bandhigayaa hoggaamiye waayo-arag ah oo maareyn kara xilliyada qalalaasaha, isla markaana dheellitiri kara saameynta sii kordheysa ee midigta fog ee caalamka.
Inkastoo magaca Mr Trump aan lagu xusin shirweynaha Xisbiga Shaqaalaha (PT) ee Sao Paulo, Lula iyo siyaasiyiin kale oo caan ah oo garabka bidix ah ayaa marar badan ku soo noqday arrinta madax-bannaanida Brazil. Hadalladoodu waxay yimaadeen iyadoo xiisadaha ganacsiga iyo khilaafaadka diblomaasiyadeed ee Washington ay weli hadheynayaan doorashada.
“Waxaan doonayaa inaan diyaar u ahaado si aanu qofna dalkan ugu soo duulin,” ayuu yiri Mr Lula, isaga oo ku baaqay in la kordhiyo maalgashiga difaaca.
Mr Lula waxaa loo arkaa tiir weyn oo ka tirsan garabka bidix ee Latin America
Brazil gudaheeda, wuxuu dadka qaar ku abuuraa taageero xooggan, halka kuwa kalena ay si la mid ah si adag uga soo horjeedaan, guushiisii doorashadii ugu dambeysayna waxay ku timid farqiga ugu yar.
Taageerayaashiisu waxay barnaamijyada bulshada ku ammaanaan inay malaayiin qof ka saareen saboolnimada. Dadka dhaliila, iyagoo tilmaamaya in PT uu talada hayay qiyaastii 17 ka mid ah 24-kii sano ee la soo dhaafay, waxay sheegayaan in caqabado joogto ah oo ay ka mid yihiin dambiyada iyo musuqmaasuqu aan weli xal loo helin.
“Waxaan maanta halkan u joogaa sababtoo ah siyaasadaha Lula waxay beddeleen noloshayda iyo tan qoyskayga. Isaga dartii, maanta waxaan leenahay guri noo gaar ah,” ayay tiri Cristiane Rosa Julho, oo ah 51 jir ka shaqaysa arrimaha bulshada.
Wareeggii ugu dambeeyay ee Lula
Khudbaddiisa, Mr Lula wuxuu tamartiisa ku sababeeyay jimicsiga joogtada ah, wuxuuna ku adkaystay inuu weli “xaalad aad u wanaagsan” ku jiro.
“Waxaan doonayaa inaan la dagaallamo gabowga. Ma doonayo inaan cagaha jiid-jiido,” ayuu yiri.
Dastuurka Brazil wuxuu madaxweynayaasha u oggolaanayaa inay xilka hayaan laba muddo-xileed oo isku xigta. Waxay mar kale xilka u tartami karaan kaddib hakad, mana jiro xad cimriyeed lagu koobayo tirada guud ee muddo-xileedyada.
“Dunidu qalalaase ayay ku jirtaa. Maanta, waxaan wajahaynaa dagaallo iyo kororka midigta fog. Xilliyada baddu kacsan tahay ee sidan oo kale ah, waxaad u baahan tahay badmaax lagu kalsoonaan karo oo waayo-arag ah,” ayuu yiri wasiirkii hore ee maaliyadda Fernando Haddad, oo u tartamaya guddoomiyaha gobolka Sao Paulo.
Wasiirkii hore ee maaliyadda Fernando Haddad ayaa sidoo kale la hadlay shirweynaha
Mr Lula wuxuu sheegay inuusan muddo-xileed kale raadsan doonin kaddib madaxtinimadiisa afraad, isagoo ku kaftamay in isaga iyo xaaskiisa Rosangela, oo 59 jir ah, ay “fasax u bixi doonaan si ay 20 sano oo kale diiradda u saaraan jacaylkooda”.
Loollankiisa ugu weyn waa Flavio Bolsonaro, oo ah wiilka ugu weyn madaxweynihii hore ee midigta fog Jair Bolsonaro.
Senatarkan 45 jirka ah ayaa doorkaas la wareegay kaddib markii aabbihii lagu helay dambi ah inuu maleegay afgambi si uu Mr Lula uga hor istaago inuu talada la wareego 2023.
Qoyska Bolsonaro wuxuu xulafo la yahay Mr Trump, oo taageeray dhowr musharrax oo garabka midig ah oo ku guuleystay Latin America oo dhan, iyo sidoo kale madaxweynaha Argentina ee xagjirka xorriyad-doonka ah ee muranka dhaliyay, Javier Milei.
“Brazil gudaheeda, ma aqbalno in qofna sankiisa geliyo meel aanu shaqo ku lahayn,” ayuu Mr Lula yiri toddobaadkii hore.
Shirweynaha, wuxuu sidoo kale ka hadlay danaha caalamiga ah ee kaydka ballaaran ee macdanta muhiimka ah ee Brazil, isaga oo ka digay in “Shiinaha, Mareykanka iyo Faransiiska midkoodna aanu gacanta ku dhigi doonin macdanteenna dhifka ah”.
Mr Milei oo la jooga Flavio Bolsonaro
Dhanka kale, Mr Milei wuxuu dib u bilaabay weerarradiisa afka ah ee ka dhanka ah Mr Lula, taas oo sii xoojisay khilaaf diblomaasiyadeed oo qarxay toddobaadkii hore markii uu madaxweynaha Brazil ku tilmaamay dambiile.
“Waa tuug, waa musuqmaasuqle, waxaa lagu helay dambi xatooyo iyo musuqmaasuq, xabsi ayuu ku jiray, sidaas darteed waa run inaan ugu yeeri karno qof la xukumay,” ayuu Mr Milei ka yiri Mr Lula wareysi uu siiyay LN+.
Markii la weydiiyay sababta uu mowqifka sidaas u gardarrada badan uga qaatay Mr Lula, Mr Milei wuxuu ku jawaabay: “Miyaadan u malaynayn inay gardarro tahay marka qof wax kaa xado? In tuug loogu yeero ‘tuug’ aad ayay uga fudud tahay falka xatooyada laftiisa.”
“Waxay sii daayeen isaga [Lula] khalad maamul awgiis, mana ahayn inuu dembi la’aan yahay. Sidaas darteed, waa tuug iyo mas’uul musuqmaasuq ah,” ayuu yiri hoggaamiyaha Argentina.
“Waxaan tan u samaynayaa sababtoo ah waxaan hormuud u ahay fikradaha xorriyadda,” ayuu raaciyay.
Canshuuraha lagu soo rogay
Bishii Luulyo, Mareykanka ayaa laba wareeg oo canshuuro ah ku soo rogay badeecadaha Brazil, isaga oo dalka ku eedeeyay dhaqammo ganacsi oo aan caddaalad ahayn.
Sannadkii hore, xubno ka tirsan qoyska Bolsonaro ayaa soo dhaweeyay canshuurihii uu maamulka Mr Trump ku soo rogay aargoosi ahaan maxkamadeynta Jair Bolsonaro. Inta badan tallaabooyinkaas ayaa markii dambe laga qaaday dadaallo diblomaasiyadeed kaddib.
Isaga oo ka hadlayay shirweynaha PT, madaxweyne ku-xigeenka Lula, Geraldo Alckmin, wuxuu soo hadal qaaday shirqoolkii afgambiga iyo weerarradii Jair Bolsonaro ku qaaday nidaamka codbixinta elektaroonigga ah ee Brazil — arrin uu Flavio Bolsonaro mar kale walaac ka muujiyay toddobaadkii hore.
“Qof kasta oo aan rumaysnayn codka shacabka waa inuusan xitaa u tartamin madaxtinimada. Mashiinka codbixinta elektaroonigga ah aad buu u karti badan yahay, sidaas darteed ma aqbalayo codadka dadka Argentina ama Mareykanka,” ayuu yiri.
Ra’yi-ururin dhowaan uu sameeyay machadka Datafolha ayaa lagu ogaaday in 48% dadka jawaabaha bixiyay ay taageeri doonaan Mr Lula wareegga labaad ee codbixinta, marka la barbar dhigo 43 boqolkiiba oo taageeraya Flavio Bolsonaro.
