Sabti, 25 Luulyo 2026
Duqeymaha Sacuudiga ee dhulka Yemen ee Xuutiyiintu haystaan ayaa sare u qaaday walaaca laga qabo in colaadda ay sii fido [Kayd: AFP]
Sacuudi Carabiya ayaa duqeymo ka geysatay magaalada Xudeyda ee Yemen oo ay Xuutiyiintu maamulaan, sida ay sheegtay Wasaaradda Arrimaha Dibadda ee kooxda, taasoo muujineysa sare u kac cusub xilli uu sii socdo dagaalka gobolka ee u dhexeeya Mareykanka iyo Iran.
Wasaaraddu waxay ka digtay in Riyadh ay qiimo culus ku bixin doonto weerarkii dhacay goor dambe oo Jimcihii ah, taasoo muujineysa in kooxdu damacsan tahay inay aargoosato.
“Markii uu bartilmaameedsaday Xudeyda, taliska Sacuudigu wuxuu ‘sare u kac looga jawaabayo sare u kac’ ka dhigay astaanta lagu garto marxaladda soo socota,” ayay tiri Wasaaradda Arrimaha Dibadda.
Telefishinka Al Masirah ee xiriirka la leh Xuutiyiinta ayaa sheegay in duqeymuhu haleeleen xarumo ay leedahay hay’adda isgaarsiinta. Warbaahintu waxay sidoo kale sheegtay in Jasiiradda Kamaran la weeraray.
Ugu yaraan hal haweeney ah ayaa ku dhaawacantay duqeynta Jasiiradda Kamaran, sida uu sheegay telefishinka Al Masirah.
Goobjoogayaal ayaa sidoo kale sheegay in qaraxyo laga maqlay dekedda Xudeyda, sida ay sheegtay wakaaladda wararka ee Reuters. Hase yeeshee, isbaheysiga uu Sacuudigu hoggaamiyo ee Yemen ayaa beeniyay inuu duqeeyay dekedda.
Xudeyda waa marin muhiim u ah deegaannada Yemen ee ay Xuutiyiintu maamulaan. Dekeddeeda waxaa soo mara inta badan badeecadaha ganacsi iyo sahayda bani’aadamnimo ee gala waqooyiga Yemen ee ay Xuutiyiintu haystaan.
Sarreeye Gaas Turki al-Maliki, afhayeenka rasmiga ah ee isbaheysiga uu Sacuudigu hoggaamiyo ee Yemen, ayaa Xuutiyiinta ku eedeeyay xiisadaha sii kordhaya, wuxuuna weerarradooda ka dhanka ah maraakiibta Badda Cas ku tilmaamay kuwo “fulaynimo iyo ka fiirsasho la’aan ah”.
Isbaheysigu wuxuu sii wadi doonaa inuu “qaado dhammaan tallaabooyinka iyo hawlgallada lagama maarmaanka ah”, ayuu al-Maliki ku yiri bayaan. Haddii Xuutiyiintu ku sii adkeystaan “falalkooda colaadeed”, ayuu raaciyay, jawaab ayaa “la fulin doonaa iyada oo aan laga labalabeyn”.
Arbacadii, Xuutiyiinta, oo sidoo kale loo yaqaanno Ansar Allah, ayaa sheegay inay diyaarado aan duuliye lahayn iyo gantaallo ku weerareen dhowr markab oo Sacuudigu leeyahay oo shidaal siday kuna sugnaa Badda Cas, iyagoo waxyeelleeyay ugu yaraan hal markab. Kooxdu waxay sheegtay in maraakiibtu jebiyeen go’doomin lagu dhawaaqay laba maalmood ka hor.
Hoggaamiyeyaasha Xuutiyiinta ayaa 20-kii Luulyo ku dhawaaqay go’doominta, iyagoo ku tilmaamay jawaab “il il loogu beddelayo” oo ku aaddan duqeyn toddobaadkii ka horreeyay lagu qaaday garoonka diyaaradaha caalamiga ah ee Sanca, taasoo ay ku eedeeyeen Sacuudi Carabiya.
Dowladda Yemen ee caalamku aqoonsan yahay, oo ay taageerto Riyadh, ayaa sheegatay mas’uuliyadda weerarka garoonka diyaaradaha, iyadoo sheegtay inuu ka dhashay imaatinka diyaarad Iranian ah oo aan fasax haysan.
Afhayeenka militariga Xuutiyiinta Yahya Saree ayaa xilligaas sheegay in duqeyntu soo afjartay “marxalad xiisad-dejin ah” oo labada dhinac ay ilaalinayeen tan iyo markii xabbad-joojin aan rasmi ahayn ay dhaqan gashay sanadkii 2022.
Inkasta oo aan waligeed si rasmi ah loo ansixin, xabbad-joojintu waxay socotay afar sano, iyadoo noqotay hakadkii ugu dheeraa ee dagaalka tan iyo markii isbaheysiga uu Sacuudigu hoggaamiyo uu farageliyay sanadkii 2015 si uu u taageero dowladda.
Xuutiyiintu waxay xayiraado ku soo rogeen maraakiibta Badda Cas xilligii ugu darnaa ee weerarka Israel ay ku qaaday Gaza, balse kooxda ayaa si weyn uga gaabsatay ku lug lahaanshaha dagaalka Mareykanka iyo Iran.
Duqeymaha ay hadda isweydaarsanayaan Sacuudi Carabiya iyo Xuutiyiinta ayaa halis ku ah inay sii xoojiyaan xasillooni darrada gobolka, isla markaana ay keenaan cawaaqib dhaqaale oo caalami ah haddii la carqaladeeyo isu socodka maraakiibta Badda Cas. Iran ayaa durba si weyn u xannibtay Marinka Hormuz, oo ah marin kale oo muhiim u ah ganacsiga tamarta caalamiga ah.
Qiyaastii boqolkiiba 30 gaadiidka konteenarrada adduunka ee badda mara ayaa sii mara Badda Cas, taasoo ka dhigaysa mid ka mid ah marinnada maraakiibta ee ugu muhiimsan dunida.
Horaantii Jimcihii, afhayeenka Xuutiyiinta Mohammed Abdul Salam ayaa sheegay in kooxdu aysan xirayn Marinka Bab al-Mandeb, oo ah marinka isku xira Badda Cas iyo Badweynta Hindiya.
“Mowqifka Yemen ee lagu dhawaaqay … wuxuu ku kooban yahay go’doomin badeed oo lagu bartilmaameedsanayo oo keliya dhinaca Sacuudiga, taasoo jawaab u ah go’doominta uu ku hayo Yemen iyo diidmadiisa inuu aqbalo hannaan kasta oo caddaalad ah oo xal lagu gaarayo, kaasoo dammaanad qaadaya ammaanka, madaxbannaanida iyo gobannimada shacabka Yemen,” ayuu Abdul Salam ku yiri qoraal uu ku daabacay baraha bulshada.
