Doorashooyinka la qorsheeyay in Koonfurta Suudaan ay qabato bisha Diseembar waxay kicin karaan qarax cusub oo rabshado ah isla markaana kordhin karaan halista xasuuqyo iyo gabood-fallo waaweyn, ayay guddi xuquuqda aadanaha oo Qaramada Midoobay leedahay ka digtay Khamiistii.
Digniintan waxay daba socotaa ballanqaadka dowladda ee ah in la sii wadi doono doorashooyinkii qaran ee ugu horreeyay ee dalka, ku dhowaad 15 sano kadib markii Koonfurta Suudaan ay xorriyad qaadatay.
- Advertisement -
Hase yeeshee rabshadaha ayaa sii kordhayay inta u dhexeysa ciidamada la safan Madaxweyne Salva Kiir iyo kuwa daacadda u ah ninka uu muddada dheer xafiiltanka kala dhexeeyay, hoggaamiyaha mucaaradka Riek Machar, oo xiran. Sii xumaanshahan ayaa halis gelinaya inuu burburiyo heshiiskii nabadeed ee 2018 kaas oo soo afjaray sannado dagaal sokeeye ah.
Warbixin ay soo saartay, Guddiga Xuquuqda Aadanaha ee Koonfurta Suudaan ee ay Qaramada Midoobay magacowday ayaa sheegay in “arrimo badan oo khatar u ah dambiyada xasuuqa iyo gabood-fallada waaweyn ay isku soo ururayaan” iyadoo codbixintu soo dhowaanayso.
“Doorashooyin la qabto iyadoo aan jirin istaraatiijiyad lagu xoojinayo dimuqraadiyadda laguna hortagayo kala qaybsanaanta qaran waxay taa beddelkeeda hurin karaan colaado dib u soo cusboonaada,” ayay guddigu tiri.
Koonfurta Suudaan waxay hore laba jeer dib u dhigtay doorashooyinka, markii ugu horreysay 2022 iyo mar kale 2024, iyadoo musuqmaasuq, amni darro iyo maqnaanshaha hay’ado shaqeynaya ay carqaladeeyeen diyaar-garowga.
Guddigu wuxuu dalka ku sifeeyay inuu marayo “mid ka mid ah marxaladihiisa ugu khatarta badan,” isagoo tilmaamay jawi siyaasadeed, amni, bani’aadamnimo iyo xuquuqda aadanaha ah oo sii xumaanaya.
Yasmin Sooka, guddoomiyaha guddiga, ayaa sheegtay in shacabka Koonfurta Suudaan ay xaq u leeyihiin doorasho lagu kalsoonaan karo — balse aanay xaq u lahayn codbixin khatar gelisa noloshooda.
Kadib xornimadii 2011, Kiir iyo Machar waxay hoggaaminayeen dhinacyo iska soo horjeeday oo ku jiray dagaal sokeeye socday 2013 ilaa 2018, kaas oo lagu qiyaasay inuu dilay 400,000 oo qof.
Heshiiskii awood-qaybsiga ee soo afjaray colaadda ayaa intiisa badan kala daatay. Machar iyo dhowr ka mid ah xulafadiisa ayaa la xiray sannadkii hore.
Halkii laga xallin lahaa sababaha colaadda, doorashooyinku waxay ku dambayn karaan “inay xoojiyaan, halkii ay xallin lahaayeen, sababaha aasaasiga ah ee colaadda,” ayay warbixintu tiri.
Koonfurta Suudaan, oo ka mid ah dalalka ugu saboolsan dunida, waxay sidoo kale wajahaysaa dhimista gargaarka ka imanaya deeq-bixiyeyaasha Reer Galbeedka. Horaantii bishan, Qaramada Midoobay ayaa ka digtay in laga yaabo in lagu khasbo inay joojiso gargaarka cuntada ee qaxootiga toddobaadyo gudahood.
