Dib ugu soo laabashada masraxa siyaasadda ee hoggaamiyaha Hirshabelle ayaa kicisay dooddo culus oo ku saabsan awood-qaybsiga, eexda ku salaysan xiriirka qoyska, iyo dabeecadda hoggaamineed ee nidaamka federaalka Soomaaliya. Xaaladaha ku gedaaman dib-u-soo-noqoshadiisa, gaar ahaan eedaha la xiriira taageerada uu ka helay madaxweynaha Soomaaliya oo ay qaraabo dhow yihiin, ayaa horseeday hadal-hayn baahsan oo ku saabsan sida danaha gaarka ah iyo xiriirka ehelka ay u saameeyaan hoggaanka iyo maamulka dalka.
Halkudheggii ololihiisa ee ahaa “Waa hayaa, waana haysahaa” ayaa xambaarsan farriin siyaasadeed oo aad u culus, isagoo muujinaya kalsooni adag oo ku aaddan adkeysiga iyo xajisashada talada. Dhanka taageerayaashiisa, weedhani waxay ka tarjumaysaa joogtayn siyaasadeed, go’aan adag, iyo kalsooni buuxda oo lagu qabo musharraxooda. Balse dhaleeceeyayaasha ayaa u arka digniin muujinaysa in xilka ummadda loo qaadanayo danti shaqsi halkii loo arki lahaa mas’uuliyad qaran, ama boos ay kooxo dano gaar ah wadaaga ku mintidayaan sidii ay gacanta ugu hayn lahaayeen.
- Advertisement -
Xiriirka Qoyska iyo Saamaynta Siyaasadda
Geeddi-socodka siyaasadeed ee Soomaaliya ayaa muddo dheer ku dhisnaa gorgortan iyo is-afgarad dhex mara madaxda heer federaal, maamullada gobollada, odayaasha beelaha, iyo shabakadaha siyaasadeed ee awoodda ku leh dalka. Jawigan siyaasadeed dhexdiisa, xiriirka dhiigga iyo qaraabada ayaa si gaar ah indhaha dadweynaha u soo jiita marka shakhsiyaad isku reer ah ay ku kulmaan jagooyinka ugu sarreeya ee go’aan-gaarista maamulka.
Haddii ay dhabowdo doodda sheegaysa in madaxweynaha federaalku fududeeyay dib-u-soo-noqoshada siyaasadeed ee ina-adeerkii, waxay dhalinaysaa su’aalo maangal ah oo ku saabsan xadka u dhexeeya xiriirka gaarka ah iyo gudashada xilka danta guud. Magacaabista kuraasta iyo kala-wareegga hoggaanka waa inay noqdaan kuwo ku salaysan habraacyada dastuurka, sharciyadda hay’adaha dawladda, iyo danta shacabka, halkii lagu jaan-goyn lahaa dano qoys iyo qaraabaysi.
Si kastaba ha ahaatee, eedeymaha la xiriira eexda iyo ku tagrifalka awoodda waa in lagu qiimeeyaa caddaymo dhab ah oo la xaqiijin karo, sida heshiisyada siyaasadeed ee qoran, hadallada rasmiga ah, iyo hannaanka sharciyeed ee loo maray qabashada hoggaanka.
Hoggaamin Ka Mug Weyn Halkudhegga Ololaha
Halhayska “Waa hayaa, waana haysahaa” wuxuu sidoo kale albaabka u furayaa isla-xisaabtan dhab ah oo ku wajahan hannaanka maamul. Hab-dhaqanka dimuqraadiga ah ee casriga ah, qodobka ugu muhiimsan ma aha oo keliya in madaxdu ay xafiiska sii joogi karto, balse waxa miisaanka dhabta ahi yahay in hoggaamiyuhu la yimaado waxqabad la taaban karo oo nolosha bulshada wax ka beddelay.
Shacabka Hirshabelle waxay xaq u leeyihiin inay helaan amni la isku halleyn karo, adeegyo bulsho oo tayo leh, horumarinta kaabayaasha dhaqaalaha, fursado ganacsi iyo shaqo, iyo maamul hufan oo lagula xisaabtami karo waxqabadkiisa. Hoggaamiyeyaasha siyaasadeed waa in lagu qiimeeyaa sida ay wax uga qabteen baahiyahaas asaasiga ah, halkii lagu koobi lahaa awooddooda ku aaddan dhisidda isbahaysiyo ama kicinta taageero siyaasadeed.
Ololihii ku dhisnaa haynta iyo xajisashada talada waa in ugu dambayn lagu caddeeyaa waxqabad maamul oo u adeegaya dadweynaha. Haddii taasi la waayo, sii haynta awoodda waxay noqonaysaa ujeeddo gaar ah oo la iska leeyahay, halkii ay ka ahaan lahayd waddo lagu hagaajiyo nolosha iyo mustaqbalka muwaadiniinta.
Gunaanad
Soo rogaal-celinta siyaasadeed ee hoggaamiyaha Hirshabelle waxay fursad u tahay in si qoto dheer loo lafo-guro xiriirka ka dhexeeya qaraabaysiga, saamaynta dawladda federaalka, iyo hoggaanka heer gobol ee Soomaaliya. Halkudhegga “Waa hayaa, waana haysahaa” waxa uu daaha ka faydayaa rabitaanka adag ee lagu xajisanayo awoodda, hase yeeshee waxa uu barbar-dhigayaa weydiin asaasi ah: Awoodda maamul ma waxay ku fadhidaa kalsoonida shacabka iyo sharciyadda hay’adaha dastuuriga ah, mise waxay ku taagan tahay adeegsiga shabakado shaqsi iyo isbahaysiyo dano gaar ah leh?
Jawaabta su’aashaas waa in lagu saleeyaa caddaymo dhab ah, geeddi-socod siyaasadeed oo daahfuran, iyo qiimaynta waxqabadkii dhabta ahaa ee muddadii xafiiska la joogay. Ugu dambayntii, dadweynaha ku dhaqan Hirshabelle waxay mudan yihiin hoggaan mudnaanta koowaad siiya danta guud, hufnaanta, iyo ilaalinta sharciga, iyadoo laga fogaanayo in awoodda loo adeegsado dano gaar ah.
