By: Yusuf Said HersiThursday August 13, 2026
Sacdiyo waa hooyo Soomaaliyeed oo maalin kasta bajaaj ku shaqaysa si ay nolosheeda iyo tan carruurteeda u maareyso, kaddib markii ay weyday fursad ay ku shaqaysato shahaadadeeda jaamacadeed. Waxay ka mid tahay muwaadiniinta danyarta ah ee Muqdisho ku nool, kuwaas oo subax kasta u soo baxa raadinta dakhliga ay ku daboolaan baahiyaha aasaasiga ah ee qoysaskooda.
- Advertisement -
Sheekadeedu kuma koobna hal hooyo ama hal darawal bajaaj. Waxay sawir ka bixinaysaa xaaladda muwaadinka caadiga ah ee wajahaya nolol qaali ah, shidaal qiimihiisu kordhay iyo dakhli aan la jaanqaadi karin kharashaadka maalinlaha ah.
Markii sicirka shidaalku sare u kacay, Sacdiyo waxay si toos ah ula hadashay dowladda dhexe. Cabashadeedu kuma koobnayn dhibaatada iyada u gaar ah; waxay ahayd codka shaqaalaha ku tiirsan bajaajta iyo dadka danyarta ah ee gaadiidkaas uga baahan inay helaan nolol maalmeedkooda.
Waxay ahayd cod ka yimid suuqa, waddada iyo bulshada hoose—cod ka dhashay duruufo nololeed oo la taaban karo.
Markii aan wax laga qaban cabashadeedii ku saabsan qiimaha shidaalka, Sacdiyo mar kale ayay hadashay. Markan, hadalkeeda waxay tusaale uga dhigtay madaxweynihii waqtigiisu dhammaaday, Xasan Sheekh Maxamuud, iyadoo sheegtay in iyada oo muwaadin Soomaaliyeed ah iyo carruurta madaxweynaha ay dhinaca Soomaalinimada iyo xuquuqda muwaadinnimada isku mid yihiin.
Hadalkaas ayay, sida laga soo wariyey, ku mutaysatay saddex sano oo xabsi ah.
Halkaas ayay su’aashu ka dhalanaysaa.
Aaway xorriyatul-qawlkii?
Dowladdu ma u adeegtaa muwaadinka marka uu ammaanayo oo keliya, mise sidoo kale marka uu cabasho soo jeedinayo?
Xorriyatul-qawlku kuma koobna in qofku hadlo marka uu dowladda ku qanacsan yahay. Qiimaha dhabta ah ee xorriyadda hadalku wuxuu muuqdaa marka muwaadin awood u yeesho inuu su’aalo weydiiyo dadka xilka haya, cabashadiisana si nabad ah u gudbiyo isaga oo aan ka cabsanayn in hadalkiisa loogu beddelo xabsi.
Haddii qof danyar ahi ka cabanayo qiimaha shidaalka, jawaabta ugu habboon waxaa laga yaabaa inaysan noqon xabsi. Waxaa laga yaabaa in loo baahnaa in la dhagaysto cabashadiisa, dabadeedna xal loo raadiyo dhibaatada uu tilmaamayo.
Sacdiyo Bajaaj waxay ahayd muwaadin ka hadlaysa duruufo dhaqaale oo si toos ah u saameeyay iyada iyo dad badan oo la mid ah. Haddii dowladda ay u aragto hadalkeeda khalad ama meel ka dhac, su’aasha xigta waxay noqonaysaa: maxaa loo adeegsan waayay hab sharci ah oo u dhigma hadalka, halkii loo qaadi lahaa ciqaab culus?
Yey dowladda u shaqaysaa?
Su’aashan lagama baaqsan karo.
Dowladdu waa hay’ad loo dhisay ilaalinta muwaadiniinta, u adeegidda danta guud iyo xaqiijinta in dadka awoodda yar ay helaan meel ay cabashadooda ku gudbiyaan.
Sacdiyo waxay ka timid Muqdisho, waxayna ka mid tahay dadka ay duruufuhu ku qasbeen inay bajaaj waddo, inkastoo ay haysato waxbarasho jaamacadeed. Waxay ka hadlaysay shidaalka qaaliyoobay, arrin si toos ah u taabanaysa shaqadeeda iyo nolosha kumannaan qof oo kale.
Marka qof xaaladdaas ku jiraa hadlo, waxaa dowladda looga baahan yahay inay fahanto dhibaatada ka dambaysa erayadiisa.
Waxaa dhici karta in hadalladu adkaadeen ama tusaalaha ay adeegsatay uu ahaa mid xasaasi ah. Hase yeeshee, su’aasha aasaasiga ahi weli way taagan tahay: muwaadin cabashadiisa ku muujiyay hadal ma mudan yahay saddex sano oo xabsi ah?
Haddii jawaabtu tahay haa, bulshada waa in loo caddeeyo xadka u dhexeeya xorriyatul-qawlka iyo dembiga, iyo sababta hadalka Sacdiyo loogu tixgeliyay inuu xadkaas dhaafay.
Haddii jawaabtu tahay maya, markaas waa in la isweydiiyo sababta codka haweeney Soomaaliyeed oo matalaysa dadka danyarta ah loogu jawaabay xabsi.
Sacdiyo ma keligeed ayay hadlaysay?
Waxaa laga yaabaa in Sacdiyo Bajaaj aysan matalayn nafteeda oo keliya
Waxay matalaysay hooyooyinka suuqa wax ka raadsada, dhallinyarada shaqo la’aanta ah, darawallada bajaajta, dadka ku tiirsan dakhliga maalinlaha ah iyo qoysaska noloshoodu ku xiran tahay shaqo maalmeedka.
Marka shidaalku qaaliyoobo, iyaga ayaa ugu horreeya kuwa dareema. Marka raashinku qiimo kordhiyo, iyaga ayaa saameynta qaata. Marka fursadaha shaqadu yaraadaan, iyaga ayaa marka hore wajahaya culeyska.
Sidaas darteed, hadalka Sacdiyo waa in laga eego meel ka ballaaran qofkeeda. Waa in loo arkaa muraayad muujinaysa xiriirka u dhexeeya dowladda iyo muwaadinka caadiga ah.
Dowlad xoog leh ma aha mid cabashada dadka aamusiisa. Waa dowlad awood u leh inay dhageysato dhaliisha, kala saarto hadalka sharci-darrada ah iyo aragtida cabashada ah, dabadeedna uga jawaabto si sharci, caddaalad iyo masuuliyad leh.
Dhammaadka sheekada
Sheekada Sacdiyo Bajaaj waxay ina hor dhigaysaa su’aal ka weyn muranka u dhexeeya hal qof iyo dowlad.
Waa su’aal ku saabsan nooca dowladnimo ee aan doonayno.
Ma rabnaa dowlad dhageysata muwaadinka oo wax ka qabata dhibkiisa, mise mid ka doonaysa inuu aamuso?
Ma rabnaa xorriyatul-qawl ku eg erayada aan dowladda dhibin, mise mid ilaalisa xaqa muwaadinka inuu si nabad ah u caban karo?
Sacdiyo waa hooyo, waa muwaadin, waana haweeney isku dayaysa inay shaqo adag ku maareyso nolosheeda iyo tan carruurteeda.
Haddii codkeedu khalad ahaa, sharcigu ha caddeeyo khaladkaas.
Haddii hadalkeedu xadgudub ahaa, maxaa qeexaya xadkaas?
Laakiin haddii waxa ay samaysay ay ahayd inay si cad uga hadasho dhibaatada haysata iyada iyo bulshada ay ka tirsan tahay, markaas saddexda sano ee xabsigu waxay noqonayaan arrin u baahan falanqayn qoto dheer.
Waayo, marka cabashada muwaadinku dambi noqoto, waxaa khasab ah in la weydiiyo: yaa dowladda u shaqaynaysa—muwaadinka mise awoodda?
Jawaabta su’aashaas waa inay ka weyn tahay Sacdiyo Bajaaj. Waxay khusaysaa qof kasta oo Soomaaliyeed oo maanta doonaya inuu hadlo, su’aalo weydiiyo, cabasho gudbiyo, kana qayb qaato dowladnimada dalkiisa.
__________________________
Yusuf Said Hersi[email protected]
