Waxaa qoray Maggie Michael iyo Parisa Hafezi, Jimco Luulyo 24, 2026
Taageere Xuutiyiinta ah ayaa daawanaya bannaanbax lagu taageerayo Iran, iyadoo uu sii socdo iska horimaadka Maraykanka iyo Israa’iil kula jiraan Iran, Sanca, Yemen, Abriil 6, 2026. REUTERS/Khaled Abdullah/Sawir Kayd ah Iibsashada Xuquuqda Ruqsadda
Iran ayaa bishan taliyeyaal ka tirsan Ciidanka Ilaalada Kacaanka Islaamiga ah (IRGC), la-taliyeyaal milatari iyo qalab la xiriira gantaallada iyo diyaaradaha aan duuliyaha lahayn geysay Yemen, sida ay sheegeen afar ilo-wareed, taasoo muujinaysa dadaal ay Tehran ku xoojinayso awoodda xulafadeeda Xuutiyiinta ay ugu hanjabi karaan maraakiibta ku gooshta Badda Cas.
Daabulista ayaa lagu fuliyey duullimaad 13-kii Luulyo ka baxay Tehran kuna socday Yemen, sida ay sheegeen afar qof oo arrintan xog-ogaal u ah: laba ilo-wareed oo Iranian ah, wasiirka warfaafinta Yemen iyo falanqeeye amniga gobolka ah. Hawlgalkan, oo aan hore loo soo sheegin, waxaa ku jiray shaqaale ka tirsan IRGC iyo shixnad la xiriirta milatariga, ayay yiraahdeen.
Labada ilo-wareed ee Iranian-ka ah ayaa Reuters u sheegay in duullimaadka Mahan Air uu siday 10 ilaa 21 xubnood oo ka tirsan IRGC, kuwaasoo ay ku jireen taliyeyaal sare.
Diyaaradda ayaa loo qorsheeyay inay ku degto caasimadda Sanca ee Xuutiyiintu haystaan, balse waxay u weecatay dekedda Xudeyda ee Badda Cas kaddib markii ciidamada dowladda Yemen ee Sacuudigu taageero ay weerareen garoonka diyaaradaha.
“Taliyeyaasha IRGC waxay halkaas u tageen inay taageeraan hawlgallada Xuutiyiinta oo ay tababar ka bixiyaan nidaamyada cusub ee gantaallada,” ayuu yiri mid ka mid ah ilo-wareedyada. Iran ayaa sidoo kale diyaaradda saartay dahab lagu maalgelinayo hawlaha Xuutiyiinta, ayuu ishaasi raaciyay.
Labada ilo-wareed ee Iranian-ka ahba waxay codsadeen inaan magacyadooda la shaacin sababo la xiriira walaacyo amni.
Daabulistani waxay bixinaysaa caddeyn cusub oo muujinaysa dadaallada Iran ay ku xoojinayso Xuutiyiinta, kuwaasoo dagaal sokeeye oo socday in ka badan toban sano kula jiray dowladda Yemen ee Sacuudigu taageero, caalamkuna aqoonsan yahay, isla markaana dalalka deriska ah ee Khaliijka ku weeraray diyaarado aan duuliye lahayn iyo gantaallo.
Wasaaradda arrimaha dibadda Iran si degdeg ah looma heli karin si ay faallo uga bixiso. Tehran ayaa marar badan diidday sheegashooyinka ah inay dhaqdhaqaaqa Xuutiyiinta Yemen siisay awoodaha gantaallada.
Abdel Rahman al-Ahnomi, oo ah sarkaal warbaahineed oo Xuutiyiinta ka tirsan, sheegayna inuu duullimaadka saarnaa, ayaa eedeymaha ah in Iran ay khubaro milatari u dirtay Yemen ku tilmaamay “been iyo wax la been-abuuray”. Qof kasta oo diyaaradda saarnaa wuxuu ahaa qof rayid ah, ayuu yiri.
Xuutiyiintu waxay hore u diideen in kooxda lagu tilmaamo wakiil Iran u shaqeeya, iyagoo sheegay inay iyagu samaystaan hubkooda.
XUUTIYIINTA AYAA BILAABAY GO’DOOMINTA SACUUDIGA MAALMO KADDIB MARKII TALIYEYAASHU YIMAADEEN
Saddex maalmood kaddib markii diyaaraddu gaartay Yemen, Reuters ayaa soo werisay in Tehran ay Xuutiyiinta ku amartay inay u diyaar garoobaan xiritaanka marinka shidaalka ee Badda Cas haddii Maraykanku weeraro kaabayaasha korontada Iran, taasoo abuurtay hanjabaad cusub oo ku wajahan sahayda tamarta adduunka.
Isniintii, kooxda oo maamusha dhul Yemen ka tirsan oo ku teedsan marin-biyoodka istaraatiijiga ah, ayaa ku dhawaaqday go’doomin badeed oo ka dhan ah Sacuudi Carabiya. Waxay sheegtay in tallaabadu ahayd aargoosi duqeyntii 13-kii Luulyo lagu qaaday garoonka diyaaradaha Sanca, taasoo ay ku eedeysay Sacuudi Carabiya.
Dhacdooyinkaas waxay astaan u noqdeen burburka xabbad-joojin afar sano ah oo u dhexeysay Riyadh iyo Xuutiyiinta. Khatarta ku wajahan mid ka mid ah marinnada ganacsiga badda ee ugu mashquulka badan dunida ayaa sii xoogeysatay Khamiistii, markii kooxdu sheegtay inay weerartay laba markab oo shidaal oo Sacuudi ah.
Moammar al-Iryani, wasiirka warfaafinta ee dowladda Yemen ee Sacuudigu taageero, ayaa wareysi taleefan oo uu Arbacadii siiyay Reuters ku xaqiijiyay in shaqaale iyo qalab ka tirsan Ilaalada la daabulay, isagoo soo xigtay xog sirdoon.
“Hawlgalkoodu waa inay xoojiyaan awoodaha milatari ee maleeshiyaadka oo ay u diyaariyaan inay khatar geliyaan amniga caalamiga ah ee maraakiibta Badda Cas iyo Gacanka Bab al-Mandab,” ayuu yiri.
Mzahem Alsaloum, oo ah falanqeeye amni iyo sirdoon oo muddo sannado ah la socday Xuutiyiinta iyo ururrada kale ee Iran taageerto, ayaa isna xaqiijiyay in khubarada IRGC ay ku yimaadeen duullimaadkii 13-kii Luulyo.
FALANQEEYE AYAA SHEEGAY IN DUULLIMAADKU SIDAY QAYBAHA GANTAALLADA IYO DIYAARADAHA AAN DUULIYAHA LAHAYN
Alsaloum ayaa sheegay in qayb ka mid ah shixnaddu ka koobnayd qaybo la xiriira diyaaradaha aan duuliyaha lahayn iyo gantaallada riddada gaaban iyo kuwa riddada dhexe, kuwaasoo u ekaa nidaamyo hub oo hore loogu adeegsaday weerarro ka dhan ah Sacuudi Carabiya iyo Imaaraadka Carabta.
Tehran ayaa sidoo kale la-taliyeyaal milatari u dirtay Yemen intii lagu jiray dagaalkii sannadkii hore ay la gashay Israa’iil, iyadoo sii marisay Soomaaliya, sida uu sheegay Alsaloum. Iran ayaa beenisay eedeyntaas.
Horaantii bishan, Xuutiyiintu waxay ku dhawaaqeen duullimaadyo toos ah oo u dhexeeya Sanca iyo Tehran, iyagoo sheegay in duullimaadyadu gacan ka geysan doonaan jebinta waxa ay ku tilmaameen go’doomin Sacuudigu ku soo rogay Yemen.
Isagoo ka hadlayay shir jaraa’id oo 20-kii Luulyo lagu qabtay Tehran, afhayeenka Wasaaradda Arrimaha Dibadda Esmaeil Baghaei ayaa sheegay in duullimaadkii 13-kii Luulyo ee ku socday Sanca loogu talagalay in dib loogu celiyo wafdi Xuutiyiin ah oo Tehran u tagay aaska Hoggaamiyihii Sare ee Iran ee la dilay, Ayatollah Ali Khamenei. Waxa kale oo uu siday muwaadiniin Yemeni ah oo daaweyn caafimaad ku soo qaatay Iran, ayuu yiri.
3-dii Luulyo, diyaaradda ayaa qiyaastii 200 oo qof u qaaday Iran si ay uga qaybgalaan aaska, kuwaasoo ay ku jireen saraakiil sare, haween iyo carruur. Markii ay Yemen ku soo laabatay 13-kii Luulyo, afarta ilo-wareed waxay sheegeen inay siday xubno ka mid ah wafdigaas iyo taliyeyaasha iyo la-taliyeyaasha IRGC.
Ka hor inta aysan diyaaradda ku degin Sanca, ciidamada dowladda Sacuudigu taageero ayaa duqeeyay garoonka diyaaradaha, taasoo ku qasabtay inay u weecato Xudeyda oo Xuutiyiintu maamulaan. Militariga Xuutiyiinta ayaa sheegay in diyaaradaha dagaalka Sacuudiga ee weerarka qaaday lagu qasbay inay ka baxaan hawada Yemen.
Qoraalka Parisa Hafezi, Tifaftirka William Maclean
