Khamiis, Luulyo 30, 2026
Dhuusamareeb (AX) – Galmudug ayaa Khamiistii bog cusub ka furtay taariikhdeeda siyaasadeed, iyadoo kumannaan Soomaali ah ay ka codeeyeen doorashadii ugu horreysay ee qof iyo cod ah ee dowlad-goboleedka, iyaga oo dooranayay wakiillada goleyaasha deegaanka iyo xubnaha baarlamaanka dowlad-goboleedka.
Codbixinta ayaa laga qabtay 11 degmo oo ku kala yaalla gobollada Galguduud iyo Mudug. Doorashadan ayaa Galmudug ka dhigtay dowlad-goboleedkii labaad ee federaalka ah ee qabta doorasho toos ah, kaddib Dowlad-goboleedka Koonfur-galbeed, iyo maamulkii saddexaad ee doorasho noocan ah ku qabta hoos yimaada Guddiga Madaxa-bannaan ee Doorashooyinka iyo Soohdimaha Qaranka (NIEBC), kaddib doorashooyinkii deegaanka ee gobolka Banaadir.
Guddoomiyaha Guddiga Madaxa-bannaan ee Doorashooyinka iyo Soohdimaha Qaranka, Cabdikariin Axmed Xasan, ayaa sheegay in in ka badan 200,000 oo qof ay isu diiwaangeliyeen codbixinta, halka 11 urur siyaasadeed ay ku tartamayeen doorashada.
Dhuusamareeb, caasimadda dowlad-goboleedka, saraakiisha doorashadu waxay ka hawlgeliyeen 14 xarumood oo codbixin ah—10 ku yaalla gudaha magaalada iyo afar ku yaalla deegaannada u dhow—kuwaas oo loogu talagalay in ka badan 20,000 oo codbixiye oo diiwaangashan.
“Markii ugu dambeysay ee Soomaalidu hoggaamiyayaashooda ku doortaan doorasho qof iyo cod ah waxay ahayd 1969-kii,” ayuu yiri Cabdikariin. “Fursaddan waxaa loo soo diyaar garoobayay bilo, iyadoo la maray diiwaangelinta codbixiyeyaasha, bixinta kaararka aqoonsiga iyo dhismaha hannaanka doorashada.”
Calaamadaha muujinaya ka-qaybgal xooggan ayaa soo baxay goor hore. Caabudwaaq, dadka deegaanka ayaa isugu soo baxay bannaanka xarumaha codbixinta ka hor waaberigii, waxaana ka mid ahaa haween badan oo si dulqaad leh u sugayay bilowga codbixinta. Codbixiyeyaal waayeel ah ayaa safaf dhaadheer ka galay Bandiiradley, halka dad tiro badan ay isugu yimaadeen Guriceel ka hor intii aan la furin xarumaha codbixinta, iyadoo ay kormeerayeen goobjoogayaasha doorashada. Balanbale ayaa sidoo kale diiwaangelisay dad badan oo codbixinta u soo baxay subaxnimadii oo dhan.
Gaalkacyo, boqollaal qof oo deegaanka ah ayaa isugu yimid inay u dabbaaldeggaan codbixintan taariikhiga ah. Dad badan, inay si toos ah u doortaan wakiilladooda waxay u ahayd tallaabo weyn oo dhanka dimuqraadiyadda ah, kaddib tobannaan sano oo aysan helin ka-qaybgal noocan ah.
Dhowr degmo oo doorashada ka qaybgalay ayaa labadii sano ee la soo dhaafay kooxda hubaysan ee al-Shabaab lagala wareegay hawlgallo militari. Saraakiisha doorashada ayaa sheegay in bulshooyinka deegaannadaas ay markii ugu horreysay codeynayeen tan iyo markii ay dib ugu soo laabteen gacanta dowladda.
Xisbiga Caddaaladda iyo Wadajirka (JSP), oo uu hoggaamiyo Madaxweynaha Soomaaliya Xasan Sheekh Maxamuud, ayaa si weyn loo filayaa inuu guulo la taaban karo gaaro, kaddib markii uu ku guuleystay doorashooyinkii tooska ahaa ee dhowaan ka dhacay Dowlad-goboleedka Koonfur-galbeed iyo Banaadir. Kormeerayaasha siyaasadda ayaa sheegaya in natiijo xooggan ay xoojin karto Liibaan Axmed Xasan, oo xubin ka ah JSP, una ololeynaya madaxtinnimada Galmudug.
Tiro ka mid ah xisbiyada siyaasadeed ee waaweyn ee Soomaaliya ayaan ka qaybgelin doorashada, arrintaas oo falanqeeyayaashu sheegeen inay sii wanaajin karto fursadaha JSP.
Doorashadani waxay astaan u tahay marxalad kale oo ka mid ah ka-guurista tartiib-tartiibka ah ee Soomaaliya ay uga guureyso nidaamkeeda muddada dheer soo jiray ee doorashada dadban ee ku salaysan qabiilka, una gudbeyso codbixin dadweyne oo loo dhan yahay. Hase yeeshee, doorashooyinka tooska ah ayaa weli ku kooban dowlad-goboleedyo iyo maamullo deegaan oo la soo xulay.
