Arbaco, Luulyo 22, 2026
Boosaaso (AX) — Iska horimaad cusub oo ka dhacay deegaanka Laag ee gobolka Bari ayaa bannaanka soo dhigay xiisadda weli ka dhex taagan mas’uuliyiinta Dowladda Puntland iyo Ciidamada Amniga Puntland (PSF), kuwaas oo hadda la safan dowladda federaalka Soomaaliya.
Xoghayaha Guud ee PSF, Cabdikhaliq Cawil, ayaa BBC Somali u sheegay in kolonyo ka koobnayd siddeed gaari oo PSF ah lagu hakiyey Laag, oo qiyaastii 30 kiiloomitir u jirta Boosaaso, subaxnimadii Isniinta, xilli ay ku jireen hawlgal uu ku tilmaamay mid amni oo caadi ah.
“Waxay ahayd hawlgal amni, mana ahayn hawlgal dagaal,” ayuu yiri Cabdikhaliq. “Qiyaastii 60 gaari oo militari ah ayaa nagu hareeraysnaa.”
Sida uu sheegay Cabdikhaliq, xubnaha PSF ayaa isku dayay inay la xiriiraan taliyeyaasha dhinaca kale, balse kulanka ayaa isu beddelay rasaas socotay ilaa salaaddii subax.
“Markii waagu baryay, ciidanka waxaa lagu weeraray diyaaradaha aan duuliyaha lahayn,” ayuu yiri Cabdikhaliq.
Waxa uu sheegay inuusan ka warqabin askar ama dad rayid ah oo lagu dilay ama lagu dhaawacay dhacdada.
AX si madax-bannaan uma xaqiijin karin sheegashadaas.
Dhanka kale, mas’uuliyiinta Dowladda Puntland ayaa ku celiyey warbixin hore oo dhacdada ku tilmaamaysay qayb ka mid ah hawlgal amni oo horay looga sii qorsheeyey Laag, oo ah deegaan ay mas’uuliyiintu sheegeen in dhowaan laga soo sheegay amni-darro iyo qalalaase.
Maamulka Dowladda Puntland ayaa sheegay in hawlgalkiisu bartilmaameedsanayey kooxo hubaysan oo lagu eedeeyey inay khatar gelinayaan nabadda, xasilloonida iyo amniga gobolka.
Mas’uuliyiintu waxay sheegeen in ciidamadoodu gacanta ku dhigeen gaadiid militari, hub iyo rasaas, iyagoo intaas ku daray in hawlgalladu sii socon doonaan si loo ilaaliyo amniga iyo xasilloonida.
Cabdikhaliq ayaa diiday sida Dowladda Puntland ay PSF ugu tilmaantay koox hubaysan oo qayb ka ah qalalaasaha. Waxa uu sheegay in ciidanka loo aasaasay la-dagaallanka argagixisada, isagoo tusaale u soo qaatay hawlgalladii ay hore uga fuliyeen Al-Shabaab ee buuraha Galgala.
Qoraal lagu daabacay bogga Facebook ee Hawlgalka La-dagaallanka Argagixisada Dowladda Puntland ayaa lagu eedeeyey in dowladda federaalka Soomaaliya ay door ku lahayd abaabulka ciidamada.
Cabdikhaliq ayaa sheegay in PSF hadda lagu daray Ciidanka Xoogga Dalka Soomaaliyeed.
“PSF waa ciidan federaal ah oo hoos taga Ciidanka Xoogga Dalka Soomaaliyeed,” ayuu yiri.
Dowladda Puntland ayaa hore dowladda federaalka ugu eedaysay inay ciidamo ka diiwaangelinayso gobollada Bari, Nugaal iyo Mudug.
Isagoo ka jawaabayey su’aalo ku saabsan sida PSF si sharci ah uga hawlgeli karto dhul ay maamusho Dowladda Puntland, Cabdikhaliq ayaa sheegay in Dastuurka Federaalka Soomaaliya uu mas’uuliyadda ciidamada difaaca saarayo dowladda dhexe, halka maamullada gobolladu ay kormeeraan ciidamada booliska.
Waxa kale oo uu beeniyey in PSF ay waday askareyn.
“Shaqadeennu kuma salaysna askareyn,” ayuu yiri. “Waxaan nahay ciidan loo aasaasay la-dagaallanka argagixisada, mana qorno ama ma diiwaangelinno ciidamo.”
Dowladda federaalka ayaan wax war ah ka soo saarin iska horimaadkii ugu dambeeyey.
Toddobaad ka hor, Ra’iisul Wasaare Xamse Cabdi Barre ayaa sheegay in dowladda federaalku aysan joojin doonin bixinta mushaharrada, darajooyinka iyo xuquuqaha askarta federaalka ee laga qoray Dowladda Puntland, isagoo lacag-bixintaas ku tilmaamay waajib dowladeed.
“Waa waajib saaran dowladda inay askarigaas siiso mushaharkiisa, darajadiisa iyo xuquuqdiisa,” ayuu yiri Xamse. “Tani dembi uma noqon karto cid kasta oo diiddan.”
Cabdikhaliq ayaa maamulka hadda talada haya ee Dowladda Puntland ku eedeeyey inuu sannadkii 2021 hawlgal ku qaaday PSF, kana qaaday darajooyin isla markaana jaray ilihii taageerada, kaddib markii isku dayo dhexdhexaadin ahi fashilmeen. Dowladda Puntland ayaa beenisay inay beegsanayso ciidamo amni oo sharci ah.
Gaashaanle Sare Cabdiwaaxid Maxamuud Xasan, taliyihii hore ee ciidamada Daraawiishta Dowladda Puntland, ayaa sheegay in PSF ay ka soo farcantay Hay’addii hore ee Sirdoonka Dowladda Puntland, oo la aasaasay xilligii maamulkii Cabdullaahi Yuusuf Axmed.
Waxa uu sheegay in ciidankii asalka ahaa uu isku darayey waajibaadka militariga iyo sirdoonka, kuwaas oo udub-dhexaad u ahaa la-dagaallanka argagixisada. Markii dambe ayaa la kala qaybiyey, iyadoo garabka militarigu hoos tegay PSF, halka sirdoonku noqday hay’ad gaar ah.
“Ujeeddada loo aasaasay waxay ahayd la-dagaallanka argagixisada, maadaama argagixisadu sii baahday wixii ka dambeeyey Sebtembar 11, 2001, taliskanna uu muhiim u ahaa Geeska Afrika, Mareykankuna aad u danaynayey,” ayuu yiri Cabdiwaaxid.
Ciidamada Dowladda Puntland iyo PSF ayaa hore dhowr maalmood ugu dagaallamay Boosaaso sannadkii 2021, taas oo sababtay khasaare naf iyo maalba leh.
Iska horimaadka Laag ayaa daba socda dadaallo dhexdhexaadin ah oo dhowaan ka dhacay Garoowe, halkaas oo guddi ka kooban siyaasiyiin iyo ganacsato ka soo jeeda gobolka Nugaal ay gacan ka geysteen dejinta xiisadda, kaddib maalmo ay jireen dhaq-dhaqaaqyo militari oo ay duleedka magaalada ka wadeen ciidamada Dowladda Puntland iyo ciidamo la safan dowladda federaalka.
Dad xog-ogaal u ah dhexdhexaadinta ayaa sheegay in guddigu la kulmay Madaxweynaha Dowladda Puntland Siciid Cabdullaahi Deni, kana codsaday inuusan tallaabo militari ka qaadin ciidamada ku sugan agagaarka Garoowe. Hase yeeshee, dhacdooyinkii ugu dambeeyey ee Bari waxay muujinayaan in khilaafka u dhexeeya mas’uuliyiinta Dowladda Puntland iyo ciidamada la safan dowladda federaalka aan weli la xallin.
