SAWIR KEYD AH – Markabka xamuulka guud ee M/V LUTUF oo sita calanka Cameroon oo ka gudbaya Bosporus. Markabkan ayaa lagu afduubtay meel ka baxsan Puntland State bishii Agoosto 2026, xilli uu siday hub Turki ah iyo qalab isgaarsiineed oo ku wajahnaa Muqdisho.
Garoowe (AX) — Duqayn cirka ah oo ka dhacday xeebaha Puntland State ayaa Axaddii dishay ugu yaraan sagaal qof, sida ay sheegeen mas’uuliyiin maxalli ah, iyadoo maamulka uu baarayo weerarka, halka aan weli la garanayn cidda ka dambeysay.
- Advertisement -
Duqayntu waxay ka dhacday deegaanka xeebta ah ee Jiifle, oo ka tirsan degmada Godob-Jiiraan ee gobolka Nugaal, sida uu sheegay duqa Godob-Jiiraan Keynaan Cabdi.
Weli ma jiro dal ama ciidan milatari ah oo sheegtay mas’uuliyadda duqaynta. Hase yeeshee, ilo maxalli ah ayaa sheegay in markabka M/V LUTUF ee sita calanka Cameroon, oo burcad-badeeddu afduubatay toddobaadkii hore, la keenay deegaankaas dhowr maalmood ka hor weerarka.
Wasaaradda Warfaafinta ee Puntland State ayaa sheegtay in aysan helin faahfaahin rasmi ah balse ay furtay baaritaan.
“Macluumaad badan ma hayno. Xogtan waxay u baahan tahay dabagal ballaaran. Waxaan rajeynayaa in baaritaanka la sameyn doono maalmaha soo socda,” ayuu yiri Wasiir Ku-xigeenka Warfaafinta ee Puntland State, Bile Maxamuud Qabowsade.
Burcad-badeeddu waxay qabsadeen markabka M/V LUTUF 17-kii Agoosto meel u dhow deegaanka Marraya ee degmada Eyl ee Puntland State.
Sarkaal ayaa u sheegay The Associated Press in markabka lagu qabsaday qiyaastii 3½ mayl-badeed u jirta xeebta. Waxaa la aaminsanaa inuu siday hub loogu waday xarun tababar ciidan oo Turki leeyahay oo ku taal Muqdisho, iyo sidoo kale qalab isgaarsiineed iyo agab dayax-gacmeed.
Shaqaalaha markabka oo ka kooban 10 qof waxaa ku jira lix muwaadin oo Hindi ah, hal muwaadin oo Turki ah, hal muwaadin oo u dhashay Georgia iyo laba waardiye amni oo Serbian ah.
Weerarkii ugu dambeeyay wuxuu daba socdaa duqayn kale oo diyaarad aan duuliye lahayn oo laga soo sheegay Puntland State taas oo dishay burcad-badeed looga shakisan yahay, arrintaas oo sii kordhisay walaaca amni ee ka jira biyaha Badweynta Hindiya ee ka baxsan Soomaaliya.
Mas’uuliyadda duqaymahan ugu dambeeyay weli lama xaqiijin, inkastoo warar ay tilmaameen in maraakiibta ciidamada badda ee Turkiga ay ka howlgalayaan aagga. Turkiga ayaa dalbaday in la sii daayo markabka M/V LUTUF.
BBC-da ayaa sheegtay inay 19-kii Agoosto la xiriirtay Wasaaradda Arrimaha Dibadda ee Turkiga si ay wax uga weydiiso duqayn hore oo cirka ah, balse saraakiishu waxay u sheegeen warbaahiyaha inaysan wax xog ah ka haynin howlgalkaas. Dowladda federaalka Soomaaliya sidoo kale wax bayaan dadweyne ah kama aysan soo saarin weerarrada.
Cabdifataax Yuusuf Diiriye, oo ah degane Jiifle ah kuna tagay goobta, ayaa BBC-da u sheegay inuu arkay siddeed mayd oo wejiyadooda ay adkayd in la garto.
“Waxaa halkaas lagu dilay rag. Waxay saarnaayeen doon, mana naqaan halka ay doontu ka timid, mana xaqiijin karno inay kalluumaysato ahaayeen ama ay wax kale u socdeen,” ayuu yiri.
Diiriye wuxuu sheegay in dhibbanayaashu u ekaayeen kuwo gantaal haleelay, isla markaana ay soo gaareen gubashooyin daran. Wuxuu intaas ku daray in qaar ka mid ah dhallinyarada deegaanka ee saarnaa doonta ay bulshada ka yaqaaneen kalluumaysato ahaan.
Weerarku wuxuu cabsi geliyay dadka deggan bulshada xeebta ah, halkaas oo aqoonsiga dhibbanayaasha iyo dhacdooyinkii horseeday dhimashadooda ay weli mugdi ku jiraan.
Afduubka M/V LUTUF wuxuu yimid kaddib markii markab ganacsi oo kale dhowaan lagu qabsaday gobolka. Hay’adda United Kingdom Maritime Trade Operations ayaa toddobaadkii hore sheegtay in rag hubeysan ay la wareegeen markab xamuul ah oo marayay Gacanka Cadmeed ayna u jeediyeen dhanka Soomaaliya.
Wararka ayaa sheegaya in markabka lagu qabtay qiyaastii 136 mayl-badeed bariga Yemen, isla markaana loo waday dhanka xeebaha Soomaaliya.
Wasaaradda Kalluumaysiga iyo Khayraadka Badda ee Puntland State ayaa sheegtay inay si dhow ula socoto kororka falalka burcad-badeednimo ee ka socda xeebaha Puntland State iyo biyaha u dhow. Wasaaraddu waxay sidoo kale sheegtay inay xoojisay ammaanka badda iyo howlgalada fulinta sharciga.
Macluumaad hordhac ah ayaa muujinayay in kooxo saldhiggoodu ka baxsan yahay Puntland State ay isku dayayeen inay qortaan dad islamarkaana taageero dhaqaale siiyaan shakhsiyaad iyo shabakado hore loola xiriiriyay burcad-badeednimo, ayay wasaaraddu sheegtay.
Wasaaraddu waxay ka digtay in cid kasta oo ku lug yeelata burcad-badeednimo laga qaadi doono tallaabo ku habboon. Waxay sidoo kale ku boorrisay milkiilayaasha maraakiibta, kuwa maamula iyo shirkadaha caymiska inaysan si toos ah ula gorgortamin kooxaha burcad-badeedda ama aysan bixin madax-furasho.
“Lacagaha noocaas ah waxay shabakadaha dambiyada ah siiyaan khayraad iyo dhiirrigelin ay ku sii wadaan howlahooda, waxayna halis u yihiin inay dhiirrigeliyaan soo bixitaanka kooxo burcad-badeed cusub oo dheeraad ah,” ayay wasaaraddu tiri.
Burcad-badeednimada dib usoo cusboonaatay waxay sii hurisay walaacyo ballaaran oo ku saabsan ammaanka badda ee guud ahaan gobolka. Qaar ka mid ah falanqeeyayaasha difaaca ayaa soo jeediyay in fallaagada Xuuthiyiinta Yemen ay raadin karaan iskaashi ay la yeeshaan shabakadaha burcad-badeedda si ay u carqaladeeyaan maraakiibta maraya Badda Cas, inkastoo aysan jirin caddeyn dadweyne oo la xaqiijiyay oo Xuuthiyiinta ku xiriirinaysa afduubyadii dhawaa.
– Waxaa ku jira xog ay dirtay BBC Somali Service
