Kooxaha gurmadka ee Japan ayaa dhex qodayay burburka xarun ganacsi, iyagoo si quus ah u raadinayay dad badbaaday, xilli tirada dhimashada ee la xaqiijiyay ee ka dhalatay dhulgariir xooggan ay gaartay 28, kumannaan qofna ay u adkaysanayeen kulayl daran iyagoo aan haysan adeegyada aasaasiga ah.
Dowladda ayaa shaacisay tirada dhimashada ee la cusbooneysiiyay, iyadoo mas’uuliyiintu sheegeen in afar meyd laga soo saaray burburka isku dhex yaacsan ee shubka, birta iyo fiilooyinka xarunta ganacsiga Aeon, taas oo uu burburiyay qarax looga shakisan yahay inuu gaas ka dhashay kaddib dhulgariirkii Talaadada.
Xarunta ganacsiga, “waxaan ka soo saarnay 10 qof. Afar ka mid ah waxaa la xaqiijiyay inay dhinteen. Qof kale ma laha calaamadaha nolosha. Shan kalena waxaa soo gaaray dhaawacyo culus iyo kuwo fudud”, ayuu yiri sarkaal ka tirsan xafiiska maareynta masiibooyinka ee gobolka koonfur-galbeed.
Dhulgariirkii cabbirkiisu ahaa 7.1 ee dhacay Talaadadii ayaa sababay burbur baaxad leh, isagoo dumiyay guryo, waxyeelleeyay buundooyin, dhaliyay dabab, isla markaana korontada iyo biyaha ka jaray tobannaan kun oo qof, xilli la saadaaliyay in heerkulku gaari doono 38C dhammaadka toddobaadkan.
Dad ayaa kulaylka uga nastay xarun bulsho oo ku taalla magaalada Uki
“Ilaahay baa mahad leh hoyyadan awgood,” ayay tiri haweeney diiday inay magaceeda sheegto, iyadoo dadka la daadgureeyay ay ku kala jiifeen kuraasta iyo miisaska dhexdooda ama ay ku urureen telefishin si ay ula socdaan wararkii ugu dambeeyay.
Waxay sheegtay inay markii hore isku dayday inay gurigeeda joogto, dabadeedna ay gaarigeeda ku seexato, “laakiin aad ayuu u kulul yahay, kaneecaduna aad bay u badan tahay”.
“Kulaylkan oo kale, haddii aadan haysan koronto iyo qaboojiye, aad bay u adag tahay,” ayuu yiri Hiroyuki Matsushima, oo 53 jir ah, kana shaqeeya dukaan weyn, isla markaana ah aabbe afar carruur ah.
Halis si dirqi ah looga badbaaday
Xarunta ganacsiga ayaa laga saaray dadkii ku jiray dhulgariirka kaddib, balse qiyaastii 50 daqiiqo dabadeed qarax weyn ayaa gilgilay dhismaha, iyadoo la rumeysan yahay in tiro aan la ogeyn oo shaqaale ahi ay weli gudaha ku jireen.
Ganacsade Fumihiko Matsuura, oo 56 jir ah, ayaa sheegay inuu isla xaruntaas ganacsi tegay toddobaad keliya ka hor si uu u daawado filimkii ugu dambeeyay ee Toy Story.
“Halkan ayaan joogay. Halkan uun baan joogay,” ayuu yiri. “Waxay la mid tahay inaan si dirqi ah khatarta uga badbaaday.”
Xarunta ganacsiga Aeon Mall ee Kumamoto ayaa si weyn ugu burburtay qarax dhacay dhulgariirka kaddib
Muuqaal laga duubay gudaha dhismaha burburay ayaa muujiyay kooxaha gurmadka oo xiran dhar liimi ah iyo koofiyado cadcad, kuwaas oo si tartiib ah uga dhex gudbayay biro qalloocan, fiilooyin soo laalaada iyo qaybo saqafka ka soo dhacay.
Shan qof ayaa sidoo kale la xaqiijiyay inay ku dhinteen warshadda Nippon Paper Industries ee magaalada Yatsushiro, halkaas oo qayb ka mid ah qiiq-saaraha casaan iyo caddaanka ahi ay soo dhacday, halka afar qof oo kalena aan weli la hayn meel ay jaan iyo cirib dhigeen, ayuu yiri sarkaal dowladeed.
Adeegyadii aasaasiga ahaa oo go’ay
Ilaa saaka, qiyaastii 22,670 guri iyo xarumood ayaan weli lahayn koronto.
Ilaa shalay, biyaha ayaa sidoo kale ka go’naa ku dhowaad 84,000 oo guri.
Muuqaallada telefishinka ayaa muujiyay dadka deegaanka oo safaf ugu jira shidaal iyo biyo la cabo, halka mas’uuliyiintu ay boqollaal qalab oo qaboojiye ah geeyeen hoyyada si dadka looga caawiyo inay kulaylka u adkaystaan.
Qayb ka mid ah waddada xawaaraha sare ee Yatsushiro, Ismaamulka Kumamoto, oo waxyeello gaartay dhulgariirka kaddib
Hay’adda Sahanka Juqraafiyeed ee Mareykanka ayaa xoogga dhulgariirka ku sheegtay 6.8, taas oo ka hooseysa cabbirka Japan ee 7.1.
Japan waxay ka mid tahay dalalka dunida ee ugu badan ee dhulgariirradu ka dhacaan, iyadoo ku taalla korka afar saxan oo waaweyn oo dhulka ah, dhinaca galbeed ee ‘Giraanta Dabka’ ee Badweynta Baasifigga.
Kumamoto waxaa 2016 ku dhuftay laba dhulgariir oo ba’an, kuwaas oo dilay 273 qof, dhaawacayna in ka badan 2,800.
Jasiiradaha Japan, oo ay ku nool yihiin qiyaastii 124 milyan oo qof, waxaa sannad caadi ah gilgila boqollaal gariir, waxayna ka yihiin qiyaastii 18% dhulgariirrada adduunka.
Inta badan dhulgariirradaas waa kuwo fudud, inkastoo heerka waxyeelladu uu si weyn ugu xiran yahay halka ay ka dhacaan iyo qoto-dheeraanta ay kaga dhacaan oogada dhulka hoosteeda.
Japan weli waxay la nool tahay dhaawacii nafsiyeed ee masiibadii 2011, markaas oo dhulgariir weyn oo badda hoosteeda ka dhacay, cabbirkiisuna ahaa 9.0, uu dhaliyay tsunami dishay ama lagu waayay ku dhowaad 18,500 qof, isla markaana curyaamisay warshadda nukliyeerka ee Fukushima.
