Milateriga Israa’iil ayaa qiray in ciidamadiisu rasaas ku fureen gaari sidday Hind Rajab oo shan jir ah gudaha Gaza sannadkii 2024, isagoo ku dhawaaqay baaritaan dambiyeed oo ku saabsan kiis dhaliyay cambaareyn ballaaran oo caalami ah.
Meydka Hind Rajab ayaa la helay maalmo kadib markii ugu dambeysay ee codkeeda la maqlo intii lagu jiray wicitaan naxdin leh oo saacado badan socday oo ay la sameysay Bisha Cas ee Falastiin 29-kii Janaayo 2024. Waxaa laga dhex helay gaari si weyn u waxyeelloobay rasaas oo ku yaalla Magaalada Gaza.
- Advertisement -
Ilaa hadda, milateriga Israa’iil wuxuu sheegayay in ciidamadiisu aysan ka hawlgalayn meel u dhow goobta uu shilku ka dhacay.
“Kadib dib-u-eegista natiijooyinka iyo iyadoo ay jirto eedeymo ku saabsan guuldarrooyin ka dhacay isku-duwidda dhaq-dhaqaaqa ambalaaska Bisha Cas ee Falastiin, waxaa la go’aamiyay in la bilaabo baaritaan dambiyeed oo ku saabsan dhacdada, kaas oo ay sameyn doonto Qaybta Baarista Dambiyada ee Booliska Milateriga,” ayuu yiri milaterigu.
Hind Rajab waxay dirtay wicitaanka degdegga ah kadib markii rasaas ku dhacday gaariga qoyskeeda xilli ay isku dayayeen inay ka baxsadaan Magaalada Gaza intii uu socday horusocodka milatari ee Israa’iil.
Samatabbixiyeyaashu waxay markii dambe soo saareen meydkeeda, iyo sidoo kale kuwa lix ehelkeeda ah iyo laba shaqaale oo ka tirsan Bisha Cas ee Falastiin kuwaas oo loo diray inay gaaraan.
Dhimashadeedu waxay dhalisay caro caalami ah iyo baaqyo lagu dalbanayo baaritaan madaxbannaan. Duubisyada wicitaankeeda degdegga ah ayaa markii dambe loo adeegsaday filimka sheeko-dheer ee loo sharaxay Oscar-ka ee “The Voice of Hind Rajab”.
Milateriga Israa’iil wuxuu sheegay in dib-u-eegistiisu ay ogaatay in askartu ay “rasaas ku fureen gaari kusoo wajahnaa iyaga iyadoo uu ku socday si ka soo horjeedda ogeysiiskii hore ee loo sii diray” dadka deggan aaggaas.
Sida uu milaterigu sheegay, rasaastii hore waxay dishay shan qof oo saarnaa gaariga, halka Hind Rajab iyo ina-adeerteed Layan Hamada ay weli noolaayeen.
Wuxuu sheegay in dhaq-dhaqaaqa ambalaaska Bisha Cas ee Falastiin markii dambe la isku dubbariday si dadka dhaawacan loo daadgureeyo.
“Si kastaba ha ahaatee, sida ku cad eedeymaha la soo bandhigay, markii ambalaasku gaaray goobta dhacdada, madfac ayaa loo riday dhankiisa, taasoo sababtay dhimashada labada shaqaale caafimaad ee saarnaa,” ayuu raaciyay.
Hay’adda Hind Rajab Foundation, oo ah urur sharciyeed fadhigiisu yahay Brussels kana shaqeeya isla-xisaabtan laga helo xadgudubyada la sheegay ee Israa’iil ka geysatay Gaza, ayaa sheegtay inaysan “wax kalsooni ah” ku qabin baaritaanka milateriga.
“Baaritaannadan la sheegay, xitaa haddii ay dhacaan, waa inaan loo qaadan tallaabo dhab ah oo loo qaaday dhinaca caddaaladda,” ayay hay’addu ku sheegtay bayaan.
Muuqaal ay sii daysay Bisha Cas ee Falastiin bishii Maarso 2025 ayaa muujiyay ambalaasyo ku socda laydhkooda hore shidan yihiin iyo nalalka degdegga ah oo biligleynaya ka hor inta aysan shaqaaluhu ku dhiman gacanta milateriga Israa’iil
‘Aad u gef badan’
Milaterigu wuxuu sheegay inuusan furi doonin baaritaanno dambiyeed oo ku saabsan saddex kiis oo kale, oo ay ku jiraan dhimashada toddoba shaqaale oo ka tirsanaa World Central Kitchen iyo afar shaqaale oo ka socday Doctors Without Borders (MSF). Labada dhacdoba waxay wajahday baaritaan iyo daba-gal caalami ah oo xooggan.
Jose Andres, aasaasaha World Central Kitchen, ayaa ku sheegay X in go’aanku uu ahaa “khalad isla markaana xanuun u leh dhammaanteen. Ma jirin wax cudurdaar ah oo ku saabsan weerarradooda ay ku qaadeen kooxdeena.”
Hay’adda samafalka ee fadhigeedu yahay Maraykanka ayaa ku tilmaantay go’aanka “mid aan waafaqsanayn runta buuxda isla markaana aad u gef badan” waxayna ku baaqday “guddi madaxbannaan oo baaraya duqeymaha cirka sababtoo ah IDF si lagu kalsoonaan karo uma baari karto hab-dhaqankeeda gaarka ah”.
Milaterigu wuxuu sidoo kale sheegay inuu amray baaritaan dambiyeed oo ku saabsan dhimashada 15 shaqaale caafimaad iyo gargaar-bani’aadamnimo oo Falastiiniyiin ah oo ka dhacay koonfurta Gaza bishii Maarso 2025, dhacdo kale oo dhalisay caro ballaaran.
Xafiiska Qaramada Midoobay ee Isku-duwidda Arrimaha Bani’aadannimada (OCHA) ayaa waqtigaas sheegay in ciidamada Israa’iil ay dileen koox gurmad-degdeg ah 23-kii Maarso 2025. Shaqaale kale oo gurmad iyo gargaar ah ayaa markaas si isdaba joog ah loo beegsaday saacado badan gudahood iyagoo raadinayay saaxiibbo ka maqnaa.
Kuwa dhintay waxaa ku jiray siddeed shaqaale oo Bisha Cas ah, lix xubnood oo ka tirsanaa hay’adda difaaca madaniga ah ee Gaza iyo hal shaqaale oo ka tirsanaa hay’adda Qaramada Midoobay u qaabilsan qaxootiga Falastiin.
Meydadka dhibbanayaasha ayaa markii dambe laga helay xabaal wadareed u dhow Rafah, oo ah magaalada ugu koonfureysa Gaza, sida ay sheegtay OCHA.
Milaterigu wuxuu sheegay in saddex dhacdo oo rasaas lagu furay oo kala duwan ay dhaceen maalintaas, iyadoo ciidamadu ay rasaas ku fureen gaadiid samatabbixin, oo ay ku jiraan baabuur dab-damis ah, ambalaasyo iyo gaari Qaramada Midoobay leedahay, intii lagu jiray hawlgal lala beegsanayay xubno ka tirsan Hamas.
Wuxuu sheegay in 15 Falastiiniyiin ah, oo ay ku jiraan shaqaale caafimaad, la dilay wuxuuna ku andacooday in “lix ka mid ah kuwa la dilay loo aqoonsaday inay ka tirsanaayeen Hamas”.
Kadib, ciidamadu waxay go’aansadeen inay “burburiyaan gaadiidka ayna meydadka ku daboolaan shabag bir ah”, ayuu yiri milaterigu.
“Kadib markii la ogaaday in rasaastii la riday intii ay dhacdadani socotay ay dhalinayso tuhun macquul ah oo ku saabsan fal-dambiyeed, waxaa la go’aamiyay in la bilaabo baaritaan dambiyeed oo ku saabsan dhacdada,” ayuu raaciyay.
Volker Turk, Madaxa Sare ee Qaramada Midoobay ee Xuquuqda Aadanaha, ayaa waqtigaas sheegay in dhacdadani ay dhalisay “walaacyo dheeraad ah oo ku saabsan suurtagalnimada dambiyo dagaal oo uu geystay milateriga Israa’iil”.
