Ugu yaraan 53 qof ayaa ku dhintay, qiyaastii 5,000 kalena waxay ka barakaceen guryahoodii kadib markii dhul-gariir cabbirkiisu ahaa 7.7 uu ku dhuftay bariga Indonesia, kaas oo dumiyey dhismayaal, jaray waddooyin isla markaana sababay dhul-go’yo, ayay mas’uuliyiintu sheegeen.
In ka badan 130 qof ayaa sidoo kale dhaawacmay, kuwaas oo badankoodu ay ka soo gaareen lafo-jab, ayay saraakiishu sheegeen.
- Advertisement -
Dhul-gariirkan ayaa ahaa kii ugu dhimashada badnaa Indonesia tan iyo gariirkii 2022 ka dhacay West Java ee dilay boqolaal qof.
Sikka, oo ka mid ah gobollada sida xun u waxyeelloobay, in ka badan 3,300 qof ayaa iskood uga qaxay ama magangelyo ka raadsaday gudaha garoon isboorti, sida ay sheegtay hay’adda qaran ee yaraynta masiibooyinka, oo loo yaqaan BNPB.
Indonesia waa jasiirado aad u ballaaran oo ay ku nool yihiin 290 milyan oo qof, kuna taalla hareeraha “Pacific Ring of Fire”, oo ah mid ka mid ah meelaha ugu firfircoon dunida marka la eego dhaqdhaqaaqyada dhul-gariirrada, halkaas oo dhaqdhaqaaqa taarikada tectonic-ku uu keeno dhul-gariirro soo noqnoqda iyo foolkaanooyin qarxa.
Dhismayaal waxyeelloobay kadib dhul-gariirka ka dhacay Ruteng, Manggarai, East Nusa Tenggara
Cabsi laga qabo gariirrada daba socda
Deked ku taalla Maumere oo tan iyo markaas la xiray, dadka deegaanku waxay dhex marayeen burburka ka dhashay saqaf iyo derbiyo dumay iyadoo ay weli taagneyd cabsida gariirro kale oo dheeraad ah.
Ku dhowaad kun gariir oo daba socda ayaa la diiwaangeliyey tan iyo dhul-gariirkii weynaa, ayay sheegtay hay’adda masiibooyinka.
Boqolaal qof ayaa isugu soo baxay garoon isboorti oo u dhow, kaas oo hadda loo asteeyey xarun daadgureyn.
Markii fiidkii la gaaray, dadka deegaanku waxay saf ugu jireen cabitaanno kulul halka qoysaskuna ay isku dayayeen inay abuuraan dareen nolol caadi ah. Hooyooyin qaar ayaa dhar ku dul sudhay biraha teendhooyinka si ay ugu sameeyaan sariiro ku-meel-gaar ah carruurtooda yaryar, halka carruurtuna ay bannaanka kubbad ku ciyaarayeen.
Lisda, 22 jir, waxay ka mid ahayd dadka ku hoyanayay teendhada iyadoo wadata mataanaheeda, maadaama ay aad uga baqaysay inay ku seexato gurigeeda gudihiisa.
Teendho kale gudaheeda, Yuvienta Saen oo 67 jir ah ayaa sharraxday doorashadii aan suurtagalka ahayn ee ay wajahday markii dhul-gariirku ku dhacay xilli ay ku jirtay salaaddii subaxnimo: inay nafteeda badbaadiso mise ninkeeda curyaanka ah.
“Wuxuu igu yiri, orod adigu, anigu masiirkayga Ilaah ayaan u dhiibay,” ayay tiri, iyadoo intaas ku dartay in dadka teendhada ku jiray ay ka yaraayeen biyo nadiif ah iyo bustayaal.
Boqolaal gariir oo daba socda ayaa xigay dhul-gariirka
Gobolkan waxaa baabi’iyey dhul-gariir cabbirkiisu ahaa 7.5 sannadkii 1992, sida ay sheegtay hay’adda juqraafiga iyo cilmiga dhulka ee Indonesia, taas oo ka tagtay raad burbur iyo cabsi ah.
Margaretha Movaldes Da Maga Bapa, oo hoggaamisa hay’adda yaraynta masiibooyinka ee gobolka, ayaa sheegtay in masiibadan ugu dambeysay ay soo nooleysay xusuuso xanuun badan.
“Dhul-gariirro badan ayaan la kulannay. Laakiin kan runtii wuxuu dib u soo celinayaa jugtii nafsaaniga ahayd ee kii 1992,” ayay tiri, iyadoo farta ku fiiqaysa gaadiidka xamuulka ah ee sida gargaarka iyo teendhooyinka.
Suryaman, oo ah sarkaal ka tirsan hay’adda samatabbixinta, ayaa sheegay in kooxuhu ay diiradda saarayaan nadiifinta burburka ka yaalla meelaha ugu daran ee Manggarai, East Manggarai iyo Nagekeo, iyagoo raadinaya cid kasta oo weli ku hoos xanniban karta.
Hay’addu ma helin wax warbixin ah oo ku saabsan dad maqan, ayuu yiri Suryaman, balse dhul-go’yada iyo gariirrada daba socda ee weli socda ayaa ka dhigaya baadi-goobka mid aad u adag.
Xoghayaha Golaha Wasiirrada Teddy Indra Wijaya ayaa bayaan ku sheegay in in ka badan 3,500 askari iyo booliis ah loo diray gobolka.
Korontadii ayaa ku dhowaad si buuxda dib loogu soo celiyey, inkastoo shaqaaluhu ay weli dayactir ku hayaan xadhkaha qaybinta, sida ay sheegtay shirkadda korontada ee dawladda Perusahaan Listrik Negara.
Dowladda East Nusa Tenggara ayaa ku dhawaaqday xaalad degdeg ah oo heer gobol ah, ayay BNPB sheegtay, taas oo awood u siinaysa mas’uuliyiinta inay abaabulaan kheyraad iyo maalgelin dheeraad ah.
