Faafitaanka Ebola ee Jamhuuriyadda Dimuqraadiga ah ee Congo ayaa dilay 2,325 qof, taasoo ka dhigaysa faafitaankii ugu dhimashada badnaa taariikhda dalka isla markaana ka sarre maraya khasaarahii cudur-safmarkii 2018-2020.
Caabuqyada la xaqiijiyay ayaa gaadhay 4,945, oo ay ku jiraan 101 kiis oo la diiwaangeliyay 24-kii saac ee la soo dhaafay, sida machadka caafimaadka dadweynaha ee Congo uu ku sheegay warbixintiisii ugu dambeysay.
- Advertisement -
Faafitaankani waa kii 17-aad ee Congo, wuxuuna horeyba u noqday kii ugu weynaa dalka marka loo eego tirada kiisaska, isagoo gaaray heerkaas murugada leh dabayaaqadii Luulyo.
Tirooyinka dowladda ayaa muujinaya in dhimashadu hadda ka badan tahay 2,299-kii la diiwaangeliyay intii uu socday faafitaankii 2018-2020, kaas oo horey u ahaa cudur-safmarkii Ebola ee ugu xumaa ee Congo laga diiwaangeliyo.
Faafitaankan waxaa sababay nooca Bundibugyo ee Ebola, kaas oo aan weli loo oggolaan wax tallaal ama daaweyn ah
Si rasmi ah loogu dhawaaqay saddex bilood ka hor, faafitaankani wuxuu hadda ka dambeeyaa oo keliya cudur-safmarkii Ebola ee 2014-2016 ee Galbeedka Afrika. Qalalaasahaas wuxuu sababay 28,616 kiis iyo 11,310 dhimasho oo ka kala dhacay Guinea, Liberia iyo Sierra Leone, sida ay sheegtay Ururka Caafimaadka Adduunka.
Waxay qaadatay ku dhowaad shan bilood kaddib markii faafitaankaas lagu dhawaaqay si loo gaaro 1,000 dhimasho. Faafitaanka hadda ka jira Congo, taa beddelkeeda, wuxuu dhaafay 2,000 oo dhimasho wax ka yar saddex bilood gudahood.
Fayraska mas’uulka ka ah faafitaanka hadda jira waa nooca Bundibugyo ee Ebola, kaas oo aan loo hayn tallaallo ama daaweyn la ansixiyay.
Tan iyo markii faafitaanka lagu dhawaaqay 15-kii May, kaabeyaasha caafimaad ee liita, iska caabbinta ka jirta bulshooyinka qaarkood iyo xasillooni darrada sii socota ayaa cakireeyay dadaallada lagu raadinayo kiisaska laguna dhisayo jawaab wax ku ool ah.
Tabar-darrooyin joogto ah
Saamiga dhimashada kiisaska — oo ah boqolleyda bukaannada la xaqiijiyay ee dhinta — ayaa kordhay qiyaastii 20% horraantii Juun ilaa 46%, sida ku cad xogta dowladda. Hadda ku dhowaad labadii qof ee qaba caabuq la xaqiijiyay mid ayaa dhimanaya.
Khubarada ayaa sheegaya in kororkani uusan ka dhignayn in fayrasku laftiisu noqday mid ka dhimasho badan. Halkii, waxay yiraahdeen wuxuu ka tarjumayaa fashilaad sii socota oo ka jirta kormeerka, ogaanshaha kiisaska iyo helitaanka daaweyn caafimaad.
“Caadiyan, marka faafitaanku sii socdo, saamiga dhimashada kiisasku waa inuu hoos u dhacaa maadaama raadraaca dadka lala xiriiray uu soo hagaagayo bukaannadana si hore loo aqoonsanayo loona daweynayo,” ayuu yiri Thomas Parisch, oo ah khabiir caafimaadka dadweynaha ah oo dhowaan loo diray Congo isagoo la socda Medecins Sans Frontieres (MSF).
Shaqaale caafimaad ayaa hubinaya qalabkiisa ilaalinta shakhsiga ah (PPE)
“Taa beddelkeeda, weli waxaan aragnaa kiisas badan oo goor dambe la ogaado, marka daaweyntu ay u badan tahay inay guulaysato fursad yar leedahay, iyadoo qaar badan la aqoonsado kaddib marka ay ku dhintaan bulshada dhexdeeda.”
Tiro xaddidan oo tallaallo iyo daaweyn tijaabo ah ah ayaa ku jira qiimeyn, halka hay’adaha caafimaadka caalamiga ah ay baarayaan in daaweymaha Ebola ee jira ay bixin karaan difaac.
Ilaa hadda, caddeymaha la heli karo waxay ka yimaadaan oo keliya daraasado xoolaha lagu sameeyay. Faafitaanku wuxuu sidoo kale u gudbay Uganda deriska la ah, halkaas oo mas’uuliyiintu xaddideen fiditaanka, iyagoo khasaaraha ku koobay laba dhimasho iyo 20 kiis oo la xaqiijiyay ka hor intii aysan ku dhawaaqin bishii hore in faafitaanku dhammaaday.
Ebola waxaa lagu kala qaadaa taabasho toos ah oo lala yeesho dheecaannada jirka ee dadka cudurka qaba, ha ahaadeen kuwo nool ama dhintay. Cudurku wuxuu keeni karaa qandho, matag iyo shuban, waxaana xaaladaha daran uu sababi karaa dhiig-bax gudaha iyo dibadda ah.
