Madaxweynaha Soomaaliya Xasan Sheekh Maxamuud ayaa ku ammaanay Türkiye kaalmada ay ka geysatay dhismaha awood waarta oo Soomaaliya yeelato, isagoo sheegay in Ankara ay dooratay inay xoojiso hay’adaha dalka halkii ay bixin lahayd gargaar siinaya nafis ku meel gaar ah oo keliya.
Isagoo ka hadlayay Qasriga Madaxtooyada munaasabad lagu xusayay sanad-guurada 15-aad ee booqashadii Madaxweyne Recep Tayyip Erdogan uu Soomaaliya ku yimid 2011, Maxamuud wuxuu sheegay in safarkaas uu noqday meel taariikhi ah oo beddeshay xiriirka labada dal.
- Advertisement -
“Taageerada Türkiye ee Soomaaliya ma ahayn inay kalluun na siiso, balse inay na barato sida loo kalluumaysto,” ayuu yiri.
Maxamuud wuxuu sheegay in Soomaaliya iyo Türkiye ay lahaayeen xiriir soo jireen ah, balse booqashadii Erdogan xilli Soomaaliya ay ku jirtay qalalaase bani’aadannimo oo daran sanadkii 2011 ay dib u qaabeysay habkii beesha caalamku ula macaamili jirtay dalka.
Erdogan, oo markaas ahaa ra’iisul wasaare, wuxuu yimid isaga oo ay la socdeen qoyskiisa, wasiirro iyo xildhibaanno. Maxamuud wuxuu xusuustay in wafdigu uu ka gudbay kulammada rasmiga ah, isagoo sheegay in Erdogan xitaa gaarigiisa u hakiyay si uu ula hadlo carruur waddada dhinaceeda ku ciyaaraysay.
Booqashadii Erdogan waxay keentay iskuullo, isbitaallo iyo rajo
Booqashada kaddib, ayuu yiri Maxamuud, Erdogan wuxuu amray in la dhiso iskuullo iyo isbitaallo. Xarumo lagu dhisay taageerada Turkiga ayaa markii dambe noqday tusaale ay ku daydaan Soomaaliya iyo dalal kale oo gobolka ah, ayuu raaciyay.
Maxamuud wuxuu sidoo kale xusay adkeysigii Erdogan ee ahaa inuu booqdo xeryaha qaxootiga inkastoo looga digay khataraha amni.
Sida uu sheegay Maxamuud, Erdogan wuxuu ku jawaabay: “I geeya halkaas. Ma dhiman doono maalin aan ka ahayn maalinta la ii qaddaray inaan dhinto.”
Erdogan iyo marwada koowaad Emine Erdogan ayaa booqday xeryaha kana la kulmay carruur halkaas ku noolayd. Maxamuud wuxuu sheegay in joogitaankoodu uu bixiyay wax ka badan gargaar bani’aadannimo, isagoo dadka ku jiray xaaladaha quusta leh siiyay rajo iyo niyad cusub.
Kaalinta Türkiye ee horumarinta aadanaha Soomaaliya ayaa sidoo kale ka mid ah taageerada dhalinyarada doonaysa waxbarashada dugsiga sare iyo tan jaamacadeed ee Türkiye.
Maxamuud wuxuu sheegay in iskaashiga Turkiga uu hadda gaarsiisan yahay khayraadka dabiiciga ah ee Soomaaliya. Maraakiibta sahaminta dhulka hoostiisa iyo qodista ayaa soo gaaray dalka, halka shaqaale Soomaaliyeedna loo tababarayo shaqooyinka warshadaha shidaalka.
Wuxuu sheegay in taageerada amni ee Türkiye ay xoojisay ololaha Soomaaliya ee ka dhanka ah al-Shabaab, oo ah koox hubeysan oo dalku la dagaallamayay tan iyo 2007.
Ciidamada Midowga Afrika ayaa markii hore garab dagaallamay ciidamada Soomaaliya waxayna ka caawiyeen in al-Shabaab laga saaro Muqdisho. Muddooyinkii dambe, tababarka iyo qalabka Turkiga ayaa taageeray horumarro waaweyn oo ay sameeyeen ciidamada amniga Soomaaliya.
“Türkiye waxay tababartaa askarteenna, waxayna sidoo kale siisaa qalabka ay u baahan yihiin,” ayuu yiri Maxamuud. “Tani waxay wax badan ka beddeshay amnigeenna iyo dagaalkeenna ka dhanka ah ururka argagixisada ah ee al-Shabaab.”
Türkiye way siin kari lahayd Soomaaliya malaayiinta doolar ee ay si toos ah u maalgelisay, ayuu yiri Maxamuud, balse sidaas samaynteedu waxay keeni lahayd faa’iidooyin si degdeg ah u dhammaada.
“Waxay na siin kari lahaayeen lacagta, annaguna waan kharash gareyn lahayn, berri na waxaan mar kale u baahan lahayn gargaar,” ayuu yiri, isaga oo ku dooday in tababarka shaqaalaha Soomaaliyeed uu yahay xal waara.
Maxamuud wuxuu filayaa iskaashi sii xoogeysanaya
Maxamuud wuxuu sheegay in iskaashiga Türkiye iyo Soomaaliya uu si weyn uga gudbay gargaar bani’aadannimo oo keliya, una fiday kaabeyaasha dhaqaalaha, amniga iyo dhaqaalaha.
“Xiriirkeenna maalinba maalinta ka dambeysa ayuu sii kobcayaa. Shalay wuxuu ahaa gargaar, dabadeed kaabayaal dhaqaale iyo amni, dabadeed dhaqaale. Berri wuxuu noqon doonaa iskaashi xitaa ka sii xooggan,” ayuu yiri.
“Waad ku mahadsan tahay dunida oo dhan, balse mahad gaar ah Türkiye.”
Wuxuu carrabka ku adkeeyay in iskaashigu uusan ku koobnayn hay’adaha dowladda, isagoo sheegay in Soomaalida caadiga ah ay sidoo kale dareemayaan mahadnaq qoto dheer oo ay u hayaan Türkiye iyo shacabkeeda.
Caddeyn u ah isu soo dhowaanshaha dadka labada dhinac, Maxamuud wuxuu soo qaatay dhalinyaro Soomaaliyeed oo ku hadasha af-Turki isla markaana si fiican u baratay dhaqanka Turkiga.
Wuxuu sheegay in dhallinyaro Soomaaliyeed oo danaynaysa inay soo saaraan barnaamijyo dood ah oo af-Turki ku baxa ay booqdeen, isla markaana ay doonayaan inay barnaamijyadaas ka sii daayaan Türkiye si ay ugu mahadceliyaan shacabka Turkiga.
“In shacabka Soomaaliyeed iyo shacabka Turkigu is fahmaan oo isu soo dhowaadaan waa arrin taariikh ahaan aad noogu muhiim ah,” ayuu yiri Maxamuud.
Soomaaliya waxay rajaynaysaa in dalal kale ay qaataan hannaan ku dayasho mudan oo la mid ah habka ay Türkiye ula macaamisho, ayuu raaciyay.
