Skip to content
Tuesday, August 4, 2026 Mogadishu 29°C Breaking: Drone Strike on Moscow Region Kills Five and Injures 10
Breaking News
Axadle
World English

Weerar Markab oo ka Dhacay Marinka Hormuz oo Mugdi Geliyey Wadahadallada Maraykanka iyo Iran

Follow
US-Iran talks uncertain as ship struck in Strait of Hormuz

Hubanti la’aanta ku saabsan mustaqbalka wadahadallada Maraykanka iyo Iran ayaa sii korortay shalay, iyadoo hadallo is-khilaafsan oo ka soo baxay Washington iyo Tehran ay ku soo beegmeen weerar cusub oo lagu qaaday maraakiibta maraysa Marinka Hormuz, taasoo muujinaysa khatarta ku wajahan sahayda tamarta adduunka.

Madaxweynaha Maraykanka Donald Trump ayaa sheegay inay socdaan wadahadallo lagu soo afjarayo dagaalka shanta bilood jirsaday, isagoo xilligan ku tilmaamay Tehran’s “fursaddii ugu dambaysay” ee ay ku aqbali lahayd heshiis. Hase yeeshee, Iran ayaa beenisay inay wadahadallo socdaan ama la qorsheeyey.

“Hadda ayay socdaan,” ayuu Mr Trump wariyeyaasha ugu sheegay munaasabad ka dhacday Xafiiska Oval markii wax laga weydiiyey wadahadallada. Wuxuu sheegay in wada-xaajoodyada ay dhiirrigeliyeen Iran, Sacuudi Carabiya, Imaaraadka Carabta iyo Qatar, iyo dalal kale.

“Tani waa fursaddii ugu dambaysay ee ay (Iran) ku saxeexi lahayd dukumenti wanaagsan,” ayuu yiri, isagoo raaciyey: “Waxaan doonayaa inaan siiyo fursad kasta oo ugu dambaysa ka hor inta aan madaxa laga goyn.”

Horaantii shalay, afhayeenka Wasaaradda Arrimaha Dibadda Iran Esmail Baghaei ayaa sheegay in Tehran aysan wadahadallo kula jirin Maraykanka, isla markaana aysan jirin kulamo la qorsheeyey.

Wuxuu sheegay in Iran aysan filayn inay maalmaha soo socda qaabbisho wafdi shisheeye ama ay wadaxaajoodayaal dibadda u dirto.

Donald Trump ayaa sheegay inuu doonayo inuu Iran siiyo hal fursad oo kale ka hor ‘inta aan madaxa laga goyn’

Mr Baghaei ayaa sheegay in dhammaan wadaxaajoodayaasha Iran ay dalka gudihiisa joogaan, marka laga reebo Wasiirka Arrimaha Dibadda Abbas Araqchi, oo Ciraaq u joogay siyaaro diimeed. Wadahadallada keliya ee socda, ayuu yiri, waxay ahaayeen kuwo lala yeeshay Cumaan oo diiradda lagu saarayay maareynta Marinka Hormuz.

Dhaqdhaqaaqa marin-biyoodka Khaliijka ayaan muujin wax badan oo astaan u ah horumar. Iran waxay ku dhowaad joojisay isu-socodka Hormuz, oo ah marin muhiim u ah qiyaastii shan meelood meel shixnadaha caalamiga ah ee saliidda cayriin iyo gaaska dabiiciga ah, ka hor intii aan marinka la go’doomin intii dagaalku socday.

Hay’adda Hawlgallada Ganacsiga Badaha ee Boqortooyada Midowday (UKMTO) ayaa sheegtay in markab xamuul ahi soo sheegay in madfac aan la aqoonsan uu ku dhacay meel u dhow marinka, xeebaha Cumaan.

Isu-socodka maraakiibta ee Hormuz ayaa weli si weyn u xaddidnaa. Xogta Kpler waxay muujisay in lix markab — saddex booyadood iyo saddex markab oo xamuul qallalan sida — ay shalay mareen, marka loo eego toddoba maalintii ka horraysay.

Saamiyada oo kacay, saliidda oo hoos u dhacday rajada xal awgeed

Si kastaba ha ahaatee, rajada soo cusboonaatay ee ah in xiisadda Maraykanka iyo Iran ay yaraato ayaa hoos u dhigtay qiimaha saliidda, korna u qaaday tusmooyinka waaweyn ee saamiyada. Qandaraasyada mustaqbalka ee saliidda Brent ayaa hoos u dhacay qiyaastii 7%, iyagoo gaaray ku dhowaad $83.77 halkii foosto, halka Dow uu ku xirmay heerkii ugu sarreeyey abid.

Saamiyada Aasiya iyo qiimaha saliidda ayaa labaduba wax yar kor u kacay. Saraakiil iyo falanqeeyayaal ku sugan Khaliijka ayaa sheegaya in Iran ay rumaysan tahay inay Washington ka adkaysan karto muddo dheer, iyadoo marinnada ganacsiga gobolka, jidadka maraakiibta iyo kaabeyaasha tamarta u adeegsanaysa meelo cadaadis oo kordhiya kharashka dhaqaale ee iska horimaadka.

Tehran waxay rajaynaysaa in istaraatiijiyaddaasi ay Maraykanka iyo xulafadiisa ku qanciso in xakamaynta dhibaatadu ay ka kharash badan tahay aqbalidda dalabaadka Iran ee ku saabsan Marinka Hormuz.

“Faa’iidadooda weyn waxay tahay inay waxyeello u geysan karaan dalalka gobolka iyo dhaqaalaha adduunka,” ayuu yiri Michael Knights oo ka tirsan Machadka Washington.

Wax dheeraad ah akhri:

Wararkii ugu dambeeyey ee Bariga Dhexe

Qoraal uu goor dambe oo shalay ah ku daabacay Truth Social, Mr Trump wuxuu hoggaanka Iran ku tilmaamay mid “si aan la rumaysan karin laba-wejiile u ah”. Wuxuu sheegay in saraakiisha Iran ay codsadeen kulan, isla markaana wadahadallo dheeraad ah loo qorsheeyey “mustaqbalka dhow”.

Wuxuu mar kale ku dooday in Ciidamada Badda Maraykanku ay si buuxda gacanta ugu hayaan Marinka Hormuz.

“‘Darbiga Birta ah ee Maraykanka!’ Waxba ma gaaraan Iran, haddii aynaan annagu doonayn, waxbana ma gudbi doonaan ilaa Heshiis ama Is-dhiibid Buuxda la gaaro,” ayuu qoray.

Qaab soo noqnoqday

Dhacdooyinku waxay u muuqdeen inay raacayaan qaab hore loo yaqaan tan iyo markii Mr Trump iyo Israel ay bilaabeen “Hawlgalka Epic Fury” in ka badan shan bilood ka hor. Madaxweynaha ayaa marar badan ku hanjabay tallaabo milatari, ka hor inta uusan markii dambe xiriirrada diblomaasiyadeed sabab uga dhigan inuu dib uga laabto.

Dhanka kale, Iran ayaa si cad u beenisay inay wadahadallo kula jirto Washington tan iyo burburkii horraantii Luulyo ee is-afgarad ay labada dhinac saxeexeen bishii ka horraysay si colaadda loo soo afjaro.

Mr Trump weli ma uusan xaqiijin ujeeddooyinkii uu ku dhawaaqay bilowgii dagaalka: burburinta barnaamijka nukliyeerka Iran, xaddididda awooddeeda ay ku weerari karto dalalka gobolka ee ay xafiiltamaan iyo abuurista xaalado u saamaxaya dadka Iran inay meesha ka saaraan hoggaamiyayaashooda wadaaddada ah.

Tallaabo kasta oo cusub oo Maraykanku qaado waxay dhalisay jawaab ka xoog badan oo Iran ay ku beegsanayso ciidamada Maraykanka ee gobolka, xulafada Carabta Khaliijka ee Washington iyo maraakiibta ganacsiga. Qaabkani wuxuu marar badan ku dhammaaday Mr Trump oo dib uga laabta.

Khilaafka Hormuz ayaa weli ah mid ka mid ah caqabadaha ugu waaweyn. Washington waxay sheegaysaa in is-afgaradkii Juun uu Iran ku waajibiyey inay dib u furto marin-biyoodka istaraatiijiga ah, halka Tehran ay ku adkaysanayso in qoraalku si cad u ilaalinayey awooddeeda ay ku maamusho isu-socodka maraakiibta.