Norway waxa ay ka murugoonaysaa geerida Boqor Harald, oo geeriyooday isaga oo 89 jir ah, halka wiilkiisa 53 jirka ah ee Haakon uu si degdeg ah ula wareegay carshiga.
Isaga oo qaatay magaca Boqor Haakon VIII, boqorka cusub waxa uu dhaxlayaa hay’ad boqortooyo oo lagu ammaano dabacsanaanteeda iyo aragtideeda horumarsan, balse sanadihii u dambeeyay ay wiiqeen fadeexado isdaba joog ah.
- Advertisement -
Haakon waxa uu qasriga yimid wax yar ka dib 9 subaxnimo waqtiga Ireland, isaga oo ay wehelinayso gabadhiisa 22 jirka ah ee Ingrid Alexandra, oo hadda ah dhaxal-sugeyaasha boqortooyada, si uu kulan ula yeesho dawladda.
Waxa uu golaha wasiirrada ku wargeliyay geerida aabbihii, wuxuuna xaqiijiyay magaca uu ku xukumi doono iyo halkudheggiisa boqortooyo: “Dhammaan Norway aawadeed”, oo ah isla erayadii uu adeegsaday Harald.
Dhaxal-suge Haakon si toos ah ayuu Harald ugu beddelay carshiga
Ra’iisul Wasaare Jonas Gahr Støre ayaa tacsi u diray isaga oo ku hadlaya magaca dawladda iyo shacabka Norway.
“Boqor Harald wuxuu ahaa qof aan dhammaanteen jeclaannay. Waan ognahay in geerida Boqor Harald ay khasaare weyn ku tahay boqorkeenna cusub iyo guud ahaan Qoyska Boqortooyada,” ayuu yiri Mr Støre, isaga oo ku ammaanay boqorkii geeriyooday “adeeggiisii cimriga oo dhan”.
“Qaran dhan ayaa murugaysan, isla markaana ku sii jira mahadnaq qoto dheer,” ayuu ku daray bayaan.
Dawladdu waxay ku dhawaaqday xilli baroordiiq qaran ah oo sii socon doona ilaa aaska Harald.
Calanka qasriga ayaa aroortii hore loo dajiyay nus-tiir, dabadeedna mar kale kor loo qaaday markii Haakon yimid.
Calamada yaalla balakoonka boqortooyada iyo dhismayaasha kale ee rasmiga ah waxay sii ahaan doonaan nus-tiir ilaa ka dib aaska Harald, inkastoo aan weli la shaacin taariikhda.
Kumanaan qof ayaa isugu soo baxay bannaanka qasriga kadib markii saraakiishu shalay sheegeen in boqorku ku jiro xaalad “aad u daran” oo cisbitaal ah. Markii la waabariistayna, boqolaal ubaxyo ah ayaa lagu daadiyay hareeraha dhulka qasriga.
Dadka ayaa dhigay ubaxyo, shumacyo iyo calamada Norway iyaga oo isu soo ururay si ay xushmad ugu muujiyaan Boqor Harald
Vigdis Haug, 65, ayaa sheegtay in Harald lahaa awood naadir ah oo dadka lagu mideeyo.
“Waxaan u malaynayaa inuu ahaa boqor aad u fudud oo inaga oo dhan danayn jiray, erayada uu had iyo jeer adeegsadana marka uu khudbad jeedinayo waa kuwo xikmad badan oo qiimo weyn leh,” ayay AFP u sheegtay.
Haug iyo dad kale oo la hadlay AFP waxay si gaar ah u xuseen khudbaddii Harald kadib markii neo-Nazi-ga Anders Behring Breivik uu 77 qof ku dilay laba weerar oo dhacay 22-kii Luulyo 2011, kuwaas oo ahaa xasuuqii ugu dhimashada badnaa ee Norway tan iyo Dagaalkii Labaad ee Adduunka.
“Wuxuu ahaa qof had iyo jeer u ekaa mid hela erayadii na mideyn lahaa oo na siin lahaa dareen ammaan,” ayay AFP u sheegtay Caroline Vagle, oo ah wariye ka tirsan majaladda Se og Hor.
Boqorka Sweden Carl XVI Gustaf ayaa Harald ku tilmaamay “wakiil aad u heer sarreeya oo dalkiisa ah. Wuxuu bixiyay ‘Dhammaan Norway aawadeed’,” isaga oo ku celceliyay halkudheggii boqortooyo ee boqorkii geeriyooday.
Boqorka Denmark Frederik ayaa Harald ku maamuusay inuu ahaa “nin aan caadi ahayn”.
Harald iyo xaaskiisa Sonja sannadkii 1987
Boqorka Britain Charles III ayaa sheegay inuu ka murugaysan yahay geerida “ina-adeerkiisii qaaliga ahaa” wuxuuna Harald ku xusuustay inuu ahaa “shakhsi weyn”.
Wasiirka Arrimaha Dibadda Helen McEntee ayaa sheegtay inay ku ogaatay geerida Harald “murugo qoto dheer”, iyadoo u dirtay “tacsi tiiraanyo leh Boqorka, Boqorad Sonja iyo Qoyska Boqortooyada arrintan oo ah khasaare shaqsiyeed oo aad u weyn”.
“Waxaan sidoo kale tacsi tiiraanyo leh u dirayaa shacabka Boqortooyada Norway,” ayay tiri.
“Intii uu xukunka hayay 35 sano, Boqor Harald runtii wuxuu ku noolaa halkudhegga rasmiga ah ee boqortooyada ee “Alt for Norge”, geeridiisana qof walba wuu dareemi doonaa.”
Harald waxa uu carshiga saarnaa intii lagu jiray wadaxaajoodyadii 1990-meeyadii ee horseeday Heshiisyadii Oslo ee u dhexeeyay Israa’iil iyo Ururka Xoreynta Falastiin (PLO). Madaxweynaha Israa’iil Isaac Herzog ayaa sheegay inuu “si qoto dheer uga murugooday” geerida boqorka.
Boqorka ugu da’da weyn Yurub ee xilka haya, Harald waxa uu daaweyn ka qaadanayay cisbitaal ku yaal Oslo tan iyo 17-kii Agoosto cudurka dhiig-yaraanta hemolytic, xaalad ay unugyada dhiigga cas si aan caadi ahayn ugu burburaan si degdeg ah, taas oo keenta daal iyo neef-qabatin.
Xaaska Dhaxal-suge Haakon, Dhaxal-suge Boqoradeed Mette-Marit, ayaa wajahday baaritaan la xiriira waraaqaheedii ay la yeelatay Jeffrey Epstein
Harald waxa uu boqor noqday 1991 wuxuuna muddadii uu talinayay ku bixiyay soo bandhigista sawirka Norway oo ah dal furan oo dulqaad badan.
Caafimaadkiisu wuu sii xumaaday sanadihii ugu dambeeyay, taas oo ku kalliftay inuu yareeyo culayska barnaamijkiisa rasmiga ah.
Si kastaba ha ahaatee, marar badan ayuu diiday suurtagalnimada inuu carshiga ka dego, isaga oo sheegay inuu dhaar cimri-dhan ah ka hor maray baarlamaanka Norway.
Qoyska boqortooyadu wuxuu soo maray sanad qalalaase badan.
Marka laga soo tago dhibaatooyinkiisa caafimaad, xaaska Harald, Boqorad Sonja, oo iyaduna 89 jir ah, ayaa si kooban cisbitaal loo dhigay bishii May kadib markii ay la kulantay dhibaatooyin wadne.
Xaaska Haakon, Mette-Marit, ayaa wajahday baaritaan ku saabsan xiriirkeedii qoraal ee ay la lahayd dambiilihii galmada ee Maraykanka Jeffrey Epstein oo geeriyooday.
Bishii Juun, wiilka Mette-Marit ee ay ka dhashay xiriir ay lahayd ka hor guurkeeda Haakon, Marius Borg Hoiby, ayaa lagu xukumay afar sano oo xabsi ah laba kiis oo kufsi ah.
Wuxuu ka qaatay rafcaan xukunka.
Mette-Marit, 53, qudheedu waxay la nooshahay cudur sambabada ah oo halis ah, waxayna qalliin beddelka sambabada ah martay bishii Luulyo.
In kasta oo murannada ku hareeraysan qoyska, boqortooyadu weli si ballaaran ayay caan uga tahay Norway, taas oo si weyn uga timid sumcadda Harald ee ah shaqsi mideeya iyo hab-nololeedkiisa deggan ee xishoodka leh isla markaana aan buunbuun lahayn.
