Wasiirrada arrimaha gudaha iyo caddaaladda ee Midowga Yurub ayaa kulan degdeg ah ka yeeshay xiisadda muhaajiriinta ee Ceuta, iyagoo ammaanay sida Spain uga jawaabtay dadkii tirada badnaa ee toddobaadkii hore ka tallaabay xadka.
Kulanka waxaa isugu yeeray Wasiirka Caddaaladda Ireland Jim O’Callaghan, maadaama Ireland ay hayso madaxtinnimada Midowga Yurub.
Wasiirka arrimaha gudaha Faransiiska ayaa sheegay in wasiirradu ay si wadajir ah u taageereen tallaabooyinka Spain, isagoo intaas ku daray in 70,000 oo qof dib loogu celiyay Morocco kaddib markii ay xadka ka tallaabeen.
Laurent Nuñez ayaa sheegay in wasiirradu ay sidoo kale cambaareeyeen dadaallada la doonayo in dhacdadan looga faa’iideysto abuurista kala qaybsanaan ka dhex jirta Midowga Yurub.
Spain ayaa sheegtay in wararka marin-habaabinta ah ee baraha bulshada lagu faafiyay ay ku dhiirrigeliyeen rag u badan dhallinyaro inay ka tallaabaan xadka, iyadoo sheegtay in intooda badan si degdeg ah dib loogu celiyay Morocco.
Hase yeeshee, warbixinnada ku saabsan tirada dadka galay Ceuta way kala duwanaayeen. AFP ayaa sheegtay in 50,000 oo muhaajiriin ah ay Morocco uga soo qulquleen dhulka Spain ee Ceuta, iyadoo ku dhowaad dhammaantood ay markii dambe ka baxeen.
Dhanka kale, Reuters ayaa sheegtay in Spain ay qiyaastay in ku dhowaad 69,500 oo muhaajiriin ah ay Ceuta uga noqdeen Morocco, halka mas’uuliyiinta Morocco ay tirada dadka galay dhulkaas ku sheegeen qiyaastii 40,000.
Muhaajiriin ku sugan xeebta Ceuta iyadoo kumannaan qof ay weli ku sugan yihiin dhulkaas kaddib qulqulkii xadka
Italy iyo Denmark ayaa ka mid ahaa dalalka sida ugu xooggan ugu baaqay jawaab adag. Ra’iisul Wasaaraha Denmark Mette Frederiksen ayaa ka digtay in “socdaalka aan la xakamayn uu khatar ku yahay Yurub”.
Toddobaadkii hore, labada dal waxay taageereen in Spain laga hakiyo aagga Schengen ee socdaalka xorta ah xiisaddan awgeed. Madrid ayaa diidday soo jeedintaas, taas oo sidoo kale sharci ahaan aan suurtagal ka ahayn xeerarka Midowga Yurub.
Baaqyada ahaa in Spain laga saaro Schengen ayaa ku kallifay Ra’iisul Wasaaraha Spain Pedro Sánchez inuu Midowga Yurub u gudbiyo cabasho isla markaana codsado kulanka maanta.
Dowladda Mr Sánchez waxay taageertaa siyaasad socdaal oo marka la barbardhigo furfuran, oo ay ku jirto hindise ballaaran oo sharciyad lagu siinayo muhaajiriinta aan haysan dukumentiyada ee horay ugu noolaa Spain. Warqad uu Sabtidii u diray madaxda hay’adaha Midowga Yurub, wuxuu kaga jawaabay dhaleeceynta uga timid dalalka kale ee xubnaha ka ah.
Wuxuu cambaareeyay waxa uu ku tilmaamay hab-dhaqanka “danaysiga ah” ee dalalka kale ee Midowga Yurub, wuxuuna noqday hoggaamiyihii ugu horreeyay ee ku baaqa kulan degdeg ah oo lagu horumarinayo “jawaab wadajir ah” oo laga bixiyo xiisadaha la midka ah.
Ra’iisul Wasaaraha Spain Pedro Sánchez ayaa ku baaqay kulanka maanta (sawir hore)
Saacado gudahood, 22 dal oo ay hoggaaminayaan Italy, Denmark, Germany iyo Hungary ayaa soo saaray warqad kale oo ay ku dalbanayaan wadahadallo degdeg ah, inkastoo ujeeddadoodu ay ka duwanayd: inay sii wadaan cadaadiska lagu doonayo siyaasad socdaal oo adag.
Faransiiska, oo ka mid ah xubnaha ugu saameynta badan Midowga Yurub, ayaa iska fogeeyay hindisahaas, isagoo ku dooday inay halis u tahay in xaaladda Ceuta loo beddelo aalad siyaasadeed. Paris waxay sidoo kale tilmaantay in inta badan muhaajiriintii galay dhulka Spain ay durba dib ugu noqdeen Morocco.
Xiisaddaas ayaa ka muuqatay wadahadalladii diyaarinta ahaa ee shalay dhexmaray safiirrada Midowga Yurub, markaas oo ergayga Spain uu muujiyay “niyad-jab” ku saabsan waxa diblomaasi ka tirsan Midowga Yurub uu ku tilmaamay taageero la’aan ka timid caasimadaha kale.
Isla mar ahaantaana, diblomaasiga ayaa sheegay in inkastoo dal kasta oo xubin ahi uu Madrid u xaqiijiyay “garab-istaaggiisa”, haddana dowladaha qaarkood “waxay isweydiinayaan in siyaasadaha ay Spain dhowaan qaadatay aysan dirin farriin ah in albaabadu furan yihiin”.
Guddoomiyaha Guddiga Yurub Ursula von der Leyen ayaa soo dhoweysay kulanka, iyadoo ku tilmaantay fursad laga kororsan karo “casharro” laguna qaabayn karo “jawaab wadajir ah oo Yurub ah” oo ku wajahan socdaalka sharci-darrada ah.
Shalay, madaxa guddiga ayaa ku boorrisay dowladaha Midowga Yurub inay “laba-jibbaaraan dadaalkooda” ku aaddan shan mudnaanood: ka hortagga socdaalka sharci-darrada ah iyadoo lala kaashanayo dalalka saaxiibka ah; adkaynta xuduudaha dibadda; hirgelinta nidaamyo digniin hore ah; burburinta shabakadaha tahriibinta; iyo kordhinta celinta muhaajiriinta.
Iyadoo kulanka maanta ku tilmaantay “tallaabada koowaad”, Ms von der Leyen waxay sheegtay inay filayso in hoggaamiyeyaasha Midowga Yurub ay arrintan mar kale ka hadlaan shir-madaxeedkooda xiga, kaas oo hadda loo qorsheeyay bisha Oktoobar.
Spain ayaa shalay sheegtay inay wadahadallada maanta u adeegsan doonto sidii loo ballaarin lahaa adeegsiga xarumaha celinta ee muranka dhaliyay, kuwaas oo Baarlamaanka Yurub uu ansixiyay sanadkan.
Sida ku cad soo jeedinta, magangelyo-doonka la diiday waxaa loo wareejin doonaa dalal saddexaad inta laga diyaarinayo in dib loogu celiyo dalalkii ay u dhasheen.
Mr O’Callaghan ayaa sheegay inuusan meesha ka saarayn adeegsiga xarumaha celinta, inkastoo Taoiseach Micheál Martin uu bishii hore sheegay in Ireland aysan hadda qorshaynayn inay hirgeliso.
Warbixin dheeraad ah: AFP, Reuters






