Spain ayaa cutubyo milatari u dirtay Ceuta si ay u xoojiyaan booliska ay xaaladdu ka awood badatay, kadib markii muhaajiriin tiro badan ay uga soo gudbeen Morocco, iyagoo jebiyey caqabadihii ku wareegsanaa dhulka Spain ee waqooyiga Afrika, isla markaana Guardia Civil ka dhigay mid aan awoodin inuu xaaladda maareeyo.
Warbaahinta dowladda ee TVE ayaa sheegtay in inta u dhaxaysa 2,000 iyo 3,000 oo qof ay gudbeen.
Muuqaallo laga duubay xadka ayaa muujiyey boqollaal muhaajiriin ah oo badda ka soo galaya, qaarkoodna dabaalanaya halka kuwo kalena ay ku dhegganaayeen taayirro sabbaynaya oo ay dhinaca Morocco ka soo raaceen, halka kuwo kale ay xoog ku jiireen albaab dhulka ah oo ay orod ku galeen magaalada.
“Aad bay u adkayd. Boolisku waxay isku dayeen inay na joojiyaan. Laakiin rabitaankeenna iyo go’aankeenna ayaa noo saamaxay inaan halkan nimaadno,” ayuu muhaajirka Jadid Zacaria, oo timihiisa iyo shaadhkiisuba weli ka qoyanaayeen biyaha badda, ku sheegay wareysi uu ku bixiyey Ceuta, xilli muhaajiriin ay marayeen albaab xuduudeed oo u dhow.
Madrid ayaa sheegtay inay dirtay 200 oo askari oo boolis takhasus leh iyo 60 askari oo milatari ah oo ka yimid dhulweynaha Spain, si ay u taageeraan ciidamada ammaanka ee joogtada ah ee dhulkaas.
Qulqulka kediska ah ayaa dib u soo nooleeyey xusuustii 2021, markaas oo qiyaastii 10,000 oo qof oo ka kala yimid Morocco iyo dalalka Afrika ee ka hooseeya Saxaraha, kuwaas oo badankoodu carruur ahaayeen, ay dhowr maalmood gudahood ku galeen magaalada ay ku nool yihiin 85,000 oo qof.
Ra’iisul Wasaaraha Spain Pedro Sanchez ayaa berri u safri doona Ceuta isaga iyo Wasiirka Arrimaha Gudaha Fernando Grande-Marlaska, si ay kulammo ula yeeshaan ciidamada ammaanka iyo maamulka maxalliga ah, sida uu sheegay xafiiskiisu.
Wasaaradda Arrimaha Gudaha ee Morocco si degdeg ah ugama jawaabin codsi faallo ah.
Afhayeen u hadlay Guardia Civil ayaa goor sii horreysay sheegay in muhaajiriintu ay “si aad u tiro badan badda uga soo gelayaan” meel u dhow darbiga hirarka celiya ee Tarajal, oo ah darbi-badeed xuduudeed laga dabaalan karo hareerihiisa si Ceuta loo gaaro.
Afhayeenku wuxuu sheegay in xaaladdu ay booliska ka awood badatay, inkastoo aan isla markiiba la hayn qiyaasta tirada dadka soo galay.
Guud ahaan magaalada, goobo ganacsi oo badan ayaa xirnaa.
Muhaajiriin maanta isku dayaya inay dabaal kaga gudbaan xadka oo ay galaan Ceuta
Bartamaha Ceuta, Enrique Serrano, oo leh dukaan dharka haweenka lagu iibiyo, ayaa sheegay in ganacsatada maxalliga ahi isu diyaarinayeen inay isdifaacaan, maadaama ay ka baqayeen in boolisku uusan haysan agab ku filan oo uu xaaladda ku xakameeyo.
“Galabta ma furayo dukaanka, sababtoo ah xaaladdu aad bay u kacsan tahay… Waxa ugu horreeya ee ay tahay inaan sameeyo waa inaan ilaaliyo ganacsigayga iyo qoyskayga,” ayuu yiri, isagoo intaas ku daray in markii xayndaabka la jebiyey saqdii dhexe kadib, boqollaal muhaajiriin ahi ay daqiiqado gudahood ku soo yaaceen.
Ceuta iyo Melilla – oo ah magaalo kale oo iskeed isu maamusha oo Spain leedahay, kuna taalla waqooyiga Afrika – ayaa ah xuduudaha dhuleed ee keliya ee Midowga Yurub uu la wadaago Afrika.
Labada dhul ayaa muddo dheer mararka qaarkood la kulmayey koror ku yimaadda isku dayada muhaajiriinta doonaya inay Yurub gaaraan ay xadka kaga gudbayaan.
Sawirro laga soo qaaday goobta ayaa muujiyey qaar ka mid ah muhaajiriinta oo ku dhawaaqaya, “Spain ha noolaato” markii ay gelayeen dhulka Spain.
Maamulka maxalliga ah oo dalbanaya xaalad degdeg ah
Dowladda Hantiwadaagga ee Spain ayaa kaga duwan dowlado badan oo Yurub ah habkeeda taageerada badan u leh muhaajiriinta, iyadoo dhowaan billowday barnaamij sharci lagu siinayo qiyaastii 500,000 oo muhaajiriin aan sharci haysan ah, tallaabadaas oo sababtay in tirada codsiyadu laba jibbaaranto.
Xisbiyada garabka midig ayaa weeraray hindisaha, iyagoo sheegay inuu muhaajiriin badan ku soo jiidi doono Spain, waxayna si degdeg ah Sanchez ugu eedeeyeen inuu xaaladda Ceuta u oggolaaday inay isu beddesho qalalaase.
Hoggaamiyaha xisbiga mucaaradka muxaafidka ah ee People’s Party, Alberto Nuñez Feijoo, ayaa qoraal uu ku daabacay X ku yiri: “Xaaladda Ceuta waa mid quus ah. Dowladdu indhaha kama qarsan karto… sababtoo ah waxaa na horyaalla qalalaase amniga qaranka ah.”
Goor sii horreysay, Duqa Ceuta Juan Jesus Vivas ayaa ugu baaqay dowladda qaranka inay ku dhawaaqdo xaalad degdeg ah si looga jawaabo dadka tirada badan ee soo galay.
Wasiirka Arrimaha Dibadda Talyaaniga Antonio Tajani ayaa X ku sheegay in muuqaallada Ceuta ay muujinayaan in siyaasadda socdaalka ee Sanchez ay tahay mid “si qaldan loo jiheeyey.”
Ilo xog-ogaal ah ayaa sheegay in Talyaanigu ka fiirsanayo inuu dib u soo celiyo kontaroollada xuduudaha ee dadka ka safraya Spain una socda Talyaaniga, oo ah marin caadi ahaan ka tirsan aagga Schengen ee Midowga Yurub, kaas oo aan baasaboorka looga baahnayn.
Horaantii bishan, Maxkamadda Sare ee Spain ayaa go’aamisay in muhaajiriinta badda lagu qabto iyagoo isku dayaya inay gaaraan Ceuta ama Melilla aan isla markiiba dib loogu celin karin nidaamka gaarka ah ee “diidmada xadka” ee labadaas dhul, kaas oo mas’uuliyiinta u oggolaanaya inay dib u celiyaan dadka lagu qabto iyagoo ka gudbaya xayndaabyada xadka.
Dowladda Spain ayaa sheegtay in qulqulkan uu ka dhashay “ka faa’iidaysiga ay maafiyada iyo ururrada dembiyadu” ku sameeyeen go’aankaas, uuna ka dhalan dadaalkeeda lagu sharciyeynayo xaaladda qaar ka mid ah muhaajiriinta aan waraaqaha haysan.
“Tan iyo go’aankii Maxkamadda Sare wuxuu ahaa qulqul yar oo tartiib ah, laakiin maanta wuxuu isu beddelay qarax,” ayuu yiri afhayeenka Guardia Civil.
Wasaaradda Arrimaha Gudaha ayaa sheegtay inay si dhow ula shaqaynayso Morocco si looga jawaabo kororka dadka sida aan sharciga ahayn ku soo galaya, kadib markii maalmihii u dambeeyey laga hortagay kumannaan muhaajiriin ah oo isku dayayey inay si sharci-darro ah ku galaan Ceuta.
U dhaqdhaqaaqaha xuquuqda muhaajiriinta Zakaria Zarroqui ayaa sheegay in dadku ay weli ku ururayaan magaalada Fnideq ee Morocco, oo u dhow xadka, iyagoo rajaynaya inay u gudbaan Ceuta, isla markaana xaaladdu ay weli faraha ka baxsan tahay.
Mauricio Valiente, oo ah agaasimaha Guddiga Spain ee Qaxootiga, kaas oo qareenno ka hawlgala Ceuta ku leh, ayaa sheegay in dadka soo galaya dhulkaas ay ku jiraan muhaajiriin Morocco u dhashay iyo kuwo ka yimid dalalka Afrika ee ka hooseeya Saxaraha, oo ay qoysas ku jiraan.
