Iran ayaa qaaday mowjad cusub oo weerarro ah oo ka dhan ah xulafada Mareykanka ee Khaliijka, kadib markii ciidamada Mareykanku habeenkii toddobaad oo xiriir ah duqeeyeen goobo militari oo Iran leedahay, oo ay ku jiraan kaabeyaasha saadka, taas oo sii xoojisay colaadda toddobaad kadib markii uu burburay xabbad-joojin jilicsan.
Iskahorimaadku wuxuu sidoo kale ku fiday marinnada muhiimka ah ee maraakiibta. Mareykanka ayaa sheegay inuu dhaqan-gelinayo go’doomin dhinaca badda ah, halka Iran ay sheegtay inay bartilmaameedsatay maraakiib jebisay xeerarkeeda hagidda ee Marinka Hormuz, oo ah marin istaraatiiji ah oo ay maraan shan-meelood meel sahayda saliidda adduunka.
Qiimaha saliidda ayaa shalay kor u kacay in ka badan 4%, isagoo gaaray heerkiisii ugu sarreeyay muddo bil ka badan, isla markaana sii kordhiyay cadaadiska siyaasadeed ee saaran Madaxweynaha Mareykanka Donald Trump, xilli Xisbigiisa Jamhuuriga uu doonayo inuu awoodda sii haysto doorashooyinka Koongareeska ee bisha Nofeembar.
Tan iyo markii heshiiskoodii xabbad-joojinta uu burburay toddobaadkii hore, Washington iyo Tehran waxay si isdaba joog ah u tijaabiyeen xuduudaha sii hurinta colaadda, taas oo sii kordhisay cabsida laga qabo inuu dib u qarxo dagaal buuxa.
“Ciidamada Mareykanku waxay adeegsadeen diyaaradaha dagaalka, diyaaradaha aan duuliyaha lahayn iyo maraakiibta dagaalka, iyo sidoo kale agab kale,” ayay Taliska Dhexe ku sheegtay bayaan.
“In ka badan 50,000 oo askari oo Mareykan ah ayaa ka hawlgala guud ahaan Bariga Dhexe, waxayna weli yihiin kuwo feejigan, awood u leh inay waxyeello geystaan, diyaarna ah,” ayay raacisay.
Iran ayaa sheegtay in afar markab ay jebiyeen xeerarkeeda Marinka Hormuz
Dhowr gantaal ayaa ku dhacay xarumaha korontada iyo matoorro biyaha cusbada ka saara oo ku yaalla magaalada Jask ee koonfurta Iran, sida ay warbaahinta Iran sheegtay iyadoo soo xiganaysa mas’uul maxalli ah.
Mas’uulka ayaa sheegay in duqeymahaasi ay jareen sahaydii biyaha la cabbo ee tuulooyinka Jask.
Mareykanka ayaa sheegay in ciidamadiisu ay leexiyeen afar markab oo ganacsi, midna hawlgab ka dhigeen, mid kalena ay fuuleen, taas oo qayb ka ah dadaalkooda lagu dhaqan-gelinayo go’doominta badda ee Iran.
Dhanka kale, Ilaalada Kacaanka Iran ayaa sheegtay in hawlgal isku dhafan oo gantaallo iyo diyaarado aan duuliye lahayn ah lagu hor istaagay afar markab inay maraan Marinka Hormuz, kadib markii ay jebiyeen xeerarka Iran ee nidaamiya isu-socodka maraakiibta.
Warbaahinta Iran ayaa sidoo kale Ilaalada Kacaanka ka soo xigatay in laba markab oo shidaal siday ay qarxeen dabna qabsaday kadib markii ay mareen marin miinooyin lagu aasay oo ku yaalla koonfurta marin-biyoodka.
Militariga Mareykanka ayaa warkaas ku tilmaamay mid been ah.
Meel kale, rag hubeysan ayaa qabsaday markab kale oo marayay meel ka baxsan xeebaha Yemen, taas oo sii kordhisay walaaca amniga marinka kale ee weyn ee maraakiibta shidaalka ee Bariga Dhexe, kaas oo ku dhow halka laga galo Badda Cas.
Telefishinka dowladda Iran ayaa Ilaalada Kacaanka ka soo xigtay in wax bacrimiyayaal kiimiko ah, ama xitaa “hal dhibic oo saliid iyo gaas ah”, aan laga dhoofin karin gobolka ilaa ay ka dhammaanayso “gardarrada” Mareykanka.
Mohsen Rezaei, oo la-taliye u ah hoggaamiyaha sare ee Iran, ayaa shalay Washington uga digay inay sii huriso colaadda ama isku daydo inay qabsato dhul Iran leedahay.
Xoghayaha Guud ee Qaramada Midoobay Antonio Guterres ayaa ka walaacsanaa sii xoogeysanaya colaadda, gaar ahaan “weerarrada lagu hayo kaabeyaasha rayidka ee Iran iyo guud ahaan gobolka”, sida uu sheegay afhayeenkiisu.
Madaxweynaha Mareykanka Donald Trump ayaa ku hanjabay duqeymo cirka ah oo baaxad leh oo lagu qaado kaabeyaasha Iran
Taliska Dhexe ee militariga Mareykanka ayaa sheegay in bartilmaameedyadii ugu dambeeyay ay ka mid ahaayeen “kaabeyaasha saadka militariga”, taas oo noqotay markii ugu horreysay muddo toddobaad ka badan oo uu si cad u xuso kaabeyaal.
Warbaahinta Iran ayaa sheegtay in duqeymo cadowgu ka geystay Gobolka Hormozgan ee xeebta ku yaalla, dhinaca Iran ee Marinka Hormuz.
Telefishinka dowladda ayaa sheegay in saddex qof la dilay, siddeed kalena la dhaawacay, halka laba buundo iyo marin-dhul hoosaad waddo ay waxyeello gaartay.
Qaraxyo ayaa laga maqlay ama duqeymo ayaa laga soo sheegay Sirik, Ahvaz, Yazd, Jask iyo Khorramabad xalay ama saacadihii hore ee maanta, sida ay sheegtay warbaahinta Iran.
Warbaahinta dowladda Iran ayaa sheegtay in weerarrada Mareykanku ay shalay ku dhaceen ugu yaraan shan buundo oo ku yaalla koonfurta.
Toddoba qof ayaa la sheegay in lagu dilay weerarro lagu qaaday buundooyin ku yaalla dekedda koonfureed ee Bandar Khamir, halkaas oo sidoo kale lagu dhuftay saldhig tareen.
Dhanka bari oo ka fog xeebta, garoon diyaaradeed ayaa la sheegay in lagu dhuftay Iranshahr, oo ku taalla gobol xuduud la leh Pakistan.
Madaxweyne Trump ayaa ku hanjabay duqeymo cirka ah oo ballaaran oo lagu qaado kaabeyaasha Iran, mana uusan meesha ka saarin weerar dhulka ah oo lagu beegsanayo xeebaha ama jasiiradaha Iran.
Mas’uuliyiinta Mareykanka ayaa sheegay in weerarrada koonfurta Iran qayb ahaan loogu talagalay in Mr Trump loo abuuro xulashooyin ballaaran.
Tallaabo kasta oo noocaas ah waxay Iran ku riixi kartaa inay weerarto kaabeyaal muhiim ah oo ku yaalla dalalka nugul ee Khaliijka, ama waxay horseedi kartaa in xulafadeeda Yemen ay sii carqaladeeyaan sahayda tamarta adduunka iyagoo bartilmaameedsanaya maraakiibta Badda Cas.
Ilaalada Kacaanka Iran ayaa sheegtay inay duqeysay bakhaar diyaaradaha aan duuliyaha lahayn ee Mareykanka ku leeyahay Bahrain
Iran ayaa ku dhawaaqday weerarro ka dhan ah dalalka Khaliijka ee martigeliya saldhigyada cirka ee Mareykanka, oo ay ku jiraan Bahrain, Qatar, Kuwait iyo Jordan, iyo sidoo kale markab Mareykan ah oo ku sugnaa waqooyiga Badweynta Hindiya.
Difaaca madaniga ah ee Sacuudi Carabiya ayaa digniino hore ka soo saaray ugu yaraan laba goobood — waana kuwii ugu horreeyay muddo dhowr bilood ah — balse wax khasaare ah ma uusan soo sheegin.
Intii lagu jiray wejigii hore ee dagaalka, Iran waxay duqeysay xarumaha tamarta ee boqortooyada hodanka ku ah saliidda.
Mas’uuliyiinta Kuwait ayaa sheegay in weerar Iran ay qaaday uu ku dhacay mid ka mid ah xarumaha dalka ee koronto-dhalinta iyo biyaha cusbada ka saara, taas oo sababtay burbur iyo dab, isla markaana hawlgab ka dhigtay tiro badan oo ka mid ah unugyada koronto-dhalinta.
Ciidanka Kuwait ayaa markii dambe sheegay inuu ka jawaabayay weerarro ay qaadeen diyaaradaha aan duuliyaha lahayn ee Iran.
Ilaalada Kacaanka Iran ayaa sheegtay in gantaallada balaastikada ah iyo diyaaradaha aan duuliyaha lahayn ay ku dhaceen bakhaar ay Mareykanku ku kaydiyaan diyaaradaha aan duuliyaha lahayn oo ku yaalla Bahrain, isla markaana ay burburiyeen xarunta ugu weyn ee dalka ee sirdoonka macmalka ah.
Wakaaladda wararka dowladda ee IRNA ayaa sheegtay in ciidamada badda Iran ay gantaal nooca cruise-ka ah oo xeebta laga rido kuna wajahan badda ku rideen waxa ay ku tilmaameen markab Mareykan ah oo cadow ah oo ku sugnaa waqooyiga Badweynta Hindiya.
Ciidanka Iran ayaa sheegay in gantaalka la riday uu markabka dushiisa ka abuuray “cabsi iyo argagax”, kuna qasbay inuu dib uga baxo aagga ay gaari karaan ciidamada badda Iran.
