Faafitaanka Ebola ee ku baahaya Jamhuuriyadda Dimuqraadiga ah ee Congo ayaa noqday kii labaad ee ugu weynaa ee abid la diiwaangeliyo, sida lagu sheegay tirokoob ay dowladdu soo saartay Jimcihii, iyadoo kiisaska caabuqu ay u kordhayaan si ka dhakhso badan inta ay kooxaha xakamayntu joojin karaan.
Wasaaradda Isgaarsiinta ayaa sheegtay 3,532 kiis oo la xaqiijiyey iyo 1,556 dhimasho ah.
“Waa faafitaankii Ebola ee ugu xawaaraha badnaa ee aan abid aragno,” Carl Skau, agaasimaha fulinta ku-meel-gaarka ah ee Barnaamijka Cunnada Adduunka ee Qaramada Midoobay, ayaa toddobaadkan u sheegay Reuters. “Dunidu waxay u baahan tahay inay arrintan si aad uga badan u fiirsato.”
Wax ka yar saddex bilood gudahood, fayrasku wuxuu dilay dad shan jeer ka badan intii ay faafitaannadii hore dileen muddadaas oo kale, sida ay sheegeen Xarumaha Afrika ee Xakamaynta iyo Kahortagga Cudurrada, oo ah hay’adda ugu sarreysa caafimaadka dadweynaha ee qaaradda.
Faafitaanka waxaa sababaya nooca dhifka ah ee Bundibugyo ee Ebola, kaas oo ah nooc fayraska ka mid ah oo aan loo hayn tallaal ama daaweyn la ansixiyey.
Kooxaha gurmadku waxay ka shaqaynayaan xaalado aad u adag oo ka jira bariga Congo, halkaas oo ay ka hawlgalaan tobannaan kooxood oo hubaysan, weerarrada lagu qaado xarumaha caafimaadkuna ay adkeeyeen hawlaha naf-badbaadinta. Isla mar ahaantaana, hoos-u-dhac weyn oo ku yimid gargaarka shisheeye ayaa sababay in hawlgallada caafimaadku waayaan dhaqaale iyo agab ku filan.
Tirada ugu dambeysay ee kiisasku waxay ka dhigan tahay in kaliya dhibaatadii Ebola ee Galbeedka Afrika ka dhacday 2014-16 ay ka weyneyd. Faafitaankaas wuxuu sababay 28,616 kiis iyo 11,310 dhimasho ah oo ka dhacay Guinea, Liberia iyo Sierra Leone, sida ay sheegtay Ururka Caafimaadka Adduunka.
WHO oo ka digtay in tirada rasmiga ahi ay ka yarayn karto baaxadda dhibaatada
Angele Gapio, oo hoggaamisa hawlgallada degdegga ah ee hay’adda samafalka Caritas ee magaalada Bunia ee waqooyi-bari, ayaa sheegtay in ololayaasha wacyigelinta dadweynuhu aysan natiijo keenayn, halka shaqaalaha caafimaadka ee safka hore ay daaleen oo ay dhaawac maskaxeed soo gaareen.
“Cudurku hadda wuxuu si rasmi ah ugu dhex faafay bulshada,” ayay u sheegtay Reuters. “Dadku waxay weli daaweyn ka raadsadaan dabiibayaasha dhaqanka, silsiladda gudbintuna way sii socotaa.”
Horaantii bishan, WHO waxay ka digtay in baaxadda dhabta ah ee faafitaanku ay ilaa afar jeer ka badnaan karto tirada rasmiga ah.
Reuters ayaa toddobaadkan sheegtay in dabagalka cudurka ay wiiqeen gaadiid yari, shaqaale la’aan iyo kalsooni-darro ka dhex jirta bulshooyinka.
Hawlgalka gurmadka oo wajahaya dhaqaale yari
Africa CDC ayaa bishii Juun sheegtay in loo baahan doono $1.4 bilyan si loo xakameeyo faafitaanka Ebola, taas oo saddex jibbaar ka badan qiyaasteedii hore.
Tirooyinka maalgelinta ee toddobaadkan ay soo bandhigeen Africa CDC iyo WHO ayaa muujiyey in qorshaha gurmadka Congo ee bilaha Maajo ilaa Agoosto loo ballanqaaday $213.9 milyan, taas oo ka hooseysa miisaaniyadda $242.4 milyan ee hawsha loo qoondeeyey.
Xayiraad socdaal oo ay soo rogtay Mareykanka ayaa sii xaddidaysa dhaqdhaqaaqa shaqaalaha gargaarka. Horaantii bishan, maamulka Trump ayaa sheegay in muwaadiniinta Mareykanka ah ee ku sugan Congo laga mamnuuci doono inay duullimaadyo ganacsi ugu safraan Mareykanka.
Samaritan’s Purse, oo maamusha xarumo daaweyn isla markaana hawlgalkeeda Congo ku tiirsan shaqaalaha gurmadka ee Mareykanka, ayaa sheegtay in amarka karantiilku ku qasbi doono inay yareyso hawlgalladeeda.
Warsidaha The Axadle Times
La soco wararkii ugu dambeeyay ee Turkiga, gobolka iyo daafaha dunida.
I DIIWAANGELI
Waad ka bixi kartaa diiwaangelinta wakhti kasta. Markaad isdiiwaangeliso, waxaad oggolaanaysaa Shuruudahayaga Isticmaalka iyo Siyaasadda Asturnaanta. Boggan waxaa ilaaliya reCAPTCHA, waxaana lagu dabaqayaa Siyaasadda Asturnaanta Google iyo Shuruudaha Adeegga.
