Saraakiisha Uganda iyo Burundi ayaa Israa’iil kula yeeshay wadahadallo ku saabsan suurtagalnimada dirista ciidan Gaza
TEL AVIV, Israa’iil — Uganda iyo Burundi ayaa toddobaadkii hore saraakiil milateri u diray Israa’iil si ay wadahadallo uga yeeshaan ku biirista ciidan amni oo caalami ah oo loo soo jeediyay Gaza, kaas oo hoos imaanaya Guddiga Nabadda ee madaxweyne Donald Trump ee Mareykanka, sida ay sheegeen saraakiil, iyadoo dadaallada lagu xoojinayo xabbad-joojinta jilicsan ee dhulkaas ay weli si gaabis ah u socdaan.
- Advertisement -
Sarkaal ka tirsan Guddiga Nabadda ayaa u sheegay The Associated Press in saraakiisha Uganda ay la socdeen wafdi milateri oo ka socday Burundi. Uganda waxay dhammaystiraysaa diyaar-garowga ka qaybgalkeeda kadib markii baarlamaankeedu bishan ansixiyay in ciidamo ay ku darsato.
Burundi weli ma gaarin heshiis kama dambeys ah, balse sarkaalku wuxuu sheegay in wadahadalladu ay dhowaan bilaaban karaan.
“Waxaan wadaagnay aqoon muhiim ah, wakiillada Burundi-na waxay muujiyeen xiise ku aaddan howlgalkayaga,” ayuu yiri sarkaalku. Qofkan ayaa codsaday inaan magaciisa la shaacin maadaama aan loo oggolayn inuu ka hadlo wadaxaajoodyada lala leeyahay dalalka laga yaabo inay ciidamo ku deeqaan ka hor inta aan heshiis la gaarin.
Sarkaal milateri oo u dhashay Burundi ayaa AP u sheegay in wafdiga ay hoggaaminayeen saddex saraakiil milateri oo kale oo sarsare, isla markaana ay u muuqatay in Burundi ay ka go’an tahay inay ku biirto ciidankaas. Sarkaalkuna si qarsoodi ah ayuu u hadlay sababtoo ah looma oggolayn inuu warbaahinta la hadlo.
Weli ma cadda waxa Uganda iyo Burundi ay ku biirin doonaan ama taageerada ay beddelkeeda heli karaan. Afhayeenada milateriga ee labada dal midkoodna kama jawaabin codsiyo faallo ah.
Horumarka laga sameeyay ciidanka caalamiga ah ayaa gaabis ahaa
Haddii Burundi ay sii waddo, labada dal ee Afrika waxay noqonayaan kuwii ugu dambeeyay ee ka qayb gala ciidanka Gaza ee la qorsheeyay. Morocco, Kosovo, Kazakhstan iyo Albania ayaa horay u sameeyay ballanqaadyo. Uganda waxay ballanqaadday qiyaastii 1,200 shaqaale, halka Morocco ay soo bandhigtay ilaa 500. Kosovo, Kazakhstan iyo Albania ayaa si wadajir ah u ballanqaaday ku dhowaad 80 askari.
Indonesia waxay hore u sheegtay inay isu diyaarinayso dirista 8,000 askari, taas oo ahayd tabarucaaddii ugu weynayd ee la shaaciyo, balse waxay hakisay qorshaha kadib markii Mareykanka iyo Israa’iil ay weerareen Iran. Sareeye Guud oo ka tirsan ciidamada Mareykanka Jasper Jeffers ayaa la filayaa inuu hoggaamiyo ciidanka ka kooban 20,000 xubnood, inkastoo ballanqaadyada hadda jira ay aad uga hooseeyaan yoolkaas.
Trump ayaa bishii hore ku dhawaaqay heshiis dhigaya in Xamaas ay hubka dhigto, Israa’iilna ay ciidamadeeda kala baxdo Gaza. Sida qorshuhu yahay, Ciidanka Caalamiga ah ee Xasilinta ayaa la geyn doonaa qaybo ka mid ah dhulka Falastiiniyiinta oo ay maamuli doonto guddi farsamo-yaqaanno ah oo soo socda, halka ciidamada Israa’iil ay dib uga bixi doonaan.
Ciidankaas waxaa loo xilsaari doonaa kormeerka xabbad-joojinta, tababarka booliiska Falastiiniyiinta iyo ka caawinta ilaalinta gaarsiinta gargaarka bini’aadantinimo, iyo mas’uuliyado kale.
Xabbad-joojinta ka bilaabatay Gaza bishii Oktoobar ee la soo dhaafay ayaa hakad gashay sababo la xiriira khilaafaad ku saabsan bixitaanka Israa’iil ee marinka iyo hub ka dhigista Xamaas. Horaantii bishan, wafdi Mareykan ah ayaa saacado badan wadahadallo la yeeshay hoggaamiyaha Xamaas ka hor intii uusan la kulmin ra’iisul wasaaraha Israa’iil Benjamin Netanyahu, si loo dardargeliyo heshiiska. Xamaas way aqbashay soo-jeedinta cusub ee Mareykanka.
Netanyahu ayaa diiday, isagoo ku adkaystay in Israa’iil aysan ka bixi doonin midna qiyaastii 60% ee Gaza ee ay gacanta ku hayso ilaa Xamaas si buuxda hubka looga dhigo. Xitaa kadib kulankiisii uu la yeeshay kooxda Mareykanka, oo uu ku jiray gorgortame Jared Kushner, saraakiisha Israa’iil ma bixin ballanqaad adag oo ku saabsan inay baxayaan.
Uganda iyo Burundi waxay khibrad nabad-ilaalin ah ku leeyihiin Soomaaliya
Paul D. Williams, agaasimaha barnaamijka daraasaadka siyaasadda amniga ee Jaamacadda The George Washington University, ayaa sheegay in Uganda iyo Burundi ay yeesheen khibrad ballaaran oo nabad-ilaalin ah kadib sanado badan oo ay howlgallo ka wadeen Soomaaliya. Halkaas, waxay qayb ka ahaayeen ciidan Midowga Afrika ah oo la dagaallamayay kooxda xagjirka ah ee al-Shabab ee xiriirka la leh al-Qaida.
Hoggaamiyeyaasha dalalkan ayaa “muujiyay inay diyaar u yihiin inay u adkeystaan tiro badan oo khasaare ah iyagoon dib uga bixin,” ayuu yiri.
Williams wuxuu sheegay in soo afjarista howlgalkii Soomaaliya ay sidoo kale ku riixi karto labada dowladood inay raadsadaan taageero dhaqaale iyo agab dheeraad ah oo loogu talagalay milaterigooda. “In Gaza loo diro iyadoo taageero Mareykan ah jirto waa hal dariiqo oo taas lagu samayn karo,” ayuu yiri.
Sarkaal milateri oo reer Uganda ah oo xog ogaal u ah dirista la qorsheeyay ayaa sheegay in ciidamo loo xulayo adeegga Gaza. Sarkaalkaas ayaa codsaday inaan magaciisa la shaacin maadaama aan loo oggolayn inuu saxaafadda la hadlo.
