Madaxweynaha Maraykanka Donald Trump ayaa amray in boodhadh digniin ah la dhigo bannaanka Matxafka Qaranka ee Taariikhda Maraykanka ee Smithsonian’s, oo ku yaalla Washington, kuwaas oo booqdayaasha loogu sheegayo in bandhigyada gudaha ku jira ay xambaarsan yihiin warbixinno aan sax ahayn oo ku saabsan taariikhda dalka.
Amarkan layaabka leh ayaa ah tallaabadii ugu dambaysay ee Jamhuuriga 80-jirka ah uu ku sii xoojinayo dagaal ballaaran oo dhinaca fikirka ah oo uu kula jiro hay’adaha dhaqanka iyo taallooyinka Maraykanka, kuwaas oo dhowr ka mid ah uu magaciisa u bixiyey ama dib ugu qaabeeyey si ay ula jaanqaadaan rabitaankiisa, inkasta oo ay jiraan caqabado sharci.
Amarka fulinta ayaa saraakiisha federaalka faraya inay “rakibaan boodhadh ku-meel-gaar ah” hareeraha marinnada dadweynaha ee bannaanka matxafka, si booqdayaasha loogu wargeliyo in bandhigyadiisa “ay tahay in dib loo habeeyo” si ay u muujiyaan “macluumaad sax ah oo ku saabsan taariikhda Maraykanka.”
Tallaabadan ayaa daba socota markhaati ay Anthea Hartig, taariikhyahanka maamusha Matxafka Qaranka ee Taariikhda Maraykanka, ka hor bixisay guddi-hoosaad ka tirsan Aqalka Wakiillada Maraykanka, halkaas oo ay weerar xooggan kala kulantay sharci-dejiyeyaasha Jamhuuriga.
Bishii Agoosto ee la soo dhaafay, Donald Trump ayaa Smithsonian ku eedeeyey inay “faraha ka baxday”, wuxuuna sheegay inay diiradda saarto argagaxa addoonsiga, iyadoo aan soo bandhigin “wax guulaha ku saabsan”
Intii lagu jiray dhageysigii Talaadada, xildhibaanka Jamhuuriga Tim Burchett ayaa sheegay inuu aaminsan yahay in Smithsonian ay “qaadsiisay fikradda woke-ka” oo udub-dhexaad ka dhigaysa sheekooyinka ku saabsan dulmiga Maraykanka.
Xildhibaanka Dimuqraadiga Melanie Stansbury ayaa diidday eeddaas, iyadoo cambaaraysay waxa ay ku tilmaantay olole ballaaran oo maamulka Trump uu ku hayo hay’adaha dhaqanka iyo tacliinta.
“Maamulkani wuxuu bilaabay dadaal aan hore loo arag oo lagu faragelinayo sida taariikhda Maraykanka loo tebiyo, loo baaro, loo fasiro, loo soo bandhigo, loona dhigo – ma aha oo keliya Smithsonian, balse sidoo kale dugsiyadeenna, xarumaha tacliinta sare iyo guud ahaan dowladda federaalka,” ayay tiri Ms Stansbury.
‘Caddaan, rag iyo Masiixiyiin’
Amarka madaxweynaha ayaa tixraacaya warbixin 162 bog ka kooban oo Aqalka Cad uu soo saaray bishii Maarso, taas oo Smithsonian ku eedaynaysa inay dayacday waxa ay ugu yeertay “doorka wax-dhiska ah ee caqiidada Masiixiga.”
“Maraykanka caddaanka ah, ragga ah iyo Masiixiyiinta ah ayaa si joogto ah loo liidaa, iyadoo lagu tilmaamo inay yihiin matalaadda qaab-dhismeedyada awoodda dulmiga ku dhisan,” ayaa lagu yiri warbixinta.
Ms Hartig ayaa sharci-dejiyeyaasha u sheegtay in inkasta oo warbixinta Aqalka Cad weli dib-u-eegis lagu hayo, “aan si aan leexleexad lahayn u xaqiijinayno inaysan si caddaalad ama sax ah u sifayn dhammaan hawlaha matxafka”.
Machadka Smithsonian, oo la aasaasay ku dhowaad laba qarni ka hor, ayaa ka mid ah hay’adaha astaanta u ah Washington, wuxuuna leeyahay 21 matxaf oo inta badan u heellan taariikhda, dhaqanka iyo farshaxanka Maraykanka.
Mr Trump ayaa bishii Maajo 2025 xilka ka qaaday Kim Sajet, oo ahayd agaasimaha Matxafka Qaranka ee Sawirrada Shakhsiyaadka ee Smithsonian, isagoo ku tilmaamay “qof si weyn dhinac siyaasadeed ugu janjeera”.
Bishii Agoosto ee la soo dhaafay, wuxuu Smithsonian ku weeraray inay “faraha ka baxday”, isagoo ku eedeeyey inay xoogga saarto arxandarradii addoonsiga, halka aysan soo bandhigin “wax guulaha ku saabsan”.
Dadaal kale oo lagu doonayo in dib loogu qaabeeyo astaamaha caanka ah ee taariikhda iyo dhaqanka Maraykanka, Mr Trump ayaa sidoo kale amray dib-u-habayn ballaaran oo lagu sameeyo Xarunta Kennedy ee Washington, magaciisana ku qoray dhismaha, ka hor inta aan amar maxkamadeed lagu farayn in laga saaro bishii Juun.
