Ra’iisul Wasaaraha Israa’iil Benjamin Netanyahu ayaa maanta qaaday tallaabo lagu sii ballaarinayo joogitaanka deganeyaasha Israa’iiliyiinta ah ee Daanta Galbeed ee la haysto, isaga oo amar ku bixiyay in la sameeyo saldhigyo cusub kadib iska horimaad dhimasho sababay oo ay ku dhinteen afar Falastiiniyiin ah iyo laba Israa’iiliyiin ah.
Rabshaduhu waxay ka qarxeen meel u dhow deegaanka Havat Gilad iyo tuulada Falastiiniyiinta ee Tell ee ku dheggan, oo ah aag ka tirsan dhul ay Israa’iil haysatay tan iyo 1967.
In ka badan 500,000 oo Israa’iiliyiin ah ayaa ku nool deegaannada laga dhisay Daanta Galbeed, marka laga reebo bariga Qudus, iyaga oo dhinac deggan dad Falastiiniyiin ah oo tiradoodu ku dhowdahay saddex milyan.
Daanta Galbeed waxaa si weyn ugu sii kordhay rabshadaha tan iyo markii dagaalka Gaza uu qarxay kadib weerarkii Xamaas ay Israa’iil ku qaaday 7-dii Oktoobar, 2023.
Netanyahu ayaa soo bandhigay tallaabooyin dhowr ah oo ay ka mid yihiin duullaanno lagu qaadayo tuulooyinka Falastiiniyiinta ee looga shakisan yahay inay hoy siiyaan dagaalyahanno iyo “dardargelinta sharciyeynta saldhigyada beeraha iyo samaynta kuwo cusub” oo laga hirgeliyo Daanta Galbeed.
Sida uu dhigayo sharciga caalamiga ah, dhammaan deegaannada Israa’iil waxaa loo arkaa sharci-darro, halka saldhigyadu caadi ahaan yihiin bulshooyin yaryar oo la dhisay iyada oo aan oggolaansho rasmi ah laga haysan dowladda, sidaas darteedna ay sidoo kale sharci-darro ku yihiin sharciga Israa’iil.
Iyaga oo inta badan laga dhiso buuraha dushooda, waxay caadi ahaan ku bilowdaan guryo guurguura oo kooban oo kooxo yar oo deganeyaal ahi hal habeen ku dhisaan, iyaga oo doonaya in ugu dambayn loo aqoonsado deegaan rasmi ah.
Askarta Israa’iil ayaa sunta dadka ka ilmaysiisa u adeegsanaya inay kala eryaan Falastiiniyiin isu soo baxay xilli dab uu ka holcayay meel u dhow deegaanka Israa’iil ee Havat Gilad, galbeedka Nablus ee Daanta Galbeed ee la haysto, dhammaadkii toddobaadkii hore
Havat Gilad ayaa ahaa goob ay weerarro ka dhaceen dhammaadkii toddobaadkii hore.
Walid Zidan, oo madax ka ah golaha tuulada Tell, ayaa sheegay in iska horimaadyada maanta ay bilowdeen markii ku dhowaad 20 deganeyaal ahi ay gudaha u galeen tuulada.
“Dadka tuulada ayaa u soo baxay inay difaacaan guryahooda iyo hantidooda. Iska horimaadyo iyo gacan-ka-hadal ayaa dhex maray dadka deegaanka iyo deganeyaasha,” ayuu Mr Zidan u sheegay AFP.
“Askarta Israa’iil ayaa goobta joogtay, waxayna iyaga iyo deganeyaashu bilaabeen inay rasaas furaan … deganeyaasha ayaa xoog ku galay tuulada, iyaga oo ujeeddadoodu ahayd inay dilaan, burburiyaan oo dab qabadsiiyaan hantida.”
Xarigyo
Wasaaradda caafimaadka Falastiin ee Ramallah ayaa sheegtay in afar Falastiiniyiin ah lagu dilay iska horimaadka, afar kalena lagu dhaawacay.
Laba isbitaal oo ku yaalla Nablus oo u dhow, qaraabada Falastiiniyiinta ah ee murugaysan ayaa isugu soo ururay meydadka dhibbanayaasha, sida uu sheegay wariye ka tirsan AFP.
Wax yar kadib, ciidamada Israa’iil ayaa yimid mid ka mid ah isbitaallada, waxayna kaxeysteen nin ku dhaawacmay iska horimaadka iyo walaalkiis.
Wariye AFP ka tirsan oo goobta joogay ayaa arkay askar isbitaalka ka saaraysa ugu yaraan hal nin oo katiinadaysan.
Milatariga Israa’iil ayaa sheegay in ciidamadu ay isbitaalka Nablus ka xireen laba nin oo ka qayb qaatay iska horimaadyada.
Sida uu sheegay milatarigu, rabshadihii Jimcihii ka dhacay Tell waxaa ku lug lahaa tobannaan Falastiiniyiin ah iyo rayid Israa’iiliyiin ah.
Ciidamada ammaanka Falastiin ayaa maanta gaaraya goobta iska horimaadyadu ka dhaceen ee duleedka Tell, Daanta Galbeed ee la haysto
Sarkaal milatari ayaa sheegay in askar iyo koox amni oo gurmad degdeg ah oo ka socotay Havat Gilad loo diray aagga.
“Intii uu socday iska horimaadku, labada dhinacba rasaas ayaa laga riday, waxaana argagixiso Falastiini ah uu xaday hub uu lahaa xubin ka tirsan kooxda amniga ee gurmadka degdegga ah,” ayuu yiri sarkaalku.
“Hal xubin oo ka tirsan kooxda amniga ayaa lagu dilay dhacdada, xubno kale oo amnina way ku dhaawacmeen,” ayuu yiri.
Sarkaalku wuxuu sheegay in iska horimaadyadii Tell ay markii dambe yaraadeen.
Hawlgal ‘ballaaran’
Adeegga gurmadka degdegga ah ee Israa’iil ee Magen David Adom ayaa sheegay in nin da’diisu ku jirtay soddonaadka lagu dhawaaqay inuu ku dhintay meel u dhow Havat Gilad.
Laba qof oo kale, oo labaduba ku jiray labaataneeyada, ayaa diyaarad qummaati u kacda lagu qaaday iyaga oo qaba dhaawacyo rasaaseed, waxaana ku jiray mid si daran u dhaawacmay.
Milatariga ayaa markii dambe sheegay in Israa’iili labaad, oo ahaa sarkaal, isna lagu dilay rabshadaha.
Wariyeyaasha AFP ma aysan gaari karin goobta sababtoo ah ciidamada Israa’iil ayaa xiray waddooyinka aagga oo dhan.
Milatariga Israa’iil ayaa sheegay inuu diyaarinayo “hawlgal ballaaran oo ka dhan ah argagixisada” oo ka dhaca Daanta Galbeed, isla markaana uu hakiyay fasaxyadii askarta ka hawlgasha dhulkaas.
“Waxaan baacsanaynaa argagixiste kasta oo ku lug lahaa weerarka,” ayuu taliyaha milatariga, Sarreeye Guud Eyal Zamir, sheegay intii uu booqasho ku joogay Tell, sida lagu sheegay bayaan.
Falastiiniyiintu waxay sidoo kale soo sheegeen dhacdooyin kale oo rabshado la xiriira deganeyaasha ah oo ka dhacay waqooyiga Daanta Galbeed.
Farata, oo ah tuulo kale oo u dhow Havat Gilad, deganeyaal ayaa weeraray bulshada, sida uu sheegay madaxa golaha deegaanka Abdel Moneim Shanneh.
“Deganeyaashu waxay dab qabadsiiyeen beeraha saytuunka… Ciidanku wuxuu dhallinyarada tuulada ka hor istaagay inay damiyaan dabka, rasaasna wuu ku furay,” ayuu yiri.
Bisha Cas ee Falastiin ayaa sheegtay in shaqaalaheedu ay qaadeen siddeed qof oo ku dhaawacmay weerarka, lix ka mid ahna ay haleeshay rasaas nool.
Bisha Cas ee Falastiin ayaa sidoo kale sheegtay in laba nin ay ku dhaawacmeen weerar kale oo deganeyaal ay ka geysteen Sarra, oo ah tuulo u dhow Nablus.
Tirokoobyada Israa’iil waxay muujinayaan in ugu yaraan 48 Israa’iiliyiin ah, oo ay ku jiraan rayid iyo xubno ka tirsan ciidamada ammaanka, lagu dilay weerarro Falastiiniyiin ah ama intii ay socdeen hawlgallada milatariga Israa’iil tan iyo markii uu bilowday dagaalka Gaza.
Tirokoob ay AFP samaysay oo ku salaysan xogta wasaaradda caafimaadka Falastiin ayaa muujinaya in askarta ama deganeyaasha Israa’iil ay isla muddadaas dileen ugu yaraan 1,094 Falastiiniyiin ah, oo ay ku jiraan dagaalyahanno iyo rayid.
