Met Éireann ayaa ka digtay in Ireland laga yaabo inay galayso xilli cimilo roob badan oo dabaylo wadata, maadaama qaabka El Niño ee ku sii xoogaysanaya Badweynta Baasifigga uu kordhinayo suurtagalnimada roobab aad u culus iyo duufaanno bilaha soo socda.
El Niño waa dhacdo cimilo-dabiici ah oo weyn oo kor u qaadda heerkulka caalamka isla markaana sii xoojisa kulaylka horeyba uga dhashay hawlaha bini’aadamka.
- Advertisement -
Waxay samaysantaa marka biyaha dusha sare ee bartamaha iyo bariga Badweynta Baasifigga ay si aan caadi ahayn u kululaadaan, taas oo dhalisa isbeddello ku yimaadda dabaylaha jawiga, heerkulka iyo qaababka roobka ee dunida oo dhan.
Met Éireann ayaa sheegtay in dhacdadani ay noqon karto El Niño-gii ugu xoogga badnaa ee la diiwaangeliyo in ka badan 100 sano.
Iyadoo ifafaalahani uu kordhinayo khatarta abaaraha gobollo ay ka mid yihiin koonfurta Afrika iyo waqooyi-bari Australia, waqooyi-galbeed Yurub, oo ay Ireland ku jirto, ayaa la filayaa inay wajahdo xaalado ka roob badan oo ka qalalaase badan.
El Niño badanaa waxa uu samaysmaa mar kasta oo u dhexaysa laba ilaa toddoba sano.
“Heerkulka dusha sare ee badda aad buu uga sarreeyaa celceliska, taasina waxay kordhisaa qoyaanka ku jira jawiga ee nidaam kasta oo cadaadis-hoose iyo cimilo roobaad ah oo innagu soo wajahan, taas oo kordhin karta xoogga dhacdo kasta oo roobab ah,” ayuu yiri khabiirka cilmiga cimilada ee Met Éireann Paul Moore.
Khabiirka cilmiga cimilada ee Met Éireann Paul Moore ayaa sheegay in biyaha Baasifigga ay kululaan karaan in ka badan 3C bilaha soo socda
El Niño ayaa durba horseedaysa abaar daran oo ka jirta Bartamaha Ameerika.
Marinka Panama, oo ah marin ganacsi oo muhiim ah oo isku xira Badweynta Atlaantik iyo Baasifigga isla markaana qaada qiyaastii 5% ganacsiga badda ee caalamka, ayaa sheegay inuu yareyn doono tirada maraakiibta loo oggolaanayo inay maraan bisha soo socota maadaama heerarka biyuhu sii dhacayaan.
Laga bilaabo 3-da Sebtembar, tirada maraakiibta maalinlaha ah waa la dhimi doonaa sababo la xiriira roob la’aanta, sida ay sheegtay Hay’adda Maamulka Marinka Panama.
Iyada oo heerkulka caalamku sii kordhayo, saadaaliyeyaashu waxay sheegeen in sanadka soo socda uu noqon karo kii ugu kululaa ee la diiwaangeliyo.
“Caalamka oo dhan, isbeddelka cimilada ee bini’aadamku sababay ayaa horey u kululeeyay jawiga qiyaastii 1.4 darajo, El Niño-ganna wuxuu taas mar kale kor u sii qaadi doonaa sanadka soo socda, taas oo ka dhigaysa 2027 mid u badan sannadkii ugu kululaa ee la diiwaangeliyo, kana sarreeya 2024 oo hadda ah sannadkii ugu kululaa ee la diiwaangeliyo,” ayuu yiri Mr Moore.
Adam Scaife, madaxa saadaasha muddada-dheer ee hay’adda qaran ee cimilada Britain ayaa BBC u sheegay: “Waxaan filaynaa El Niño-gii ugu weynaa in ka badan qarni, isagoo gaari doona heer ka badan saddex darajo – taasina wax aan hore loo maqal bay ku tahay diiwaannada casriga ah ee cimilada.”
El Niño waxaa lagu qeexaa marka heerkulka biyuhu gaadho ugu yaraan 0.5C oo ka sarreeya heerka saldhigga. Inkastoo uu yahay wareeg dabiici ah oo si iskiis ah u dhaca, saynisyahannadu waxay sheegeen in isbeddelka cimiladu uu sii weyneynayo saameyntiisa.
Met Office ayaa ku sheegtay qoraal blog ah in El Niño awooddiisu gaadho heer rikoor ah uu “ku sii darayo culaysyada isbeddelka cimilada” kaddib xagaa ay calaamadeeyeen hirar kulayl oo ka dhacay Yurub oo dhan.
Xayiraadaha maraakiibta ee Marinka Panama, oo la bilaabi doono bisha soo socota iyadoo abaartu ka sii darayso saameynta El Niño, waxay dhimayaan isu-socodka maalinlaha ah laga soo bilaabo heerka hadda ee 36 markab ilaa 34, ka hor inta aanu mar kale ugu dhicin 32 laga bilaabo 15-ka Sebtembar, ayay hay’addu sheegtay.
Markab weyn oo xamuul ah oo sida konteenarro oo la arkay isagoo adeegsanaya Marinka Panama (sawir kayd ah)
Bartamaha Ameerika waxa ka taagan abaar daran oo uu kaxeeyo El Niño, oo ah qaab cimilo oo kululeeya heerkulka dusha sare ee bartamaha iyo bariga dhulbaraha Badweynta Baasifigga, taas oo kicisa isbeddello caalami ah oo ku yimaadda dabaylaha, cadaadiska jawiga iyo roobabka.
Marinka Panama wuxuu qaadaa ku dhowaad 40% isu-socodka konteenarrada Mareykanka.
Biyaha roobka ee lagu ururiyo laba haro oo macmal ah ayaa quudiya marinka.
Hawl-wadeenka marinka ayaa sheegay in “roob ka yaraaday saadaashii laga filayay aagga biyaha ee marinka” ay khasab ka dhigtay in tallaabo la qaado si loo ilaaliyo “waarta muddada-dheer” ee marin-biyoodka.
Tallaabooyin dheeraad ah oo ilaalin ah ayaa horey loo hirgeliyay, oo ay ku jirto dhimista qoto-dheeraanta ugu badan ee markabka — taas oo ah inta uu markabku uga hooseeyo xarriiqda biyaha — ee loo oggol yahay maraakiibta ugu waaweyn.
Arbacadii, dowladda Honduras ayaa 80% dalkaas Bartamaha Ameerika gelisay heegan abaar.
Sida ku cad dashboard-ka Climate Brink, oo ku saleysan xogta Maamulka Qaranka ee Badaha iyo Hawada ee Mareykanka, heerkulka Baasifigga ayaa hadda qiyaastii 2.6C ka sarreeya celcelis wareegaya oo 30 sano ah.
Dashboard-ku waxa kale oo uu ururiyaa saadaalo muujinaya in El Niño ay gaari karto heerka ugu sarreeya ee khaladka 3.9C bisha Noofambar, taas oo si weyn uga sarraysa khaladkii ka badnaa 3C ee la diiwaangeliyay sanadkii 2015.
Waxaan u baahanahay oggolaanshahaaga si aan u soo dejinno nuxurkan rte-playerWaxaan u isticmaalnaa rte-player si aan u maamulno nuxur dheeraad ah oo dejin kara cookies qalabkaaga kuna ururin kara xog ku saabsan hawshaada. Fadlan dib u eeg faahfaahintooda oo aqbal si nuxurka loo soo dejiyo.Maamul Doorbidyada
