Duqeymaha cirka ee Israa’iil ayaa maalintii labaad oo xiriir ah garaacay Gaza, iyagoo dilay ugu yaraan 18 Falastiiniyiin ah, sida ay sheegeen shaqaalaha caafimaadku, xilli Madaxweynaha Mareykanka Donald Trump uu ku dhawaaqay waxa uu ku tilmaamay horumar weyn oo laga gaaray dadaallada lagu fulinayo heshiiskii xabbad-joojinta ee sanadkii hore.
Diyaaradaha dagaalka Israa’iil ayaa duqeymaha bilaabay waaberigii, iyagoo bartilmaameedsaday magaalada Gaza ee waqooyiga, Deir al-Balah oo ku taalla bartamaha Gaza iyo deegaanka Khan Younis ee koonfurta. Saraakiisha caafimaadka Falastiin ayaa sheegay in weerarradu sababeen tiradii dhimasho ee maalinle ahayd ee ugu sarreysay toddobaadyadii la soo dhaafay.
Hadalkii Mr Trump ee Khamiistii, ee ahaa in dagaalyahannada Xamaas ee Falastiin iyo kooxaha kale ee hubeysan ay oggolaadeen inay hubka dhigaan, ayaa sare u qaaday rajada laga qabo in wadaxaajoodyada lagu soo afjarayo colaadda ay gelayaan marxalad go’aan lagu gaari karo.
Hase yeeshee, Wasiirka Tamarta Israa’iil Eli Cohen, oo xubin ka ah golaha amniga ee Ra’iisul Wasaare Benjamin Netanyahu, ayaa sheegay in dowladdu ay Xamaas siin doonto fursad ay hubkeeda ku wareejiso, isaga oo muujiyay shaki aad u weyn oo ku saabsan in kooxdu ay sidaas yeeli doonto.
“Heshiiska aan la saxiixannay Mareykanka, mowqifkeennu waa in Xamaas la burburiyo. Tani waa waxa ugu horreeya ee ay tahay inuu dhaco,” ayuu raaciyay.
Afhayeen u hadlay xafiiska Mr Netanyahu ayaa Reuters u sheegay in Israa’iil ay Washington la wadaagtay walaaceeda ku saabsan qorshaha hub-ka-dhigista ee la soo jeediyay.
“Walaaca ugu muhiimsan ee Israa’iil waa in aan waxba la qaban karin ka hor inta aysan Xamaas si buuxda oo dhab ah hubka u dhigin …,” ayuu yiri Doron Spielman, oo ah afhayeenka xafiiska ra’iisul wasaaraha Israa’iil.
Weerarro ayaa ku dhacay teendhooyin, guri dabaq ah iyo guri ku yaalla Gaza, ayay sheegeen shaqaalaha caafimaadku
Deir al-Balah, duqeymaha ayaa dilay ugu yaraan afar qof, sida ay sheegeen saraakiisha caafimaadka Falastiin. Weerar kale oo ka dhacay meel u dhow Khan Younis, deegaanka Mawasi, ayaa dhaawacay shan qof, dhowr teendhona dab qabadsiiyay, sida ay sheegtay waaxda gurmadka degdegga ah ee rayidka.
Dadka deegaanka ayaa lagu sawiray agagaarka dhismayaal ay waxyeelleeyeen duqeymaha cirka ee Israa’iil ka fulisay magaalada Gaza dhammaadkii toddobaadka
Saraakiisha Falastiin ayaa sheegay in lamaane iyo wiilkooda sagaal jirka ah ay dhinteen markii guri ku yaalla Mawasi la duqeeyay. Magaalada Gaza, lamaane kale iyo ilmahooda ayaa lagu dilay weerar lagu qaaday guri dabaq ah, ayay sheegeen shaqaalaha caafimaadku. Laba qof oo kale ayaa dhintay markii la beegsaday teendho u dhow xafiiska ergada wakiilka Masar.
Shaqaalaha caafimaadka ayaa sheegay in laba qof oo kale lagu dilay xaafadda Zeitoun ee bariga magaalada Gaza.
Hal qof ayaa lagu dilay meel u dhow Jabalia oo ku taalla waqooyiga Gaza, ayay sheegeen saraakiisha Falastiin.
Milatariga Israa’iil ayaa sheegay in duqeynta guri dabaq ah oo ku yaalla Deir al-Balah lagu bartilmaameedsaday laba taliye oo ka tirsan cutubka gaarka ah ee Xamaas ee “Nukhba”.
Milatarigu wuxuu sheegay in weerarrada magaalada Gaza iyo Jabalia sidoo kale lagu bartilmaameedsaday “hawlwadeenno milatari”, isagoo intaas ku daray inuu weli qiimeynayo natiijooyinka.
Duqeyn dambe oo ka dhacday magaalada Gaza, shaqaalaha caafimaadka ayaa sheegay in duqeyn cirka ah oo Israa’iil ay fulisay ay gaari ku dhufatay meel u dhow Fagaaraha Saraya, halkaasna ay ku dishay ugu yaraan saddex Falastiiniyiin ah.
Guddiga Nabadda ee Mr Trump, oo ah hay’adda uu Mareykanku hoggaamiyo ee mas’uulka ka ah kormeerka xabbad-joojinta, ayaa Jimcihii soo saaray qorshe-hawleed ka kooban 15 qodob oo qeexaya marxaladaha ugu dambeeya ee loo baahan yahay si heshiiska loo fuliyo.
Faahfaahin dheeraad ah: Xamaas waxay u dhaqaaqday dhinaca hub-ka-dhigista – hadda Israa’iil ayay ku xiran tahayWararkii ugu dambeeyay ee Bariga Dhexe
Nickolay Mladenov, ergeyga hoggaaminaya howlaha Gaza ee Guddiga Nabadda, ayaa sheegay in duqeymuhu dhaceen xilli guddiga iyo dhexdhexaadiyayaashu ay isku dayayeen inay kooxaha Falastiiniyiinta ku qanciyaan inay aqbalaan qorshe-hawleedka lagu fulinayo qorshaha Mr Trump.
Qoraal uu ku daabacay X, wuxuu ku sheegay inuu la shaqeynayo dhinacyada, dhexdhexaadiyayaasha iyo saaxiibbada gobolka si “xiisadda loo dejiyo loona abuuro jawi lagu fulin karo qorshaha Madaxweynaha oo dhan”.
“Gaarista nabad waarta waa adag tahay, balse waa suurtagal haddii qof walba uu bixiyo dadaalkiisa ugu wanaagsan,” ayuu yiri Mr Mladenov.
Ugu yaraan 1,230 Falastiiniyiin ah ayaa lagu dilay duqeymaha Israa’iil tan iyo markii xabbad-joojin la gaaray bishii Oktoobar, ayay sheegeen mas’uuliyiinta caafimaadka Gaza. Xamaas ma daabacdo tirooyinka dagaalyahannadeeda ku dhinta.
Afar askari oo Israa’iiliyiin ah ayaa la dilay isla muddadaas, sida lagu sheegay tirakoobyada Israa’iil.
Xamaas waxay sheegtay inay muujisay dabacsanaan
Xamaas waxay sheegtay in Israa’iil ay tahay inay joojiso weerarradeeda Gaza oo ay ciidamadeeda kala baxdo, iyadoo la raacayo qodobbada kale ee muhiimka ah ee heshiiska xabbad-joojinta, ka hor inta aysan kooxdu oggolaan inay hubkeeda ku wareejiso hay’ad Falastiini ah oo dhowaan loo xilsaaray maamulka Gaza.
Sarkaal sare oo ka tirsan Xamaas ayaa sheegay in kooxdu ay muujisay “dabacsanaan weyn”, isagoo Israa’iil ku eedeeyay inay doonayso inay abuurto xaalad dhab ah oo dhulka ka jirta iyadoo sii xoojinaysa duqeymaheeda.
“Sare u qaadistan colaadda, oo ku soo beegmaysa horumarka laga gaaray waddada siyaasadeed, waxay si cad u muujinaysaa in dowladda gumeysigu ay doonayso inay wiiqdo dadaallada lagu soo afjarayo dagaalka, isla markaana ay xoog ku meelmariso xaqiiqooyin dhulka ka jira,” ayuu Basem Naim ku yiri bayaan.
Mohammed Dahlan, oo ah sarkaal sare oo hore uga tirsanaa Fatax kuna sugan Imaaraadka Carabta, ayaa qoraal uu Facebook ku daabacay ku sheegay in Jared Kushner, oo ah soddogga Mr Trump iyo la-taliye sare oo ku lug leh hindisaha Mareykanka, uu u sheegay inuu Israa’iil kala shaqeynayo joojinta weerarrada Gaza.
Mr Dahlan wuxuu sheegay in xiriirka lala leeyahay Mareykanka uu sii socdo si loo xaqiijiyo fulinta heshiiska oo dhan. Wuxuu intaas ku daray in guushiisu hadda ku xiran tahay in Israa’iil ay soo afjarto weerarrada maalinlaha ah ee ay ku hayso Gaza.
Reuters waxay Wasaaradda Arrimaha Dibadda Mareykanka ka codsatay inay ka hadasho hadallada Dahlan. Israa’iilna isla markiiba wax jawaab ah kama aysan bixin.
