Haween iyo carruur tabar daran ayaa ku jiifay sariiraha isbitaalka ee Ilorin, iyadoo jirkooda aad u caatoobay ay ka muuqdeen raadadkii lix bilood oo maxaabiisnimo ah oo ay ku soo qaateen kaymaha fogfog ee Nigeria.
Waxay ka mid ahaayeen 163 qof oo la haystay oo bishii Agoosto laga soo badbaadiyey Beerta Qaranka ee Harada Kainji, halkaas oo argagixiso looga shakisan yahay ay ku hayeen kaddib markii ay weerareen tuulada Woro.
- Advertisement -
Howlgalkaas ayaa guud ahaan lagu sii daayey 308 qof, sida ay sheegtay dowladda, taas oo ku tilmaantay badbaadintii ugu weynayd ee hal maalin gudaheed ka dhacda Nigeria. Isbitaalka Waxbarashada ee Jaamacadda Gobolka Kwara, badbaadayaashu waxay wajahayeen cutub kale oo adag: dib u soo celinta caafimaadkooda kaddib bilo ay la kulmayeen gaajo, dayac iyo rabshado.
Muuqaal guud oo laga arkayo irridda Isbitaalka Waxbarashada ee Jaamacadda Gobolka Kwara, Ilorin, Nigeria, Agoosto 11, 2026. (Sawirka AFP)
Ilmo ayaa si deggan ugu jiifay go’ buluug ah hoostiisa, isagoo ku xiran qalab neefsiin ah, halka dhakhaatiir iyo kalkaaliyeyaal caafimaad ay ka shaqeynayeen agagaarkiisa.
Sariir kale, gabar la rumeysan yahay inay qiyaastii 6 jir tahay ayaa kaligeed ooyeysay. Weli lama helin qoyskeeda.
“Dhammaantood way ka jawaabayaan daaweynta,” ayay tiri kalkaaliso iyadoo gacanta haysa wiil qiyaastii 4 jir ah. “Qaar ka mid ah weli dhiig ayay u baahan yihiin.”
Argagixiso looga shakisan yahay ayaa bishii Febraayo weeraray Woro, oo ah tuulo ku dhow xadka Nigeria ay la wadaagto Benin. Ugu yaraan 165 qof ayaa la dilay, tiro badanna waa la afduubtay.
Afduubku wuxuu noqday il dhaqaale oo weyn oo ay ku tiirsan yihiin kooxaha dambiyada ka shaqeeya ee Nigeria, oo ay ku jiraan ururrada argagixisada iyo kooxaha burcadda hubeysan ee aan lahayn ujeeddooyin mabda’i ah, kuwaas oo ka hawlgala waqooyiga iyo bartamaha dalka.
La haystayaasha waxaa loo qaaday xero kayn ku taal oo sidoo kale lagu hayey in ka badan 100 qof oo kale oo laga afduubtay tuulooyinka u dhow, ayuu madaxa tuulada Woro Umar Bio Salihu u sheegay Wakaaladda Wararka Faransiiska (AFP). Tuulooyinkaas waxaa ka mid ahaa Kasuwan Daji iyo Konkoso oo ku yaalla gobolka Niger.
Saddex iyo toban qof oo degganaa Woro ayaa ku dhintay intii la haystay, ayuu yiri Salihu. 13 kale ayaa weli la la’yahay, waxaana la rumeysan yahay inay weli gacanta ugu jiraan afduubayaashooda.
Xiisadda afduubka
Wareysiyada lala yeeshay badbaadayaasha ee isbitaalka way koobnaayeen. Mas’uuliyiintu si isdaba joog ah ayay weriyeyaasha AFP uga kala dirayeen xafiis ilaa xafiis kale, iyagoo raadinaya oggolaansho ay kula hadlaan dhibbanayaasha.
Dowladdu waxay soo bandhigtay badbaadintaas inay tahay guul weyn oo laga gaaray dagaalka ay kula jirto amni darrada. Hase yeeshee, afduubyadu weli waa kuwo baahsan, waxayna isu beddeleen ganacsi malaayiin doollar ah oo ka jira daafaha Nigeria, sida ay sheegtay shirkadda la-talinta ee SBM Intelligence oo fadhigeedu yahay Lagos.
“Waxaan Ilaah uga mahadcelineynaa inaan ka soo baxnay,” ayay tiri Hajara, oo ka mid ah badbaadayaasha aadka u caatada ah. “Xitaa cadowgeyga uma rabo waxaas. Waxay u ekayd sidii inaan hadda ka soo noqonay naar.”
La haystayaashu waxay sheegeen in cunnadooda maalinlaha ahi ay ka koobnayd tuwo, oo ah boorash adag oo laga sameeyo hadhuudhka guinea corn, iyo “maraq” laga diyaariyey biyo webi iyo milix. Marar dhif ah, afduubayaashu waxay ku dari jireen xabadaha xawaashka.
Mararka qaarkood waxay heli jireen hilib lo’ ah oo ay rumeysnaayeen in laga soo dhacay xoolo lagu dhacay weerarro.
“Markii la keenay, xaaladdoodu aad bay u darnayd … nafaqo-darro ba’an, cudurro badan oo maqaarka ah, qaar lafaha ayaa ka jabay, qaar hooyooyin ahna hadda ayay umuleen,” ayuu Ahmed Bola Abdulkadir, agaasimaha guud ee caafimaadka ee isbitaalka, u sheegay AFP. Qaar badan waxay sidoo kale u baahan yihiin daaweyn la xiriirta “jug nafsiyeed,” ayuu yiri.
Dhallaan lagu umuliyey iftiinka tooshashka
La haystayaasha ka baxa meelihii loo asteeyey si ay isu saxaroodaan iyagoo aan fasax haysan waa la garaaci jiray, ayay tiri Amira Salihu oo 25 jir ah kana shaqeysa kalkaalinnimada. Labadeeda walaal ayaa lagu dilay weerarkii bishii Febraayo.
Gabadhii madaxa tuulada Woro ayaa AFP kula hadashay hoteel ay booliisku ilaalo ka hayaan oo lagu dejiyey qaar ka mid ah dadkii afduubka laga sii daayey. Dhoolla-caddeynteeda deggan ayaa si weyn uga duwanayd dhibaatada ay ka sheekaysay.
In ka badan toban haween ah ayaa fool galay intii lagu haystay, ayay tiri Amira Salihu.
Iyadoo aan jirin iftiin ku filan, waxay ka caawisay umulinta dhallaanka iyadoo adeegsanaysa iftiinka tooshash ku shaqeeya baytariyo, kuna shaqaynaysa gacmo qaawan.
“Waxaan amaahday mandiil si aan ugu jaro mandheerta,” ayay u sheegtay AFP.
Hoteelka, tobannaan badbaadayaal ah, oo intooda badan ay ahaayeen carruur yaryar, ayaa ku hareeraysnaa miisas caag ah iyagoo qado ku cunaya hool buuq badan.
“Waan ku faraxsanahay markaan sidan u arkayo,” ayuu Umar Bio Salihu, madaxa tuulada, u sheegay AFP.
Wuxuu isaga kala gooshayay Woro iyo Ilorin, oo isu jira qiyaastii 200 kiiloomitir (125 mayl), si uu ula socdo soo kabashada dhibbanayaasha inta ay weli ku jiraan daryeelka dowladda ee caasimadda gobolka.
In kasta oo rabshado dhaceen, Woro si tartiib tartiib ah ayay ugu soo laabanaysaa nolol caadi ah, ayuu deggane Isah Mogaji u sheegay AFP. Suuqa tuulada ayaa mar kale shaqeynaya.
“Bulshadu aad bay u faraxsan tahay hadda,” ayuu yiri Salihu. “Waxay sugayaan inay dadkooda qaabilaan.”
