Dababka kaymaha ee sida aan la xakamayn karin uga socda gobolka Ontario ee Kanada ayaa shalay qiiq khatar ah oo aad u badan u diray Maraykanka, taas oo malaayiin qof u bandhigtay hawo caafimaad-darro ah.
Gobollada u dhow xadka Kanada — oo ay ku jiraan Minnesota, Wisconsin, Michigan iyo Illinois — ayaa ka mid ahaa meelaha ay dhibaatadu sida daran u saamaysay, halka tayada hawaduna ay sidoo kale ka sii dartay waqooyi-bari, oo ay ku jirto New York.
Shalay galabnimadii, aaladda IQAir ee la socota wasakhowga ayaa Minneapolis, Detroit iyo Chicago ku kala dartay saddexda magaalo ee ugu wasakhda badan dunida.
New York ayaa ku hoos qarsoontay ceeryaamo qaro weyn, iyadoo mas’uuliyiinta gobolka ay ka digeen in walxaha yaryar ee hawada ku jira ee dababku soo gudbiyeen ay xaaladaha bannaanka ka dhigi doonaan kuwo “caafimaad-darro ah” dhammaan dadka ku nool aagga weyn ee magaalada iyo Long Island.
Mas’uuliyiintu waxay dadka reer New York ku boorriyeen inay yareeyaan waqtiga ay bannaanka joogaan, halka Duqa Magaalada Zohran Mamdani uu isku darka kulaylka daran iyo hawada aan ammaanka ahayn ku tilmaamay “khatar culus”.
Maaskarayaal bilaash ah ayaa lagu qaybinayay maktabadaha iyo saldhigyada tareennada, waxaana magaalada oo dhan laga furay boqolaal xarumood oo qaboojin ah oo loogu talagalay dadka aan haysan qaboojiyeyaasha guryaha.
“Tani waxay noqon kartaa dhacdadii qiiq ee ugu weynayd ee New York City soo marta tan iyo 2023, xaaladahana si dhow ayaa loola socon doonaa si loo ogaado haddii ay kasii daraan,” ayay tiri Waaxda Maareynta Xaaladaha Degdegga ah ee magaalada.
Intii lagu jiray dhacdadii 2023, muuqaalka dhismayaasha dhaadheer ee New York wuxuu yeeshay iftiin liimi ah oo cabsi leh, iyadoo tusmada tayada hawadu ay gaartay heer khatar ah oo ah 465.
‘Laabahayagu way ciriiryoomeen’
Guud ahaan Midwest-ka, cabbirradu durba aad ayay uga sarreeyeen heerkaas, sida lagu sheegay aaladda la socodka ee Hay’adda Ilaalinta Deegaanka Maraykanka.
Chicago, Toledo oo ku taal Ohio, iyo qaybo ka mid ah Minnesota oo dababka si dhow ugu dhow ayaa diiwaangeliyay cabbirrada tusmada tayada hawada oo si weyn u dhaafay 700. Inta badan qaybta sare ee Midwest-ka ayaa sidoo kale la kulmaysay heerarka AQI ee qaybta ugu daran: “khatar ah”.
Beerta qoyskeeda ee khudaarta dabiiciga ah, oo ku taal koonfurta-bartamaha Wisconsin, Erin Lucey oo 38 jir ah ayaa subaxdii ku qaadatay gurashada zucchini, digir iyo qajaar, iyo hawlo kale. Shaqaaluhu waxay maaskaro ku xirnaayeen kulaylka huurka leh, iyagoo isku dayayay inay sifeeyaan ceeryaamada qiiqa ah ee aagga qarisay.
“Laabahayagu way ciriiryoomeen,” ayay tiri, iyadoo isku darka qiiqa, mowjadihii kulaylka daran ee dhowaan dhacay iyo beeraha qallalay ku tilmaantay mid “cabsi leh”.
“Dhammaanteen waxaan ka fikiraynaa dheellitirka jilicsan ee cunto lagu beero mustaqbal noocan ah, waxaana ka hadleynaa inaanan qiyaasi karin sida ay halkan xaaladdu ahaan doonto 100 sano kaddib,” ayay tiri.
“Haddii dadku sida annaga oo kale bannaanka uga shaqayn lahaayeen oo ay arki lahaayeen sida wax walba u muuqdaan, isla markaana aanay heli lahayn raaxada qaboojiyaha, waxaan si aad uga dhakhso badan u samayn lahayn isbeddellada lagula tacaalayo qalalaasaha cimilada,” ayay raacisay.
Waaxda Deegaanka, Harooyinka Waaweyn iyo Tamarta ee Michigan ayaa sheegtay in xaaladaha khatarta ahi la filayo inay sii socdaan ilaa maanta, iyadoo xustay in “qaabkayaga ugu wanaagsan ee saadaasha qiiqu uu saadaalin karo oo keliya 48 saacadood”.
“Qaabkaasi wuxuu hadda muujinayaa inay xaaladdu soo hagaagayso Sabtida, balse waxay u badan tahay in qiiqu muddo sii joogo oo uu dib ugu wareego aagga,” ayay hay’addu tiri.
Dababka kaymaha Kanada ayaa New York hoos geliyay ceeryaamo cufan
Daadgureyn ka socota Kanada
Kanada, tirooyinkii ugu dambeeyay waxay muujinayaan in in ka badan 130 dab oo firfircoon ay ka socdaan waqooyi-galbeed Ontario, iyadoo ugu yaraan 60 ka mid ah aan la xakamayn karin.
Mas’uuliyiinta gobolka ayaa si rasmi ah dowladda federaalka uga codsaday gargaar dheeraad ah, gaar ahaan taageero diyaaradeed si looga caawiyo daadgureynta bulshooyinka go’doonsan.
Booliska Gobolka Ontario ayaa sheegay in ilaa hadda la daadgureeyay 15 bulsho iyo deegaannada ku dhow.
“In ka badan 150 kooxood oo dab-demis ah iyo ku dhowaad 50 diyaaradood oo dab-demis ah ayaa habeen iyo maalinba shaqaynaya si ay bulshooyinka uga ilaaliyaan dababka ka socda waqooyiga Ontario,” ayuu Barasaabka gobolka Doug Ford ku qoray X.
Dababka kaymaha Kanada ayaa sannadkan gubay ugu yaraan 1.9 milyan oo hektar, dhul baaxaddiisu ku dhowdahay tan Slovenia.
Wadartaasi weli aad ayay uga hooseysaa burburkii la diiwaangeliyay 2023, oo ahaa xilligii dababka kaymaha ee ugu xumaa taariikhda Kanada, markaas oo ku dhowaad 18 milyan oo hektar ay ku gubteen dalka oo dhan.
Dab kaymeed ka socda waqooyi-bari Spain oo gubay in ka badan 12,000 hektar – mas’uuliyiinta
Dhanka kale, dab kaymeed weyn oo laba maalmood ka socday waqooyi-bari Spain ayaa dambas ka dhigay in ka badan 12,000 hektar oo dhul ah, ayay sheegeen mas’uuliyiinta gobolka, iyagoo ka digay in dabku leeyahay “khatar aad u sarreysa oo ah inuu fido”.
“Habeenku wuxuu ahaa mid aad u murugsan oo aad u adag. Waqtigan, waxaan qiyaasaynaa in dhulka gubtay uu ka badan yahay 12,000 hektar”, ayuu warbaahinta u sheegay Roberto Bermúdez de Castro, oo ah mas’uulka dowladda gobolka Aragon u qaabilsan arrimaha amniga.
Spain waxay horeba uga soo kabanaysay dab kale oo kaymeed oo toddobaadkii hore ka dhacay gobolka koonfureed ee Andalusia. Dabkaa ayaa dilay 13 qof — oo ay ku jiraan toddoba British ah iyo hal Maraykan ah — wuxuuna baabi’iyay 7,000 hektar, taas oo ka dhigtay musiibadii noocan ah ee ugu dhimashada badnayd taariikhda dhow ee dalka.
Heerkulka Aragon ayaa dhowaan gaaray ilaa 40C
In ka badan 450 dab-demisayaal ah, oo ay taageerayaan ciidamo milatari, ayaa la tacaalayay dabka sii fidaya ee ka dhow Zaragoza, kuna yaalla qayb dadku ku yar yihiin oo ka tirsan gobolka Aragon, halkaas oo laga daadgureeyay shan tuulo oo yaryar.
Aragon ayaa maalmihii u dambeeyay la kulmay heerkulkii ugu sarreeyay oo gaaraya ilaa 40C.
Saynisyahannadu waxay sheegayaan in isbeddelka cimilada ee ay sababtay hawlaha bani’aadamku uu kulaylka daran ka dhigayo mid sii dheeraada, sii xoogaysta oo soo noqnoqda, taas oo abuureysa xaalado dababka kaymaha ka caawiya inay fidaan, isla markaana adkeynaya in la xakameeyo.
Intii uu Talaadadii booqanayay Andalusia oo dabku baabi’iyay, Ra’iisul Wasaare Pedro Sánchez ayaa ka digay in Spain ay wajahdo “xagaa adag” oo dhinaca dababka kaymaha ah.
