Iran oo toddobaadyo gudahood lagu wado inay hesho nidaamyada gantaallada garabka laga rido ee Shiinaha, ilo-wareedyo ayaa sheegay
TEHRAN – Iran ayaa isu diyaarinaysa inay toddobaadyo gudahood la wareegto shixnaddii ugu horreysay oo ka kooban ilaa 400 oo ah qalabka gantaallada difaaca cirka ee garabka laga rido, kuwaas oo lagu sameeyay Shiinaha, sida ay Reuters u sheegeen saddex qof oo xog-ogaal u ah heshiiska, xilli Tehran ay dib u dhiseyso difaacyadeeda inta uu socdo dagaalka ay kula jirto Mareykanka.
Heshiiskan, oo lagu qiyaasay $60-70 milyan, ayaa ka mid ah tallaabooyinka ugu muhiimsan ee la og yahay ee Iran ay ku xoojineyso difaaceeda cirka ee riddada gaaban tan iyo markii uu billowday dagaalka ay kula jirto Mareykanka iyo Israel, kaas oo bannaanka soo dhigay nuglaanta ka jirta ilaalinta xarumaha militariga Iran iyo kaabeyaasha istaraatiijiga ah.
Heshiiska waxaa ku jira inta u dhexeysa 300 iyo 400 oo ah nidaamyada difaaca cirka ee qofku qaadi karo (MANPADS), oo ay ka mid yihiin gantaallada QW-12 iyo FN-16 ee lagu sameeyay Shiinaha, sida ay sheegeen ilo-wareedyadu.
Qandaraaska waxaa lala soo gabagabeeyay Zhongqing Baoshang International Investment, oo ah shirkad fadhigeedu yahay Hong Kong, taas oo sida ay ilo-wareedyadu sheegeen dhexdhexaadiye ka ahayd isku xirka dhinaca Iran iyo shirkadda Shiinaha ee sahayda bixineysa.
IRAN WAXAY U BAAHAN TAHAY INAY DIB ISKU HUBAYSO BILO DAGAAL AH KADDIB
Ilo-wareedyadu waxay codsadeen inaan magacyadooda la shaacin sababo la xiriira xasaasiyadda arrinta. Wasaaradda Arrimaha Dibadda Iran si degdeg ah ugama jawaabin codsi faallo ah.
Wasaaradda Arrimaha Dibadda Shiinaha ayaa tiri: “Wararka arrintan khuseeya gebi ahaanba waa kuwo aan sal iyo raad lahayn. Shiinuhu wuxuu si joogto ah door uga qaatay horumarinta nabadda iyo soo afjaridda colaadda.”
Zhong Qing Bao Shang Group oo fadhigeedu yahay Beijing, ahna shirkadda waalidka u ah Zhongqing Baoshang International Investment, si degdeg ah ugama jawaabin codsi faallo ah oo email loogu diray Talaadadii.
Iran waxay dooneysaa inay dib u buuxiso kaydkeeda hubka kaddib bilo dagaal ah oo weerarrada Mareykanka iyo Israel ay bartilmaameedsadeen xarumo la xiriira barnaamijyadeeda gantaallada, diyaaradaha aan duuliyaha lahayn iyo difaaca cirka, halka Tehran ay kaga jawaabtay mowjado gantaallo ballistic ah iyo diyaarado aan duuliye lahayn.
Dagaalku wuxuu muujiyay sida ay u adag tahay in xarumaha militariga iyo goobaha istaraatiijiga ah ee joogtada ah laga ilaaliyo diyaaradaha casriga ah iyo hubka si sax ah loo hago. Washington ayaa Sabtidii si lama filaan ah u joojisay duqeyn socotay laba toddobaad, balse Madaxweyne Donald Trump ayaa sheegay in weerarradu dib u billaaban doonaan haddii wadaxaajoodyadu aysan soo afjarin colaadda shanta bilood jirsatay, taas oo aragti ahaan xabbad-joojin ku jirtay tan iyo Abriil.
Imaatinka boqollaal MANPADS ah ayaa si weyn u kordhin lahaa kaydka Iran ee hubka difaaca cirka ee riddada gaaban, wuxuuna muujin lahaa sii qotomidda xiriirkeeda militari ee Shiinaha.
Ilo-wareedyadu waxay carrabka ku adkeeyeen in inkastoo heshiiska la saxiixay, haddana jadwallada gaarsiinta, tirada kama dambaysta ah iyo faahfaahinta kale ee hirgelinta weli wax laga beddeli karo.
Sida ku cad qorshe ay dhinacyadu ansixiyeen, shixnadaha ugu horreeya waxaa diyaarad looga qaadi doonaa Urumqi oo ku taalla galbeedka Shiinaha, dabadeedna waxay sii mari doonaan Pakistan iyagoo ku sii jeeda Iran, sida ay ilo-wareedyadu sheegeen. Ma aysan caddeyn in wareejinta xigta lagu sameyn doono diyaarad iyo in waddo dhulka ah la mari doono.
Waaxda xiriirka dadweynaha ee militariga Pakistan, ISPR, ayaa tiri: “Mala-awaallada sheegaya in Pakistan ay ku lug leedahay sahayda hubka difaaca cirka ee Shiinaha looga gudbinayo Iran waa kuwo gebi ahaanba la dhoodhoobay oo been ah.” Afhayeen u hadlay Wasaaradda Arrimaha Dibadda Pakistan kama jawaabin codsiyada faallada.
SHIINAHA IYO IRAN OO SAHMINAYA WADDOOYIN DHULKA AH OO SHIXNADAHA LAGU GAARSIIYO, ILO-WAREEDYO AYAA SHEEGAY
Iran waxay 20-kii sano ee la soo dhaafay lacag badan ku bixisay gantaallo, diyaaradaha aan duuliyaha lahayn iyo raadaarro, balse khubarada militariga ayaa sheegaya in nidaamyada difaaca cirka ee la qaadi karo ay leeyihiin qiime gaar ah, sababtoo ah kooxo yaryar ayaa si degdeg ah u dhaqaajin kara, u qarin kara, uguna wareejin kara goobo kale, taas oo ka dhigaysa kuwo ay adag tahay in la bartilmaameedsado marka loo eego saldhigyada difaaca cirka ee joogtada ah.
Ilo-wareed amni oo Yurub ah ayaa sheegay in mas’uuliyiinta dalkiisa ay ka warqabaan dhowr qandaraas oo laga wada hadlayo, kuwaas oo ku saabsan suurtagalnimada in Iran laga iibiyo nidaamyada MANPADS ee taxanaha QW, oo ay ku jiraan QW-12, QW-18 iyo QW-19.
Ilo-wareed labaad oo dhinaca ammaanka ah, kuna sugan Bariga Dhexe, ayaa sheegay in Iran ay isku dayaysay inay iibsato gantaallada QW-12 iyo QW-18, inkastoo uusan ka warqabin in wax heshiis ah hore loo dhammaystiray.
QW-12 iyo FN-16 waa nidaamyo gantaallo dhulka-ilaa-cirka ah oo garabka laga rido, laguna hago shucaaca infrared-ka, kuwaas oo loogu talagalay inay beegsadaan diyaaradaha joogga hoose ku duula, helikobtarrada iyo diyaaradaha aan duuliyaha lahayn. Maadaama ay yihiin kuwo la dhaqaajin karo, si degdeg ah ayaa loo geyn karaa agagaarka saldhigyada militariga, kaabeyaasha tamarta iyo goobaha kale ee xasaasiga ah. Falanqeeyayaasha difaaca ayaa QW-12 u arka mid ka casriyad hooseeya noocyada cusub ee QW, oo ay ku jiraan QW-18 iyo QW-19, balse waxay sheegayaan in hubkani weli ku dari karo lakab difaac oo riddada gaaban oo waxtar u leh ka hortagga diyaaradaha aan duuliyaha lahayn iyo bartilmaameedyada joogga hoose.
Laba ilo-wareed oo sirdoonka reer Galbeedka ah iyo sarkaal Iranian ah ayaa sheegay in Tehran ay sidoo kale qiimeysay in sahayda militariga Shiinaha iyo qaybaha labada adeeg leh dhulka lagu soo mariyo, si shixnadaha loo qariyo loona yareeyo khatarta carqaladeynta.
Iibsashadani waxay muujineysaa ku tiirsanaanta sii socota ee Jamhuuriyadda Islaamiga ah ay ku qabto wax-soo-saarka hubka gudaha iyo alaab-qeybiyeyaasha dibadda labadaba, xitaa kaddib sannado cunaqabateyn ah iyo xaddidaado lagu soo rogay hubka dibadda laga keeno.
Reuters ayaa hore u sheegtay in Iran ay ku dhowdahay heshiis kale oo ay Shiinaha kaga heli doonto gantaallada cruise-ka ee maraakiibta lidka ku ah, iyadoo soo xiganeysa dad xog-ogaal u ah wada-hadalladaas. Reuters ma xaqiijin karin in heshiiskaas la dhammaystiray iyo in kale.
