Markii uu faafay warka sheegaya in xuduuddu furantay, Abdulah Buji wuxuu mootadiisa ka soo raacay waqooyiga Morocco, isagoo u xawaaray dhanka Ceuta, kuna biiray dad aad u tiro badan oo isku dayayay inay badda ka gaaraan deegaanka yar ee Spain ku leedahay xeebta Mediterranean-ka ee Waqooyiga Afrika.
Buji, oo 21 jir ah, iyo dad badan oo kale oo isku dayay inay gudbaan, qulqulka aan caadiga ahayn ee ku wajahnaa Ceuta wuxuu ula muuqday fursad dhif ah: marin suurtagal ah oo lagu gaari karo Spain iyo Yurub, laguna heli karo mustaqbal uusan sheegay inuu dalkiisa ka dhex arki karin.
“Spain waxay ku siinaysaa fursad aad mustaqbalkaaga ku dhisato, si ka duwan Morocco,” ayuu yiri Buji, oo tababar u qaadanaya inuu macallin noqdo. “Waxaan ahay nin dhallinyaro ah oo karti leh. Waxa keliya ee aan doonayo waa fursad.”
Hase yeeshee, nafistii ay dareemeen markii ay cagta dhigeen dhulka Spain ma sii waarin. Qaaradda Yurub weli waxay ka xigtay dhinaca kale ee Mediterranean-ka, mas’uuliyiinta Spain-na si degdeg ah ayay dadka cusub ugu caddeeyeen mowqifkooda: iskood uga baxa ama waa la idin masaafurin doonaa.
Askarta Spain ayaa xeebta ku badbaadinaya tahriibe dhaawacmay, kaddib markii tahriibeyaal tiro badan ay lug iyo badba uga soo gudbeen Morocco una soo galeen dhulka Spain, Ceuta, Spain, Agoosto 1, 2026. (Sawirka Reuters)
Buji wuxuu sheegay inuu ku sigtay inuu ka mid noqdo in ka badan 50 qof oo dhintay iyagoo isku dayayay inay dabaal kaga wareegaan xayndaabka xuduudda si ay u galaan Ceuta. Wuxuu ka badbaaday safarka, balse jidka ayuu ku waayay lacagtiisii iyo alaabtiisii. Markii uu gudaha galay, ayuu sheegay, cabsida laga qabo in la xiro iyo xaalad sharci oo aan la hubin ayaa ku riixday inuu dib u laabto.
“Waxaan waxbarasho ku qaatay malaha 14 sano, laakiin dalkayga waxba kama jiraan, waxaana khasab igu noqon lahayd inaan shaqeeyo 12 saacadood maalintii anigoo qaadanaya mushahar aad u yar,” ayuu Buji u sheegay The Associated Press. “Taasi waa sababta aan halkan u imid, laakiin halkan qudheeda wax fursado ah kama helin, sidaas darteed waa inaan dib u laabtaa.”
Intii u dhexeysay Khamiistii iyo subaxnimadii Jimcaha, 60,000 oo qof ayaa u gudbay Ceuta. Saacado gudahood, qiyaastii 45,000 ayaa dib ugu laabtay dhulka Morocco, kaddib markii qaar badan ay habeenkii ku hoydeen waddooyinka deegaanka, iyadoo ay indhaha ku hayeen dadka deegaanka oo walaacsan iyo saraakiil boolis iyo askar Spain ah oo hubaysan.
Dadka yimid waxay u dhigmaayeen qiyaastii 70% dadka deggan Ceuta, taas oo culays weyn saartay magaalada kuna kalliftay mas’uuliyiinta maxalliga ah inay codsadaan boolis iyo ciidamo dheeraad ah si gacan looga geysto dib u soo celinta xakamaynta. Kumannaan rag ah oo u badnaa dhallinyaro, kuna dhex socday waddooyinka, ayaa walaac ku abuuray dadka deegaanka.
Dad badan oo ku nool Ceuta, muuqaalladani waxay xusuusiyeen qalalaasihii socdaalka ee 2021, markaas oo mas’uuliyiinta Morocco ay dabciyeen kontaroollada xuduudda, dhowr kun oo qof oo ka yimid Morocco iyo dalalka Afrika ee ka hooseeya Saxaraha-na ay laba maalmood gudahood ku galeen deegaanka. Hase yeeshee, markan tiradu aad ayay uga badnayd, culayska bani’aadannimaduna wuxuu ahaa mid ka daran.
Markii muuqaallo iyo warbixinno hordhac ah oo ku saabsan dad gaaray Ceuta ay si weyn ugu faafeen baraha bulshada, dad kale ayaa bilaabay inay waqooyi u safraan, iyagoo rajaynaya inay galaan dhulka Midowga Yurub.
Saldhigyada tareennada ee Rabat, caasimadda Morocco, iyo Casablanca, magaalada ugu weyn dalka, ayaa buuxdhaafay dad isku dayayay inay gaaraan aagga xuduudda ee u dhow Ceuta.
Muuqaallo ay baahiyeen warbaahinta maxalliga ah ayaa muujiyay booliska oo qaar ka mid ah dadka doonayay inay safraan ka horjoogsanaya inay raacaan tareennada iyo basaska.
Tahriibayaal ayaa falcelinaya iyadoo saraakiisha booliska iyo askarta Spain ay koox weyn oo tahriibayaal ah u galbinayaan xuduudda si looga saaro Spain, kaddib markii tahriibeyaal tiro badan ay lug iyo badba uga soo gudbeen Morocco una soo galeen dhulka Spain, Ceuta, Spain, Agoosto 1, 2026. (Sawirka Reuters)
Waxa kiciyay qulqulkan lama filaanka ah weli ma cadda. Myriam Cherti, oo ah cilmi-baare sare oo ka tirsan Xarunta Socdaalka, Siyaasadda iyo Bulshada ee Jaamacadda Oxford, ayaa sheegtay in baraha bulshada maalmo ay buuxiyeen qoraallo dadka Morocco ku boorrinayay inay isku dayaan inay u gudbaan Ceuta. Farriimaha qaar waxay bixinayeen tilmaamo wax ku ool ah oo ku saabsan sida loo gudbo iyo waxa la yiraahdo si loo kordhiyo fursadaha loogu oggolaan karo inay sii joogaan.
Cherti waxay sheegtay in wareysiyo ay samaysay sannadkii la soo dhaafay, tahriibayaasha qaarkood ay u sheegeen inay marar badan isku dayeen inay xuduudda ka gudbaan, ilaa ay garan waayeen tirada jeer ee ay isku dayeen.
“Waxay arrintan u samaynayaan quus darteed. Waxay u samaynayaan sababtoo ah waxay isku dayeen siyaabo kale oo ay nolol ku dhistaan, balse way ku guuldarraysteen. Waxay u samaynayaan sababtoo ah waxay dareemayaan waajib ah inay caawiyaan oo taageeraan qoysaskooda,” ayay tiri. “Taasina waa suurtagal haddii ay gaaraan Spain, balse khasab ma aha inay suurtagal noqoto haddii ay sii joogaan Morocco.”
Dadka ku guulaystay inay galaan Ceuta waxaa ka mid ahaa Ahmed Karim oo 33 jir ah. Wuxuu sheegay inuusan shaqo haysan, isla markaana dad badan oo Morocco u dhashay ay la kulmaan culays dheeraad ah maadaama ka bixitaanka dalka si sharci ah uu aad u adkaan karo.
Dad badan oo ku nool Morocco waxay rajaynayaan inay gaaraan Yurub ama Maraykanka, ayuu yiri, “laakiin fursad uma haystaan.”
Haweeney ayaa ciidamada ammaanka Morocco galbinayaan intii ay socdeen isku dhacyo lala galay tahriibayaal isku dayayay inay u gudbaan Ceuta, deegaanka Spain ku leedahay Waqooyiga Afrika, meel u dhow magaalada Fnideq ee xuduudda Morocco iyo Spain, Luulyo 31, 2026. (Sawirka AFP)
Qof kasta oo u gudbay Ceuta ma doonayn inuu halkaas sii joogo. Qaar waxay raadinayeen qaraabo iyo saaxiibo la waayay, iyagoo ka baqayay inay ka mid yihiin dadka dhintay.
Ikrra Khai, oo 33 jir ah, waxay ka mid tahay kumannaanka haweenka Morocco ee sida joogtada ah u hela rukhsado shaqo oo ku-meel-gaar ah si ay xilliga goosashada uga shaqeeyaan beeraha Spain.
Jimcihii, waxay joogtay Ceuta iyadoo raadinaysay walaalka saaxiib dhow la ah.
“Ma garanayo inuu dhintay iyo inuu nool yahay,” ayay tiri. “Waxaan hayaa kaarkiisa degenaanshaha. Laakiin ma garanayo halka uu joogo. Waan raadinayaa.”
Warsidaha The Axadle Times
La soco wararkii ugu dambeeyay ee ka soo kordha Turkiga,
gobolkiisa iyo daafaha dunida.
I DIIWAANGELI
Waad ka bixi kartaa diiwaangelinta wakhti kasta. Markaad isdiiwaangeliso, waxaad oggolaanaysaa Shuruudahayaga Isticmaalka iyo Siyaasadda Asturnaanta.
Boggan waxaa ilaaliya reCAPTCHA, waxaana khuseeya Siyaasadda Asturnaanta iyo Shuruudaha Adeegga ee Google.
