Dekedda dalxiiska ee magaalada Corabia ee Romania, webiga Danube ayaa dib u guray ilaa heer aagga biyuhu uu ku dhowaaday inuu madhnaado, iyadoo doomo yar oo dalxiis ay ku dhex xaniban yihiin algae-da.
Tuulmooyin ciid ah ayaa ka samaysmay webiga, kuwaas oo maraakiibta ka hor istaagaya inay dekedda soo galaan ama ka baxaan.
“Sannadkii hore waan ka dabaalan karaynay webiga, laakiin hadda biyuhu waxay na soo gaadhayaan oo keliya laabta,” ayuu yiri Doru oo 71 jir ah, isaga oo tilmaamaya jasiirad ku taalla webiga.
“Laba sano gudahood, annagoo lugaynayna ayaannu ka gudbi doonnaa,” ayuu raaciyay kalluumaysadaha, oo bixiyay magaciisa hore oo keliya.
Laga soo bilaabo halka uu ka soo farcamo ee buuraha Black Forest ee Germany ilaa halka uu kaga darsamo Black Sea, Danube wuxuu dhererkiisu yahay 2,850km (1,770 mayl), wuxuuna cawaaqibka abaarta gaarsiiyaa dal kasta oo uu maro.
Slovakia iyo Hungary, dabadeedna dhanka bari ee Romania iyo Bulgaria, maraakiibtu ma awoodin inay shixnad buuxda ku safraan, waxaana hakad gelaya muddooyin dheer.
Kalluumaysade ayaa xariggiisa ku tuuraya biyaha gaagaaban ee Danube meel u dhow Vidin, Bulgaria
Hungary ayaa Axaddii xirtay warshaddeeda keliya ee tamarta nukliyeerka, sababtoo ah waxay biyaha qaboojinta ku tiirsan tahay Danube. Romania ayaa sidoo kale hakisay labada falceliye ee warshadda Cernavoda, waana markii ugu horreysay ee labada qaybood isku mar loo xiro heerka biyaha webiga oo hooseeya awgii.
Serbia, dhankeeda, waxay ku khasbanaatay inay dhimto wax-soo-saarka korontada ee labadeeda xarumood ee ugu waaweyn tamarta biyaha.
Saynisyahanno ka tirsan kooxda World Weather Attribution ayaa warbixin la daabacay toddobaadkii hore ku sheegay in isbeddelka cimilada ee bani’aadamku sababay uu sii xoojiyay abaar markii horeba ba’anayd.
Danube ayaa Romania iyo Slovakia ka gaaray heerkii ugu hooseeyay muddo 30 sano ah, halka Hungary laga diiwaangelinayo heerkii ugu hooseeyay abid.
‘Waligeed hore uma dhicin abaar sidan oo kale ah’ – kalluumaysade
Meel u dhow buundada Vidin-Calafat ee isku xirta Bulgaria iyo Romania, kalluumaysatadu waxay sheegeen in dib-u-gurashada webigu ay ka hor istaagtay inay shaqeeyaan, iyadoo doomahooduna ay xeebta ku xaniban yihiin.
“Waligeed hore sidan uma engegin,” ayuu yiri kalluumaysade Rossen Dobrev. “Hadda xitaa lug ayaannu ku tegi karnaa ilaa Romania.”
“Waxaan kalluumaysade ahaa 39 sano, waligeedna hore uma dhicin abaar sidan oo kale ah,” ayuu yiri kalluumaysade kale oo lagu magacaabo Aleksandar Angelov, isaga oo neef dheer sii daayay.
“Dadka halka sare masuulka ka ah waa inay tallaabo qaadaan,” ayuu raaciyay 59-jirku. “Halkan wax biyo ah kuma hayno.”
Adeegyada doonyaha u kala goosha Romania iyo Bulgaria ayaa si ku-meel-gaar ah looga hakiyay laba goobood.
Bulgaria, ku dhowaad 200 oo rakaab ah ayaa laga daadgureeyay markab dalxiis kadib markii uu ku caaryay Danube, sababtoo ah biyuhu aad ayay hoos ugu dhaceen.
Isu-socodka ganacsiga ayaa sidoo kale carqaladoobay.
“Maraakiibta xamuulka waxaa lagu khasbayaa inay sugaan ama ay ku safraan shixnad la dhimay,” ayuu yiri afhayeen u hadlay hay’adda Danube ee dowladda Bulgaria.
Romania, qaybo ka mid ah webiga ayaa durba hal mitir (saddex fuudh) ka hooseeya heerka ugu yar ee looga baahan yahay in maraakiibtu maraan.
“Tani waa xaalad aan caadi ahayn… waxaan la yaabnay heerkan aad iyo aad u hooseeya,” ayuu yiri Adrian Maizel, oo ka tirsan maamulka masuulka ka ah la socodka isu-socodka Danube.
“Waxaan dadaal ugu jirnaa inaan intii suurtagal ah sii furnaado marin ay maraakiibtu mari karaan – inkastoo uu ciriiri noqonayo – si isu-socodku aanu gebi ahaanba u xannibmin,” ayuu yiri, isaga oo sharaxaya hawlaha qodista ee maamulka.
Romania iyo Bulgaria labaduba waxay diiwaangeliyeen heerarkan aan caadiga ahayn ee hooseeya xilli aad uga horreeya sannadkii hore.
Dad ayaa ka gudbaya tuulmooyin ciid ah oo ay bannaanka soo dhigeen biyaha Danube ee sii dhacaya meel u dhow Apatin, Serbia
Dhanka waqooyi, caasimadda Hungary ee Budapest, Danube wuxuu gaaray heerkii ugu hooseeyay tan iyo markii diiwaangelintu bilaabatay.
Intii lagu jiray kulaylkii ba’naa ee Juun, tobannaan magaalo iyo degmooyin ku teedsan webiga ayaa soo rogay xaddidaado isticmaalka biyaha. Bishii Luulyo, dhowr adeeg oo maraakiibta dalxiiska ah ayaa iyaguna la hakiyay.
Biyo-xireenka Gabcikovo ee Slovakia, oo weliba ka sii sarreeya webiga, hawlaha marin-xireennada ayaa gaabis noqday, taas oo abuurtay safaf dhaadheer kuna dhalisay kabtannada inay hubiyaan in maraakiibtoodu si ammaan ah webiga u mari karaan.
Heerkulka ayaa la filayaa inuu sii sarreeyo, mana jirto rajo dhow oo xaaladdu ku soo hagaagayso.
“Waxaan halkan ku noolaa 25 sano, biyuhuna waligood sidan uma hoosayn,” ayuu yiri hawlgab Romanian ah oo lagu magacaabo Mitica Nicolae, xilli uu ka kalluumaysanayay kanaal waraab ah oo u dhow Corabia.
65-jirkan, oo subax kasta raadiyaha dadweynaha ka dhegaysta warbixinta biyaha Danube, ayaa sheegay in kalluunka uu qabto uu yaraaday, wuxuuna ka digay in dalagyada beeruhu sidoo kale waxyeelloobi karaan.
Qaybta webiga ee Romania ayaa dhowaan gaartay heerkii ugu hooseeyay muddo saddex tobannaan sano ah.
Masuuliyiinta qaranka ayaa xaddiday waraabka beeralayda koonfur-bari, inkastoo kuwa ay AFP la xiriirtay ay sheegeen in tallaabooyinku aanay ilaa hadda saameyn ku yeelan.
Xeeb ku taalla koonfurta Romania, oo dhowr mitir oo keliya u jirta cirifka Danube, wiil ayaa cagihiisa qaawan dhex jiidayay biyo si dhib yar u daboolayay anqawyadiisa.
“Waxay la mid yihiin ciid-liq,” ayuu ugu qayliyay qaraabadiisa oo meel ka durugsan ka daawanayay.
